tag:blogger.com,1999:blog-69080777486286852512011-08-06T08:04:48.294-07:00मन हे चंचल असतं. कधी शान्त राहील तर शपथ! सारखे भावनांचे, विचारांचे तरंग उठत असतात. त्यातील काही तरंग शब्दांत पकडण्याचा हा एक क्षीण प्रयत्न!!!डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.comBlogger251100tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-12260669914957919402010-11-08T22:47:00.000-08:002010-11-08T23:11:28.202-08:00प्रिय राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा,<br />तुमच्या भारतभेटीचे वृत्त (किंबहुना अती कवतिक!) भारतातील स्थनिक वर्तमानपत्रातून रोज वाचतो आहे. <br />हितली स्थानिक वृत्तपत्रे निवडणुक हरल्याबद्दल तुमची सालटी सोलून तुम्हाला वाळायला टांगत आहेत ती गोष्ट वेग़ळी!!<br /><br />तसा तुमच्या आणि आमच्या मधून विस्तवही जात नाही. आम्ही जरी तुम्हाला किंवा डेव्हिड अ‍ॅक्सलरॉडला (आरारा, बुवा आडनांवात म्येला!!!) निषेधाची पत्रे पाठवली नसली तरी आम्ही तुमचे चाहते नाही हे निश्चित!!!<br /><br />पण तुमच्या आणि मिशेलच्या सज्जनत्वाबद्दल आम्हाला जराही संशय नाही. आणि आपले मतभेद आहेत ते घरातल्या घरात!!! देशाबाहेर तुम्ही आमचे सुप्रीम कमांडर आणि म्हणून आपला हुकूम सर आंखोंपर!!!!<br />वयं पंचाधिकं शतम्!! <br /><br />तर सध्या आपण भारतभेटीवर आहांत! नाय म्हंजे भारत ही आमची जन्मभूमी म्हणून तिच्याविषयी आम्हाला अतीव आत्मीयता हो!!!<br /><br />पण बाकी तीस वर्षे मुंबयमध्ये राहूनही मणीभवन हे नक्की कुठे आहे हे आज पहिल्यांदा तुमच्याकडून कळलं!!!! <br />माटुंग्याचं मणीज रेस्टॉरंट एक माहिती होतं!!! तिथल्यासारखा वडासांबार (आणि फ्री चटणी!!) खुद्द वॉशिंग्टन डीसीमध्ये पण मिळत नाय, काय समजलेत!!<br /><br />बाकी तुम्ही ताजमहाल हाटेलामध्ये निवास करायचं ठरवल्याबद्दल तुम्हाला अनेक धन्यवाद! <br />स्थानिक प्रेस तिथे किती लोकांना गैरसोय झाली वगैरे नाटकं करतेच आहे पण तिथे राहून तुम्ही पाकिस्तानी राज्यकर्त्यांना काय संदेश देताय हे बहुतेक मर्‍हाटी प्रेसच्या लक्षात आलेलं नाही....<br />सध्या पाकिस्तानला उघड उघड शत्रू म्हणुन संबोधणं अमेरिकेला गैरसोईचं आहे. पण प्रत्यक्ष न बोलून दाखवता हा संदेश देण्याची आयडिया मात्र झकास हो!!!<br /><br />नायतर राजभवनाचा सुरक्षित किल्ला सोडून कोणता परदेशी राज्यकर्ता पाहुणा मुद्दाम वाट वाकडी करून फोर्टात ताजमहाल होटेलपर्यंत मरायला जातो!!! साली उगाच ट्राफिकची काशी!!!!<br /><br />नाय पब्लिक चार पानपरागची दुकानं बंद करायला लागली म्हणून तक्रार करतंय!!! अवो तक्रार करणार्‍या पब्लिकला कधी फोर्टात जाऊन काही खरेदी करायला कधी परवडंत होतं? बायकोच्या लग्नाची अ‍ॅनिव्हर्सरी सुद्धा सेलेब्रेट करण्यात यांची मजल जास्तीत जास्त मामा काणेंपर्यंत!!! उगीच तिच्यायला नसती बोंबाबोंब!!!!<br /><br />जाऊं द्या, तुम्ही दुर्लक्ष करा, कोणी नाय तरी आमचे आराराबा (तेच ते, छोटे मोठे हादसे वाले!!) तरी तुम्हाला धन्यवाद देतील......<br /><br />पण मी नक्की सांगतो पाकिस्तानच्या राज्यकर्त्यांना मात्र मेसेज मिळाला असणार हां!! मला जाकार्ताहून नुकतीच तशी ई-मेल आलीये!!! तुमचं उष्टं तिथे लवकरच सांडणार आहे म्हणे!!!<br /> <br /><br />आणि तुमचं आणि मिशेलचं नाचणं बघून विंडियण पब्लिक तर लई खूश आहे. आहो उठसूठ अमेरिकेला शिव्या देणारे आमचे स्नेहीदेखील मिशेलच्या नाचण्यावर मात्र तुडूंब प्रसन्न!!! <br />नाय त्यांच्यावर राग धरू नका, त्याचं काय है,त्यांना मिशेल ओबामा काय किंवा सुरेखा पुणेकर काय, दोन्ही सारख्याच!!!! मिटक्या मारण्याशी मतलब!!! ;)<br /><br />आणि हो, ते सेंट झेवियरला भेट दिल्याबद्दल अनेक धन्यवाद!!! नाय म्हणजे उगाच रुईया/रुपारेल वगैरे *** कालेजात जाउन टाईम वेष्ट न केल्याबद्दल हार्दिक अभिनंदन!! आणि झेवियरसारख्या भावी रिपब्लिकन (नायतर आम्ही कुठनं आलो? हीहीहीहीही!!!) निर्माण करणार्‍या कालेजात गेल्याबद्दल लईच धन्यवाद!! तिथल्या पोरांनी तुमची काशी केलेली पाह्यली आणि तुमचं माहिती नाही पण आमचे डोळे पाण्यानं डबडबले की हो!!!! आता तुम्हाला कळलं असेल की आमची मूळ खाण कोणती ते!!!! पण आता तिथे एक ड्रोन पाठवू नका म्हंजे झालं!!!!!<br /><br />आता तुम्ही दिल्लीला जाल, राजघाटावर जाऊन ड्रामा कराल, भारतीय संसदेला थापा माराल!!<br />सगळं काही करा!!! ते तुमचं नशीब, आणि नशीब कोणाला चुकलंय!!!!<br /><br />पण मात्र एक करा...<br /><br />ते भारतीयांना ते आपलं वेदर बिनचूक प्रेडिक्ट करणारं सॉफ्टवेअर द्या हो.....<br />मागल्यावेळी त्या वेदरसर्व्हिसवाल्या भाड्यांनी आमची लाडकी मुंबई अर्धी बुडवली हो!!!!<br />हे सगळे राज्यकर्ते, प्रेस, नेते, आणि सो कॉल्ड कम्युनिस्ट देशभक्त काय वाटेल ती बकबक करू देत...<br />पण भारतातल्या लंगोटीवाल्या शेतकर्‍याला त्याच्या ग्रामपंचायतीच्या रेडियोवर पाऊस नक्की कधी पडणार ते निश्चित कळू द्या हो...<br /><br />आधीच मान्सूनची बेभरवशाची शेती आहे हो त्याची... <br />आणि त्यात सावकार, पोलीस, सर्कारी कारकून त्याला नागवायला सरसावून बसलेच आहेत...<br />निदान तो पर्जन्यराजा तरी त्याचा पाठीराखा होऊ द्यात!!!<br /><br />पाहिजे तर त्याबदल्यात पुढल्या निवडणुकीमध्ये मी तुम्हाला माझं मत देईन, वाटल्यास निवडणुकीत तुमचा प्रचारही करीन...<br />पण एव्हढं एक मागणं तरी मान्य कराच माननीय राष्ट्राध्यक्ष!!!<br /><br />या मागणीमध्ये कुणाचा दुस्वास नाही, कुणाच्या नाशाची मनोकामना नाही, कुणावर अन्याय नाही...<br />असलंच तर सर्वांचं कल्याणच आहे!!!!<br /><br />जय हिंद, गॉड हेल्प द युएसए!!<br />बोथ आर द लॅन्डस ऑफ द फ्री अ‍ॅन्ड द होम ऑफ द ब्रेव्ह!!!!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-1226066991495791940?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-80104996600960090622010-09-27T13:10:00.000-07:002010-09-27T13:13:36.214-07:00नमस्कार मंडळी,<br /><br />गेले काही काळ मी इथे काही लिखाण करतोय......<br />माझ्या मनातील विचारतरंग शब्दात पकडायचा हा खेळ....<br />मी माझ्याशीच चालवलेला....<br /><br />पण कालांतराने लक्षात आलं की मी इथे एकटाच नाहिये.....<br />आणखीही कुणीतरी इथे येऊन हे शब्दतरंग वाचून जातंय....<br />आणि तोडभरून कौतुकही करतंय!!!<br /><br />मन सुखावलं आणि ओशाळलंही!!<br />मी आयटीवाला नसल्याने मला हे आंतरजाल आणि संकेतस्थळ चालवण्याबद्दल जेमतेमच माहिती आहे....<br />त्यामुळे या माझ्या पाहुण्यांचं स्वागत कसं करावं, त्यांना धन्यवाद कसे द्यावेत हेच समजत नव्हतं....<br />म्हणून त्यासाठी ही खास पोस्ट!!!<br /><br />विजय, विशाल, दिनेश, कोहम्, अंतर्नाद, ट्यूलिप, मऊमाऊ, सतिश, प्रसाद, रोहन आणि मेघा....<br />माझं लिखाण वाचून त्यावर आवर्जून अभिप्राय दिलात याबद्दल अनेक अनेक धन्यवाद!!!<br />असाच स्नेह ठेवा...<br />नंदन आणि भाग्यश्रीची प्रत्यक्ष ओळख असल्याने त्यांचे आभार मानत नाही (कारण घरी येऊन हाणतील ही भीती!!!:))<br /><br />जमेल तसे अजून पोस्ट टाकायचा विचार आहे...<br />तुमचे अभिप्राय मोकळेपणाने कळवा...<br /><br />सस्नेह,<br />शैलेश<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-8010499660096009062?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-42489297151922788812010-08-21T20:47:00.000-07:002010-08-21T20:50:45.910-07:00अलिकडेच आपला ६३वा स्वातंत्र्यदिन साजरा झाला. आता स्वातंत्र्यदिनालाच प्रजासत्ताक दिन समजणारे काही तुरळक गावठी आमदार-खासदार सोडले (तेच ते! स्वतःचा पगार ३००% वाढवून घेणारे!!) तर उर्वरीत भारतभर आणि भारताबाहेरही हा दिवस अगदी उत्साहात साजरा केला जातो.....<br /><br />टीव्हीवर इंडियन चॅनलवर स्वातंत्र्यदिनानिमित्त आयोजित केलेली परेड बघत होतो....<br />हां, पण ही दिल्लीची परेड नाही नाही हां!!! एकतर दिल्लीची परेड १५ ऑगस्ट्ला नसून २६ जानेवारीला असते.....<br />ही इथल्या न्यू जर्सीमधली परेड....<br />त्या परेडची सुरस आणि चमत्कारिक कथा आज मी तुम्हाला सांगणार आहे!!!!<br /><br />सगळ्यात महत्त्वाची सांगण्यासारखी गोष्ट म्हणजे ही स्वातंत्र्यदिनाची परेड १५ ऑगस्टला नव्हतीच मुळी!!!! <br />ह्याला म्हणतात दणका!! आहे की नाही सुरस आणि चमत्कारिक कथा!!!!<br />अमेरिकेत सगळे व्यवहार वीकेंडला धरून चालत असल्याने आणि भारतीय स्वातंत्र्यदिनाची इथे पेशल सुट्टी नसल्याने ही परेड १५ ऑगस्ट ज्या सप्ताहात येतो त्याच्या आधल्या वीकांताला होती......<br /><br />आता यात भारताबद्दल अनादर वगैरे काही नाही. इथे खुद्द अमेरिकेचा स्वातंत्र्यदिन जरी विकांताला (शनिवार-रविवार) आला तरी त्याची सुट्टी मग त्यानुसार शुक्रवारी किंवा सोमवारी दिली जाते!!! इथे वीकांत महत्वाचा, स्वातंत्र्यदिन वगैरे सगळं नंतर!!!! अर्थात इथे भरमसाठ सुट्ट्या नसल्याने (वर्षाला १० फक्त!!!) ते सहाजिकही आहे!!!<br /><br />आणि भारताचा स्वातंत्र्यदिन आधल्या वीकांताला तर पाकिस्तानचा स्वातंत्र्यदिन (१४ ऑगस्ट) नंतरच्या वीकांताला साजरा केला जातो! आपल्याकडल्या पाकद्वेष्ट्या जाज्वल्य मंडळीना समाधान लाभावं म्हणून सहज सांगितली ही वस्तुस्थिती!!!!<br /><br />पण नाही म्हणजे परेड तर झकासच झाली!! जवळजवळ चार साडेचार तास मिरवणूक चालली होती. न्यू जर्सी आणि न्यू यॉर्कमधल्या झाडून सार्‍या सामाजिक आणि व्यावसायिक संस्थांनी त्या परेडमध्ये भाग घेतला होता हे त्यांच्या फ्लोटसवरून सिद्ध होत होतं....<br /><br />अगदी न्यू जर्सी मराठी मंडळाचाही, सगळ्यात कमी सजवलेला का होईना, पण फ्लोट होता!!!! मला मनापासून आनंद झाला!!!<br /><br />आता "न्यू-जॉयशी" म्हणजे अमेरिकेचं महागुजरात!!! इथे गुजराती नुसते बुजबुजले आहेत!!!<br />त्यामुळे बहुतेक सगळे फ्लोट गुजराती बिझीनेसचे! आणि मिरवणुकीमध्ये सामील झालेले लोकंही ब्रव्हंशी गुजराती समाजाचे!! त्यामुळे मिरवणुकीत हलकल्लोळ होणे हेही सहाजिकच!!!!<br /><br />पण या गुज्जु लोकांच्या इव्हेंन्ट मॅनेजमेंट स्किलला मात्र दाद द्यायलाच हवी.....<br />या वर्षी या परेडची प्रमुख पाहुणी कोण होती माहितीये का?<br />चक्क मल्लिका शेरावत!!!!!<br />आता काय बिशाद आहे की अनिवासी भारतीय मंडळी परेडला गर्दी न करतील!!!!<br /><br />नाही म्हणजे ती अगदी बॉलीवूड फिल्लममध्ये दिसते तशीच तिथे अर्धवस्त्रांकित आली नव्हती, सगळी व्यवस्थित पंजाबी ड्रेस वगैरे घालून सालंकॄतच होती....<br />पण तरीही,<br /> "काका, जो!! आ जो मल्लिका शेरावत!!"<br />"हां डिकरा, एक्दम चोक्कस डिकरी लागे छे! पैसो वसूल!!!!"!" <br />हा संवाद मी बॅकङ्राऊंडवर ऐकला, अगदी आयशप्पथ!!!!!!!!<br /><br />बाकी परेडमध्ये भाग घेणारे बहुतेक लोकं भारतीय असले तरी रस्त्यावर दुतर्फा उभे राहून हातातला तिरंगा फडकावणारे अनेक अमेरिकन्सही पाहिले आणि या देशाच्या उदारमतवादी नागरिकांबद्दल आदर वाटला!!!!<br />उद्या जर भारतात अशी नेपाळची किंवा बांगला देशाची अशी त्यांच्या स्वातंत्र्यदिनाप्रित्यर्थ मिरवणूक निघाली तर आपली प्रतिक्रिया खरंच इतकी मनमोकळी राहील?<br /><br />असो! तर सगळी परेड अगदी छान पार पडली...<br /><br />पण मनात आणखी एक विचारभुंगा...<br />इथे भारताच्या स्वातंत्र्यदिनाची मिरवणूक आदल्या वीकांताला, पाकिस्तानची मिरवणूक नंतरच्या वीकांताला पार पडते, सगळं सगळं ठीक आहे...<br /><br />पण मग बांगला देशाचा स्वातंत्र्यदिन कधी असेल?<br />१४ ऑगस्ट्ला इंग्रजांपासून स्वातंत्र्य मिळवलं तो......<br />की नंतर कधी १९७१ मध्ये पाकिस्तानपासून स्वातंत्र्य मिळवलं तो?<br /><br />दोन्हीपैकी काहीही एक उत्तर असलं तरी ते अंमळ अडचणीचंच की!!!!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-4248929715192278881?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-68717882724485033422009-02-07T14:51:00.000-08:002009-02-07T14:58:04.397-08:00खूप सालांमागली गोष्ट. मी त्यावेळेस कालेजात जात होतो. बोरीबंदरावरचं सेंट झेवियर कालेज! किरीस्तांव मिशनर्‍यांनी चालवलेलं! त्यातही गोव्याच्या मिशनर्‍यांचा भरणा जास्त!!! कालेजाच्या दुसर्‍या वर्षाची परीक्षा संपलेली. दुसर्‍या वर्षाचा निकाल घेऊन भायेर पडतेवेळी वर्गाच्या व्हरांड्यात पाद्री प्रिंन्सीपलसायबांची गाठ पडली....<br /><br />"कायरे रिझल्ट कसो लागलो?"<br />"बरो आसां!"<br />"मग आता सुटीतलो काय बेत?"<br />'काय नाय, जरा गावांकडे जावंन येयन म्हणतंय!!"<br />"आसां? छान, छान! गावाकडे जातलंय तर माझां एक काम कर मारे!"<br />"काय?"<br />'मी तुका एक पार्सल दितंय, जरा पिलाराक जावंन पोहोचव मारे!" <br /><br />गोव्यात पिलार गावात किरिस्तांव पाद्र्यांची धर्मगुरू तयार करायची शाळा आहे. बाकी हे सगळे पाद्री तसे सडेफटिंग! त्यांना बायकोपोरांचा काय त्रास नाय! पण मैत्री करण्यामधे एकदम पटाईत! बहुदा जुन्या दोस्तमंडळींसाठी मुंबयहून कायतरी पाठवायचं असेल!!<br /><br />"चलांत! द्या तुमचां पार्सल!!", मी. बाकी आणिक मी काय म्हणणार? कालेजाच्या प्रिन्सीपलसायेबाला नाय म्हणायची काय बिशाद आमची?<br /><br />त्यांचं पार्सल घेऊन घरी आलो तर घरी आईबरोबर तेच संभाषण......<br /><br />"काय? आता सुटी लागली तर कायतरी कामाचा करशीत का मेल्या अख्खो महिनाभर उगीच भिंतेक तुमड्यो लावंन बसतलंय?", आईच असल्याकारणाने संवाद जरा जास्त लडिवाळ!!!<br />'कायतरी करीन पण आत्ता नाय, थोड्या दिवसांन!"<br />"मगे आत्ता काय करतलंय?"<br />"जरा आजोळाक जावंन येईन म्हणतंय!", मी. <br /><br />आईने जरा नवलाने माझ्याकडे बघितलं.....<br />"आसां म्हणतंय? जा बाबा, जावंन ये. तुझ्या आजी-आजोबाक बरां वाटांत! माका तर काय या रगाड्यात्सून उठून जावंक उसंत गावणा नाय, जरा तू तरी जावंन ये. तेंका म्हणा तुमची खूप आठवण येतां...." आईने आपल्या आई-बापाच्या आठवणीने डोळ्याला पदर लावला.....<br /><br />माझं काम फत्ते!!!! एकदा आजोळी जायला मला आईची परमिशन मिळाल्यानंतर "नको जाऊ" म्हणण्याची चूक करण्याइतके बाबा खुळे नव्हते!!! त्यांची आपली एकच मागणी....<br /><br />"जातंय तर जा, पण येतेवेळी माकां थोडो काजीचो सोरो घेवंन ये! औषधी असतां!!!!!"<br />"अहो लहान पोर तो, तेका कशाक आणूक सांगतास? खंय काय गोंधळ झालो मगे?", कनवाळू मातृदेवता.<br />"काय होवूचां नाय! रे, तुझ्या गुणामामाक सांग वस्तू पॅक करूक!!! तो सगळां बरोबर जमवून आणतलो!!!"<br />"हो! आणतलो!!! काय पण मेव्हण्या-मेव्हण्यांची जोडी आसां जमलेली!!!! तेवेळी माझ्याऐवजी गुणाजीबरोबरच लगीन करूंचा होतांत!!", आईचा त्रागा.....<br />"अगो तां सुचलांच नाय ते वेळेक!! आणि तुझ्यासारखी फिगर खंय आसा त्याची?", बाबांचं म्हटलं तर चिडवणं, म्हटली तर आईची समजूत घालणं!! त्यांचं प्रेम हे असंच! जवळ असले म्हणजे वादावादीला ऊत आणि जरा लांब गेले की एकमेकांच्या काळजीने हैराण होणार!!! कुठूनही काय, आम्हां पोरांच्या डोक्याला ताप करायचा!!!!<br /><br />दुसर्‍या दिवशीच सांजेच्या टायमाला परळ-सावंतवाडी एष्टीची आरामगाडी पकडली! आरामगाडी नुसती म्हणण्यासाठीच हो!!!! आराम तर सोडाच पण एष्टीवाल्याने मेल्याने तीन घंटे उशीराने पोचवली वाडीला (सावंतवाडीला स्थानिक लोकं नुसती वाडी म्हणतांत). महाडच्या जवळ मेल्याचा टायरच बसला. ते सगळं क्रियाकर्म यथासांग पूर्ण होइपर्यंत आम्ही तिथेच!!! तिथून गावाची एष्टी तासाभराच्या प्रवासासाठी! त्या बसगाडीला मात्र आरामगाडी म्हणायची एष्टीवाल्यांचीसुद्धा हिंमत नव्हती!!!!<br /><br />गावाच्या बसष्टँडावर उतरलो आणि नेहमीप्रमाणे मुंबयकराच्या भोवती पोरांसोरं जमा झाली. त्यातल्याच येका मुलग्याला पुढे धाडलं....<br />"जा रे! धावत जावंन गुणामामाक सांग त्येचो भाचो आयलोसा म्हणान!!", त्याला 'कोण गुणामामा' हे सांगायची गरज पडली नाय...<br /><br />दुसर्‍या मुलग्याच्या डोकीवर बॅग देऊन रस्त्याने दोन फर्लांग चालून आलो तर पाणंदीच्या तोंडाशी गुणामामा हजर!!!!<br /><br />"अरे आयलो रे, मुंबयचो सायेब आयलो!!! शिंदळीच्या तुझ्या आजोळाक तू इतको विसारलंस!!! शिरां पडो तुजे तोंडार!!!!!" मला आपल्या मिठीत घेत अस्सल इरसाल कोकणी स्वागत!<br /><br />घरात येऊन पोहोचलो. आजी-आजोबांच्या पाया पडून आणि त्यांच्याकडून कुरवाळून घेऊन झालं. मी त्या बॅग उचलून आणलेल्या पोराला किती पैशे झाले ते विचारलं....<br /><br />"तू थेट आत जा", गुणामामा गुरगुरला.<br />"अरे पण तेची हमाली?"<br />"तू मुकाट आत जा! धू म्हटल्यावर धूवूचा, लोंबता काय म्हणान विचारू नको!!!!! आणि काय रे सावळ्या, मेल्या माझ्या भाच्याकडे पैशे मागतंय, साल्या उपाशी मरत होतंय तेंवा तुका रोजगाराक कोणी लावलो रे? तुज्या आवशीक खावंक व्हरान......"<br /><br />पुढला संवाद ऐकायला मी तिथे थांबलो नाय.....<br /><br />दुसर्‍या दिवसापासून माझा कोकणी दिनक्रम सुरू झाला. रोज सकाळी उठल्यावर घरच्या दुधाचा चहा, दहा-साडेदहाला न्याहारी! उकड्या तांदळाची पेज, आजीने केलली फणसाच्या कुयरीची नायतर केळफुलाची मस्त काळे वाटाणे घालून भाजी आणि सोबतीला सुक्या बांगड्याचा घरचं खोबरेल लावलेला तुकडा!!!! अमृत गेलं झक मारत!!!<br /><br />न्याहारी उरकल्यावर मी आंघोळ करूयां म्हणतोय तर गुणामामाने हाळी दिली....<br />"रे भाच्या, काय येतंय काय माझ्यावांगडा (सोबत) बाजारात? की पडतंय हंयसरच अजगर होवंन?"<br />"बाजारात?"<br />"हां, काय नुस्ते (मासळी) गांवतंत बघूया! आज सोमवार म्हणान माकां काय फारशी आशा नाय, पण तरी बघंया!!"<br />"अरे पण आज्येचो सोमवार नाय आज? आज नुस्ते कशे चलतीत?", माझी शंका.<br />"अरे खुळ्या, हंयसर काय तुझ्या मुंबयसारखी एकच गॅसची चूल नाय! तुझ्या आज्येक करां देत तिचा शिवरांक (शाकाहारी) सोवळां स्वयपाकघरात! आपण सुशेगाद (आरामात) परसातल्या चुलीवर नुस्त्याची भट्टी पेटवयांत!!!"<br /><br />मला ही आयडिया बेहद्द आवडली! साली मुंबयेतपण एक कोळशाची शेगडी आणून ठेवायला हवी, सोमवारी बांगडे भाजायला!!!!<br /><br />आम्ही बाजाराच्या रस्त्याला लागलो. आमचं घर पुळणीच्या अगदी जवळ आहे. इतकं, की समुद्राची गाज घरात आयकू येते. घरापासून दोन फर्लांगाची वाळूने भरलेली पांदण त्यानंतर मग दोन फर्लांगाचा तांबड्या मातीचा आता खडी टाकून दाबलेला रस्ता आणि मग शेवटी बसथांब्याजवळ बाजार. पाणंदीतून जाताना गुणामामा आमची चौकशी करत होता. माझं कालेज, आई-बाबांची तब्येत, धाकट्या भावंडांचं कौतुक, मुंबयची हाल-हवाल इत्यादि. मी आपला त्याला माहिती पुरवीत होतो. जसे आमी तांबड्या रस्त्याला लागलो तशी रस्त्यावरची वर्दळ वाढली. रस्त्यावरचा प्रत्येक माणूस गुणामामाची विचारपूस करत होता आणि गुणामामा आता प्रत्येकाशी काय ना काय संवाद करत होता. शिव्यांचा जणू नैऋत्य मोसमी मान्सून बरसत होता. मी आपला निमूटपणाने त्याच्यापाठोपाठ जात होतो. त्याचं माझ्यावरचं लक्ष उणावलेलं बघून त्याचं निरिक्षण करीत होतो....<br /><br />साडेपाच फूट उंची, शेलाटी कोकणी शरीरयष्टी, अंगात एक निळसर हाफ शर्ट आणि मुळातला सफेद पण आता मातीने तांबडा पडलेला पायजमा! गोरा सफेद वर्ण आणि हिरवे डोळे. मुळातले तपकिरी केस कोकणच्या उन्हाने आणखी भुरे झालेले. मनात विचार आला की जर ह्याला सूट टाय चढवला आणि फाडफाड इंग्रजी बोलायला लावलं तर हा युरोपीयन नाय असं म्हणायची कोणाची हिंमतच होणार नाय!!!! शिक्षण तसं फक्त मॅट्रिकपर्यंतच पण वाचनाची तुफान हौस!! सगळ्या मराठी संतमंडळींच्या आणि लेखक-कविंच्या ओळी (त्यातही जास्त शिव्यागाळी!) ह्याला पाठ!!!!! ह्याला कुणाची भीड पडत नाय आणि कुणाला ह्याच्या शिव्या अंगाला टोचत नायत! सगळ्या गावाला माहिती की गुणामामा म्हणजे तोफखाना!!!! अगदी स्वतःच्या बनवलेल्या शिव्यागाळी आणि काव्यपंक्ति!!!!<br /><br />मला एक जुना प्रसंग आठवला. त्यावेळी आम्ही लहान असतांना एकदा आजोळी आलो होतो. मी सात-आठ वर्षाचा आणि धाकटा भाऊ अगदी तीन-चार वर्षांचा. तेंव्हा गावात संडास झाले नव्हते. सगळी माणसं माडाच्या मुळाशीच बसत. आमी मुंबैत वाढणारी मुलं! आम्हाला त्या रानाचं आणि माडाच्या झावळ्यांच्या वार्‍यावर होणार्‍या आवाजाचं भय वाटे. तेंव्हा परसाकडे जायची पाळी आली की आजी गुणामामाला आमच्या सोबतीला धाडी. तिथेसुद्धा मी तांब्या घेवंन माडाच्या मुळाशी बसलोय आणि ह्याची शिकवणी आपली चालूच!!!<br /><br />"रे मेल्या, ह्या आत्ता तू काय करतसंय? जरा वर्णन कर!!!!", गुणामामा.<br />"परसाकडे बसलसंय!!!", माझं लाजून थोडक्यात उत्तर.<br />"अरे असां नाय! शाळेत जातंस मा तू? मग काव्यात वर्णन कर बघू?" मी गप्प! आता अगदी चांगल्या शाळेत गेलो म्हणून काय झालं? मलविसर्जनाच्या क्रियेचं काव्यात वर्णन कसं करणार मी? <br />"नाय येणां?", गुणामामा वदला, "अरे असली कसली रे शाळा तुझी? काय्यच शिकवणां नाय पोरांक!!!! आता ऐक...<br /><br />"सडा शिंपला,<br />शंख फुंकीला,<br />दशरथ राजा<br />घसरत आला......"<br /><br />मी जोराने हसायला लागलो! इतक्या जोराने की माझा धक्का लागून पाण्याचा तांब्या कलंडला!!! सगळं पाणी त्या वाळूच्या जमिनीत झिरपून गेलं!!!!!<br /><br />"गुणामामा, माझो तांब्यो उलाटलो! आतारे काय करू मी?", माझा केविलवाणा प्रश्न....<br />"काळजी करा नुको! ही घे नागवेलीची दोन पानां!!", पोफळीवर चढलेल्या नागवेलीची दोन विडयाची पानं माझ्या हातात देत मामा म्हणाला,<br />"रोज आमी गाववाले तांबडो विडो बनवतोंव, आज तुमचो मुंबईकरांचो पिवळो विडो!!! जा, तुझ्या आजोबाक नेऊन दी!!!"<br /><br />मला त्या आठवणीने आताही हसू आवरेना. तोवर आम्ही बाजारात पोचलों. बाजार नुकताच भरत होता. कोकणातले मासळीबाजार साडेदहा-अकराच्या आत भरतच नाय. नुस्ते नुकतेच रापणीवरून येत होते. कोळणी बायकामाणसां ते पाण्याने साफ करून फळीवर मांडत होती. गुणामामाने एक चक्कर टाकून अवघ्या बाजाराचा अंदाज घेतला आणि मग एका कोळणीसमोर जाऊन उभा राहिला......<br /><br />"काय गो शेवंत्या! काय ताजे नुस्ते हाडलंस आज की सगळो आयतवाराचो (रविवारचा) शिळो माल?", सगळ्या बाजाराला ऐकू जाईल अशा आवाजात गुणामामा विचारता झाला.....<br /><br />"कायतरी काय गुणामामा! बघ सगळो ताजो माल आसां"<br />"काय देतंस?"<br />"बघ खापी आसंत, बांगडे आसंत, सौंदाळे आसंत....."<br />"अगो माझो हो भाचो मुंबयसून इलो आसां." मामा गरजला, "तेका काय हो कचरो खावंक घालू? मगे परत गावाचां तोंड तरी बघात काय तो?"<br />"थांब हां जरा, पाटयेत बघान सांगतय!...... ही बघ विसवण (सुरमई) असां! चलांत?"<br />"हां चलात! नशीब, माशे पागणार्‍या घोवाची लाज राखलंय!!! काय भाव घेतलंय?"<br />"पन्नास रुपये!!!"<br />"पन्नास रुपये? आगो काय विसवणीचो भाव सांगतंय की तुझो?"<br /><br />अरे माझ्या देवा मंगेशा! मला वाटलं की हिथे आता महाभारत पेटणार!!!! एका कोळणीला हा प्रश्न? आता ही कोयता काढून भर बाजारात गुणामामाला खापलणार!!! मी तर भीतीने पार गारठून गेलो.......<br /><br />पण तसं कायच घडलं नाय......<br /><br />"काय मेल्या गुण्या, तुज्या तोंडाक काय हाड? अरे मेल्या त्या धाकल्या झिलग्यासमोर बोलतांना तरी काय जरा लाज बाळग!", शेवंत्या कोळीण मग मला म्हणाली,<br />"काय बाबा, मुंबयच्या शाळेत जातंस?"<br />"हां, कालेजात जातंय", माझं काळीज अजून धडधडत होतं.......<br />"जा बाबा जा! भरपूर शीक! तुज्या या इकाळ्या पावसाच्या मामाच्या वळणावर जाव नको!! तो मेलो आसलोच आसां, शिंदळीचो!!! आवशी-बापाशीन लगीन नाय केला हेचा वेळेवर आनि आता आमकां तरास आणतां!! गावउंडगो मेलो!!!<br /><br />मला वाटलं की ब्रम्हचारी मामा आता याच्यावर कायतरी स्वत:चा पावशेर ठेवील, पण तो नुसताच हसला......<br /><br />आम्ही बाजार घेऊन घरी येतेवेळी मी मामाला म्हटलं,<br />"रे मामा, कित्याक रे उगाच त्या कोळणीक असो बोललंय? तिणां तुजावांगडा भांडाण केला असता भर बाजारात मगे?"<br />"अरे तसां नाय!", मामा हसून म्हणाला, "अरे माझ्या ओळखीची आसां ती शेवंता! आमी प्राथमिक शाळेत एकाच वर्गात होतोंव!! तेची आउस आन तुजि आजी, जुनी ओळख आसां!! पुढे ती तिच्या धंद्यात गेली कोळणीच्या!!"<br />"आणि तुमी तुमच्या धंद्यात!! बामणकीच्या!!!" मी.<br />"बामणकीचो कसलो धंदो?"<br />"होच! गावभर फिरान शिवेगाळी करूचो!!!" मी.<br />माझ्या डोक्यावर टप्पल देत गुणामामा खळखळून हसला, "व्वा!! माझो भाचो शोभतंस बघ!!!!"<br /><br />कर्म माझं!!!!! या गाववाल्यांच्या भानगडीमधे जो मुंबयकर पडेल ना तो येडझवा!!! मी मनात खूण बांधली.....<br /><br />थोड्या दिवसांनी मी माझा पिलारला जायचा प्लान जाहीर केला. गुणामामाला जरा बाजूला घेऊन बाबांची फर्मायशही सांगितली.....<br /><br />मामा कधी नव्हे तो गंभीर झाला.....<br />"तुजो बापूस म्हणजे जरा चक्रमच आसां रे!!! तुका लेकराक ह्या काम करूक सांगितलां? आणि ताई बरी तयार झाली!!!"<br />"नाय म्हणजे आई नुको म्हणा होती. तेंव्हा जर केलां नाय काम तर काय घरी जास्त ओरडो बसूचो नाय!!"<br />"तसां नको, बघू कायतरी मार्ग काढतंय!!", मामा म्हणाला....<br /><br />दुसर्‍या दिवशी गुणामामा मला म्हणाला,<br />"अरे आसां कर, तुजो पिलाराक जावचो प्लान अगदी शेवटांक ठेव. मी तुका माझ्या फटफटीवरून घेवंन जातंय. तुझां पिलारचा काम करूयात, तुझ्या बापसाचो नेवेद्यही घेवयांत आणि मग मी तुका थंयसूनच लग्झरी गाडियेत बसवून दितंय थेट मुंबयसाठी!!! निदान एष्टीचे धक्के तरी बसूचे नाय तुका, जरा आरामाचो प्रवास होयत!!!"<br /><br />मग सुट्टीच्या शेवटी आम्ही दोघं मामाच्या मोटारसायकलवरून पिलारला जायला निघालो.....<br /><br />नेहमीचा मुंबय-पणजी हायवे सोडून गुणामामा तेरेखोलच्या दिशेन निघाला. मला रेडीचं बंदर दाखवून झालं. तिथून मॅगनीजचं खनिज वाहून नेणारी जहाजं दाखवून झाली. तेरेखोलचा किल्ला दाखवून झाला. मामा आणि त्याच्या सौंगड्यांनी (गुणामामा स्वातंत्र्यसैनिक होता!) तो किल्ला पोर्तुगीजांकडून लढून कसा मिळवला ती गोष्ट मला हजाराव्यांदा सांगून झाली.....<br /><br />"पळाले रे शिंदळीचे, पळाले!!! साल्यांनी पाचशे वर्सां राज्य केलांन पण आमच्याबरोबरच्या एका दिवसाच्या लढाईत पळाले!!!", मामाच्या आवाजात सार्थ अभिमान होता.....<br /><br />"पण आपल्या भारत सरकारान या किल्ल्याची कायसुद्धा काळजी घेवंक नाय रे!", मामा विषादाने म्हणाला, "बघ कसे चिरे ढासळतसंत समुद्राच्या पाण्यान!!! ह्यां नेव्हीचां एक चांगला आऊट्पोस्ट होवू शकलां नसतां काय? अरे पोर्तुगीज काय खुळे नाय होते या जागी किल्लो बांधूक! सात समुद्रविजेते ते!! म्हटलो तर समुद्रावर पण खुल्या समुद्रापासून सुरक्षित अशी जागा असां रे ही! पण आपले राज्यकर्ते सुक्काळिचे दिल्लीवाले!! तेंका समुद्राचा महत्त्व काय माहिती?"<br /><br />"चल जावंदे!!"<br />"जावंदे तां झालांच!! कधीकधी आपल्या सरकाराची अशी करणी बघून असां वाटतां कि आमी ह्याच्यासाठीच लढलो काय?"<br /><br />मी विषय बदलून मामाला परत मोटारसायकलीवर बसवलं. आमी पिलारला पोहोचलों! मी प्रिंन्सिपलसायबांचं पॅकेट त्यांच्या मित्राच्या हवाली केलं. त्यांना खूप आनंद झाला. आम्हाला जेवूनच जायचा आग्रह करीत होते. पण मामाचं मन काही तिथे लागेना.<br /><br />"काय नायतर काय तरी बैल-डुकरां खावंक घालतीत आमका!!!", बाहेर पडल्यावर मामा मला म्हणाला....<br />"कायतरी काय मामा! किरिस्तांव झाले म्हणान काय झालां? तुझ्याइतकेच ते पण कोकणी आसंत!!! नुस्ते खावंक घातले आसते फक्त!!" मामा हसला....<br />"चल आता पणज्येक माझ्या मित्राकडे जावंया!! तुकां अशी मस्त मासळी खावंक घालतंय की तुझां कालिज झाल्यावर तू गोव्यातच येवंन रवशीत!!!"<br /><br />आमी पिलाराहून पणजीला आलो. वाटेत पणजीच्या बाजारपेठेत मामा थांबला.<br /><br />"ऊन बरांच झालांसा, जरा थोडी लिंबा घेवंन जावयां, मस्त लिंबाचा सरबत पिऊ जेवच्याआधी!" आम्ही एका लिंबवाल्याच्या गाडीकडे आमचो मोर्चा वळवला. मामाने एकेका हातात चार अशी आठ लिंबं घेतली. निरखून बधितली. नाकाशी धरून मस्त वासबीस घेतला.......<br /><br />"काय हो? चांगली आहेत का ही लिंबं?", मागून आवाज आला. उच्चार अगदी स्वच्छ शहरी आणि सानुनासिक!! बघतों तो शर्ट-पँट घातलेला एक मधमवयीन माणूस. बहुदा मुंबय किंवा पुण्यातला चाकरमानी असणार. गोव्यात टूरिस्ट म्हणून आलेला!!! गुणामामाला लिंबाच्या क्वालिटीबद्दल विचारीत होता....<br /><br />"त्यालाच विचारा", लिंबवाल्याकडे निर्देश करून मामा उत्तरला......<br />"त्याचं सोडा हो, मी तुम्हाला विचारतोंय, तुम्ही सांगा!!", ह्या शहरी लोकांना कुठे थांबायचं ते कळतच नाय!!!!! <br /><br />मी गुणामामाकडे नजर टाकली, त्याचा चेहरा हिंस्र झालेला.....<br /><br />"ही लिंबं ना! मस्तच आहेत!", दशावतारातल्या रावणाचा आवाज काढत मामा म्हणाला, "मूठ मारण्यासाठी मला फारच उपयोगी आहेत ही!!!! हॉ, हॉ, हॉ, हॉ, हॉ!!!!"<br /><br />तो चाकरमानी जागच्या जाग्यावर झेलपाटला. त्याच्या धक्क्याने ती लिंबाची रास ढासळली.......<br />सगळी लिंबं रस्ताभर पसरली....<br />तो लिंबावाला त्या चाकरमान्याच्या पाठीमागे लागला....<br />आधी तो चाकरमानी त्या लिंबावाल्याचा मार खाणार, आणि नंतर त्याची बायको त्याचं बिरडं बनवणार.....<br /><br />लिंबवाल्याच्या अंगावर घेतलेल्या लिंबांचे पैशे टाकत आणि पुन्हा दशावतारी हसत आम्ही आमच्या रस्त्याला लागलो.......<br /><br />मामाच्या मित्राच्या घरी गेलो. लिंबाचं सरबत झालं, वहिनीने केलेलं मासळीचं जेवण झालं......<br />माऊलीच्या हाताला काही निराळीच चव होती. आजतागायत विसर नाय पडला त्या चवीचा!!!!<br /><br />जेवण करून मुंबयची बस पकडण्यासाठी आम्ही बेतीच्या बसस्टँडावर आलो. आता पूल पडल्यापासून पणजीहून मुंबयच्या बसेस सुटत नायत, मांडवी नदी पार करून बेतीला यावं लागतं....<br />मामाच्या एका ओळखीच्या लग्झरीवर माझं तिकीट काढलं. बस सुटायला वेळ होता म्हणून जवळच एका झाडाखाली मला बसवून मामा "आत्ता येतंय!" म्हणून कुठेतरी गेला....<br /><br />मासळीचं जड जेवण माझ्या डोळ्यांवर येत होतं! मी तिथेच जरा लवंडून डोळे मिटले......<br />मधेच जाग येऊन जरा डोळे किलकिले करून बघितलं तर दूरवर गुणामामा एका गावड्याच्या पोराशी कायतरी बोलत होता....<br /><br />मी परत डोळे मिटले....<br /><br />तासांभराने बसची वेळ झाली म्हणून मामाने मला जाग आणली. खिडकीच्या सीटवर बसवून दिलं आणि आपण बसच्या बाहेर उभा राहून माझ्याशी गप्पा मारू लागला....<br /><br />"पुन्हा लवकर ये, आमकां विसरां नको! पुढल्या टायमांक तुझ्या आवशी-बापाशीकपण घेवंन ये!!!"<br />"हां मामा! अरे पन मामा, तां बाबांचा काम रवलांच!"<br />"हां तां नाय जमूक! तुझ्या बापाशीक सांग यावेळेस नाय जमूक म्हणां!! नंतर कधीतरी बघंया!!!!"<br /><br />तितक्यात बस सुटली....<br /><br />खिडकीतून येणार्‍या गार वार्‍यावर मी पुन्हा डोळे मिटले. प्रायव्हेट गाडी ती!!! सगळया एष्टी गाड्यांना धडाधड मागे टाकत पहाटेच्या वेळेसच मुंबईत येवून पोचली......<br /><br />घरी पोहोचलो. आईला तिच्या माहेराची खबरबात दिली. आजीने धाडलेले सोलं, सुके बांगडे, तिरफळं वगैरे वस्तू तिच्या ताब्यात दिल्या. बाबांना त्यांचं काम जमलं नाय म्हणून सांगितलं. ते थोडेसे हिरमुसले पण काय बोलले नाय....<br /><br />स्वच्छ आंघोळ करून आणि आईने केलेलं सांबारा-भात खाऊन जरा आराम करायला म्हणून पलंगावर आडवा झालो.....<br />तर तितक्यात दारावरची बेल वाजली.....<br /><br />धडपडत उठुन दार उघडलं आणि माझ्या डोळ्यावर माझा विश्वासच बसेना.......<br /><br />तो पणजीला दिसलेला गावड्याचा पोर दारात उभा!!!!!<br /><br />"गुणामामांन ह्या औषध दिलानीत पोचवूक!!!" माझ्या हातांत एक पिशवी देत तो आल्यापावली परतला...<br />"अरे जरा बस तरी!"<br />"नाय, माकां दमणाक जावंक व्हया!!!"<br />"काय रे, कोण आंसा?" चाहुल लागून बाबा पण बाहेर आले....<br /><br />"गुणामामांन कायतरी पाठवल्यानीत!!", मी पिशवी उघडू लागलो तर काचेवर काच आपटल्याचा किण्-किण्ण आवाज आला!!!! बाबांचा चेहरा आनंदाने फुलला!!!!<br /><br />"माकां वाटलांच! गुणा माकां निराश करूचो नाय!!! माझो भरवंशाचो वाघ आसा तो!!! मेव्हणो असूचो तर असो!!!" बाबांचा आनंद सोड्यावरच्या बुडबुड्यांसारखा ओसंडून जात होता.....<br /><br />"वाघ तर खरोच", मी मनात म्हंटलं, "असल्या कामाचो आपल्या भाच्याक काय त्रास होवू नये म्हणान त्या वस्तूच्या किंमतीच्या दसपट गाडीभाडा भरून त्या गावड्याक एस्टीन (म्हणून तर तो माझ्यापेक्षा उशीरा मुंबईला पोहोचला!!!) पाठवून वस्तू तर घरपोच केली. एकीकडे आपल्या भावजींचो, थोरल्या बहिणीच्या घोवाचो, मान तर राखलो पण त्याचबरोबर आपलो भाचो सुखरूप पण राखलो....<br /><br />"तुमचो मेव्हणो घाला आकाबायच्या चुलीत," मी बाबांना उघड म्हंटलं, "माझो मामा खरो भरवंशाचो वाघ आसां!!!!"<br /><br /><br /><br />(डिस्क्लेमरः या लिखाणातली सर्व पात्रे आणि प्रसंग काल्पनिक आहेत. कुणाला इतर हयात वा मृत व्यक्तिशी साधर्म्य आढळल्यास तो केवळ योगायोग समजावा. सर्व हक्क लेखकाच्या स्वाधीन.)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-6871788272448503342?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-51746653651915852182009-01-10T13:31:00.000-08:002009-01-10T13:38:30.338-08:00(पूर्वसूत्रः तोच चिरपरिचित आवाज आणि तेच खळखळून हसणं......)<br /><br />"सो बडी! यू आर हियर ऍट लास्ट!!!!"<br />"वॉजन्ट इट रादर कंपल्सरी?", मी. अलीशिया पुन्हा खळखळून हसली....<br />"येस इट वॉज! एन्ड इट विल ऑलवेज बी इन द फ्यूचर!!!"<br /><br />अलीशियाला माझ्या सोबत बसलेली पाहून वेट्रेस टेबलाशी आली.....<br /><br />"अ ब्लडी मेरी ऍन्ड..."<br />"मला काहीही प्यायला नकोय!!", मी.<br />"ऍन्ड अ स्क्रू-ड्रायव्हर!!" माझ्याकडे संपूर्ण दुर्लक्ष करत अलीशिया म्हणाली. व्होडका आणि संत्र्याच्या रसाचे मिश्रण असलेलं स्क्रू-ड्रायव्हर हे माझं एकेकाळचं अतिशय आवडतं ड्रिंक!!! इतक्या वर्षांनंतरही ते तिच्या अजून लक्षात होतं....<br />"आणि तू माझ्या सेक्रेटरीला ते डिकीबद्द्लचं कशाला सांगितलंस? तिच्या डोक्यात काही वेगळ्याच कल्पना सुरू झाल्या, माहितेय?"<br />"ती जास्त नखरे करायला लागली म्हणून सांगितलं! ओ, नेव्हर माईंड हर!! सेक्रेटर्‍यांना आपले बॉसेस कधीकाळी चावट असलेले आवडतात!!" आता माझं बोलणंच खुंटलं...<br /><br />"बरं ते जाऊदे! फर्स्ट, गिव्ह मी अ बिग हग!!" मला मिठी मारत ती म्हणाली, "आय मिस्ड यू सो मच!!"<br />"सो डिड आय!!", मी.<br />"खोटं बोलू नकोस! इतक्या वर्षांत कॉन्टॅक्ट पण नाही ठेवलास!! आत्ता मलाच तुला शोधून काढावं लागलं!!! बाकी यू हॅव् गेन्ड वेट! जाडा झालास! केसही पिकले कानशिलाजवळ!! डॉक्टर झालास म्हणे!!! डोक्याने पण मॅच्यूअर झालास इतक्या वर्षांत, की अजूनही आहे तसाच वात्रट आहेस?"<br />"बाई गं, एका मुलाचा बाप आहे मी आता!"<br />"डज दॅट मेक पीपल मॅच्यूअर? आय डिडंन्ट नो!!" मला एक टोला हाणत ती म्हणाली, "माझ्या नेफ्यूचा फोटो कुठाय?" मी माझ्या मुलाचा फोटो काढून दाखवला....<br />"ओह! सो स्वीट!! तुझी अजून तीच बायको आहे का ते विचारणार होते पण याला बघून ते विचारायची गरजच भासत नाही!! बाकी त्याचा चेहरा आईच्या वळणावर गेलाय तेच बरं!!" अजून एक टोला...<br /><br />"तू मात्र फारशी बदललेली दिसत नाहीस!!"<br />"त्याचं कारण माझी साधी रहाणी आणि उच्च विचारसरणी!!", माझी फिरकी घेत अलीशिया म्हणाली....<br />"हो ना! तुझ्या रहाणीला साधी म्हणणं म्हणजे आम्ही दारिद्र्यरेषेखालीच जीवन जगतोय!!!" मी टोला परतवला.<br />"आणि कॉस्मेटिक्सची मेहेरबानी!! ते जाऊदे! मला सांग तुझी स्टोरी!! काय काय केलंस गेल्या पंधरा वर्षांत!!"<br /><br />मी माझी स्टोरी सांगितली. स्टोरी काय असणार! जॉब आणि करियर!! दर तीन चार वर्षांनी वरची पोझिशन आणि नवीन शहर!!<br /><br />"माझं जाऊदे! तू काय करतेस ते सांग!!"<br />"मी ना! आमचं नेहमीचंच!! ज्युवेलरी आणि प्रेशियस स्टोन्स!!!"<br />"डॅडी कसे आहेत तुझे?"<br />"अरे डॅडी वारले सहा वर्षांपूर्वी!!"<br />"ओ! आय एम सॉरी!"<br />"थँक्स! त्याआधी दोन्-तीन वर्षे ते आजारीच होते! गेली आठ्-नऊ वर्षे मीच संभाळतेय सगळा बिझिनेस!!"<br />"अजून नफ्यात चालला आहे का बिझिनेस?", मी मघाचा टोला परतवला...<br />"शट अप!!! मी एक्सपांन्ड केलाय बिझिनेस!! ईस्टर्न युरोप, जपान, मिडल-ईस्ट आणि हो तुमच्या मुंबईतही!! युवर न्यू अप्पर मिडल क्लास!!!"<br /><br />"बरं, मला कशाला इथे बोलावलंस?"<br />"लेट्स गो टू अवर स्वीट!", अलीशिया उभी रहात म्हणाली, "मी जेवणही तिथेच मागवलंय. मला तुझ्याशी काही बोलायचंय! आणि मुख्य म्हणजे तुला काही दाखवायचंय!!!"<br /><br />मी तिच्या पाठोपाठ निघालो. नेहमीच्या लिफ्टसकडे न जाता ती एका वेगळ्याच लिफ्ट्कडे गेली. डायरेक्ट पेन्टहाऊसला जाणारी लिफ्ट होती ती! तिने तिच्याकडच्या ऍक्सेस कार्डाने ती उघडली! आतमध्ये बाकी मजल्यांची बटनं नव्हतीच!! डायरेक्ट ऐंशी मजल्यांच्या वर असलेलं पेंन्टहाऊस!!!<br /><br />"वॉव!! एकदम पेन्टहाऊस हं!", मी उदगारलो....<br />"अरे काही नाही!!", काही विशेष नसल्यासारखा हात झटकत ती म्हणाली, "डॅडींना हे पेंटहाऊस खूप आवडायचं!! ते सान-फ्रान्सिस्कोत आले की नेहमी इथेच उतरायचे!!! ह्या हॉटेलचे प्रिफर्ड गेस्ट होते ते!!! त्यांच्यानंतर मग मी ते तसंच चालू ठेवलं! होटेल मॅनेजमेंटचा पण खूपच आग्रह पडला!!!!"<br />"अरे वा! बरी चांगली दिसतेय की मॅनेजमेंट!! जुने संबंध सांभाळतेय!!!"<br />"आणि त्यांचे ढीगभर शेअर्स माझ्याकडे आहेत!! दॅट हेल्प्स टू!!", पुन्हा ते खळखळून हसणं...<br /><br />आम्ही तिच्या पेंटहाऊसमध्ये शिरलो. सेरानंच आमचं स्वागत केलं. पुन्हा तिचं ते खास अमेरिकन पद्धतीचं स्वागत! पण यावेळी मला त्यात खूप आपुलकी जाणवली!!!<br /><br />"अरे केव्हढा मोठा झालास तू? बाहेर कुठे भेटला असतास ना तर ओळखलंच नसतं मी तुला!!!", सेरा.<br />"मोठा कसला, म्हातारा झालाय तो गाढव!!!", इति अलीशिया....<br />"असू दे! पुरूष मोठे झाले की भारदस्त दिसतात, मला आवडतं!!", सेरा.<br />"पण सेरा, तू मात्र इतक्या वर्षात अधिकच सुंदर दिसायला लागली आहेस!!", मी खरं ते सांगितलं<br />"तुमचा दोघांचा काय हातात हात घालून पळून जायचा प्लान आहे का?", अलीशिया वदली, "असेल तर आत्ताच जा! येणारं चवदार जेवण तरी मी एकटीच पोट भरून खाईन!!!"<br /><br />"ए, तू गप गं!", मी तिला चापलं, "सेरा, काय करतेस तू?"<br />"तुला आठवतंय, ते टेनेसीमधलं रॅन्च आणि ते हॉर्स-ब्रीडींग? ते सगळं मी संभाळते!!", सेरा.<br />"रियली? वॉव!!"<br />"अरे काही नाही!", सेराच्या कुल्यावर एक चापटी मारत अलीशिया म्हणाली, "अरे हिला काही काम-धंदा करायला नको!! तिथे टेनेसीत रहाते मस्त हवेत आणि हाताखालच्या नोकरांवर सत्ता गाजवते!!! आणि सांगते म्हणे मी घोडे पाळते!!!"<br /><br />सेरा समजूतदारपणे खुद्कन हसली...<br /><br />अलीशियाने तिला काही खूण केली आणि सेरा आत गेली. तिची पाठ वळल्यावर अलीशिया मला गंभीरपणे म्हणाली,<br /><br />"अरे नाही रे! खरं म्हणजे तिला घोड्यांची भीती वाटते. पण माझ्यासाठी ती बिचारी सगळं करते. तुला माहिती आहेच, हे रॅन्च आणि घोडे हे माझं स्वप्न होतं, तिचं नव्हे. पण मला तर या ज्युवेलरी बिझिनेसमधून डोकं वर काढायला उसंत मिळत नाही. म्हणून माझं स्वप्न पुरं व्हावं म्हणून ती धडपड करतेय!!"<br />"ओह! दॅट्स सो नाईस ऑफ हर!!"<br />"येस! आता आमच्या घरात आय वेअर द पॅन्टस!!! मी बिझिनेस संभाळते आणि सेरा सर्व घरं आणि प्रॉपर्टीजची देखभाल करते!!! धिस हॅज बीन गोईंग ऑन फॉर द लास्ट फिफ्टीन इयर्स!!"<br /><br />"बरं, तू काय दाखवणार होतीस मला?"<br />"येस दॅट!.... सेराऽऽऽ!!!" अलीशियाने हाक मारली.....<br /><br />सेरा बाहेर आली. पण ती एकटीच नव्हती. तिच्याबरोबर एका बाबागाडीत झोपलेली एक वर्ष्-दीड वर्षांची मुलगी होती. अतिशय गोड चेहरा, भरपूर केस आणि वर्णाने सावळी एशियन! मधूनच झोपेत खुद्कन हसत होती तेंव्हा अजूनच सुंदर दिसत होती.....<br /><br />"हे काय? हे प्रेशियस ज्युवेल कुठून आणलंस?"<br />"कशी आहे?"<br />"मस्तच!! अगदी स्वीट आणि चार्मिंग प्रिंन्सेस!! पण माझ्या प्रश्नाचं उत्तर नाही दिलंस?"<br /><br />"अरे तुला माहिती आहेच की बिझिनेसच्या निमित्ताने आमचे मलेशिया-थायलंड-इंडोनेशियाबरोबर पूर्वीपासून कॉन्टॅक्टस आहेत, अगदी डॅडींच्या काळापासून! आमचं खूप जाणं-येणंही आहे तिथे. गेल्या २००४ च्या भूकंपात आणि त्सुनामीत तिथे खूपच वाताहात झाली. तेंव्हा त्या लोकांना मदत म्हणून आम्ही तिथे बिझिनेस कॉन्टॅक्ट असलेल्या लोकांनी निधी उभारून मदतकार्य सुरू केलं होतं. त्या निमित्ताने मी आणि सेराने तिथल्या मदतकेंन्द्रांना बर्‍याच आणि वारंवार भेटी दिल्या होत्या. निधी व्यवस्थित वापरला जातोय की नाही यावर देखरेख ठेवण्यासाठी!"<br /><br />"बरं मग, ही मुलगी?"<br /><br />"ही तिथल्या एका अनाथकेंद्रात आली होती. हिचे आई-बाप त्सुनामीत वाहून गेले. ही एका प्लास्टिकच्या पाळण्यात होती म्हणून तरंगत गेली आणि अतिशय आश्चर्यकारकरित्या वाचली. तिला तिथे अनाथालयात भरती केलं गेलं होतं. मला आणि सेराला पाहताक्षणीच ही खूप म्हणजे खूपच आवडली."<br /><br />"म्हणून तू तिथनं हिला उचलून आणलीस?", मनात म्हटलं ह्या बयेचा काही भरवसा नाही.....<br /><br />"अरे तसं नाहीरे!! आमच्या रिलेशनशिपमध्ये अलिकडे सेरा वॉज अल्सो अनहॅपी दॅट वुई डिडन्ट हॅव अ चाईल्ड!! आता आमच्या रिलेशन्शिपमध्ये आमच्या दोघांचं एक मूल कसं असणार? आर्टिफिशियल इन्सेमिनेशन करून घेता येतं आणि आम्ही सेरासाठी तसाच विचार करत होतो. पण तेव्हढ्यांत ही भेटली....."<br /><br />"मग?"<br /><br />"मग मी सेराला म्हटलं कि बघ, कुठूनतरी आर्टिफिशियल इन्सेमिनेशन करून घेण्यापेक्षा ही आपल्या दोघींनाही आवडलीय! तिलाही कोणी नाहिये! तेंव्हा आपणच तिला दत्तक घेऊ या का? कमीतकमी एका जीवाचे तरी क्लेश कमी होतील!!! थोड्याफार समजवण्याने तिलाही ते पटलं. मग आम्ही तिथे जाऊन तिला रीतसर दत्तक घेतलं."<br /><br />"दॅट्स सो नाईस!!"<br /><br />इतक्यात ती मुलगी झोपेतून उठली आणि कुरकुर करू लागली. सेराने तिला उचलून कडेवर घेतलं. आता तिचे डोळे मला दिसले. अगदी काळेभोर होते. खुपच क्यूट होती ही मुलगी!!!<br /><br />मी तिला घेण्यासाठी तिच्यासमोर हात केले. आणि ती लबाड सरळ आली की माझ्याकडे!! काही ओळख वगैरे गरज लागली नाही तिला! अलीशिया आणि सेरा एकमेकींकडे पाहून हसल्या...<br /><br />"सो यू आर अ फॅमिली नाऊ! कॉन्ग्रॅच्यूलेशन्स!!!!", मी.<br />"दॅट्स द थिंग!! दॅट्स व्हेअर वुई नीड युवर हेल्प!!!"<br />"माझी काय मदत हवी?"<br />"अरे दिसत नाही का तुला? ही मुलगी ईंडियन ओरिजिनची आहे. शी इज नॉट ईंडियन बट ऑफ ईंडियन ओरिजिन!! हर पेरेन्टस वेअर फ्रॉम इंडोनेशिया, द बाली आयलंड!! दे वेअर बाली हिंदूज!!! आम्ही काही ख्रिश्चन नाही करणार तिला पण तिला तिची हेरिटेज कशी शिकवणार आम्ही? ती आमच्यापेक्षा दिसायला इतकी वेगळी आहे की तिला समजूत येताक्षणी कळणारच! त्यामुळे ती आमची दत्तक मुलगी आहे हे तिला लवकरच सांगून टाकणं क्रमप्राप्त आहे. ते आम्ही करूच पण तिला तिच्या ईंडियननेसबद्दल, हिंदूईझमबद्दल काय शिकवू शकणार आम्ही?"<br /><br />"मग तुम्हाला माझ्याकडनं काय मदत हवी? टेनेसीमधल्या इंडियन टेंपलचा पत्ता?", मी.<br /><br />"हॅ हॅ, काय पण बोललास! तुझं काय डोकं आहे का खोकं? अरे तो पत्ता मी ही शोधून काढू शकते! इन फॅक्ट नॅशव्हिलच्या टेंपलला आम्ही जाऊन सुद्धा आलो आहोत. पण हिच्या जीवनात कोणीतरी तिचं इंडियन आणि हिंदू असं आपलं माणूस नको का?"<br /><br />"बरं मग तुझं काय म्हणणं?"<br /><br />"आमची दोघींची अशी इच्छा आहे की तू आणि तुझी पत्नी यांनी तिचं गॉड-पेरेन्टस व्हावं!!!"<br /><br />"अरे बापरे! गॉड पेरेन्ट्स?", मी एकदम गडबडूनच गेलो. शॅम्पेन, स्क्रू-ड्रायव्हर सगळ्या एकदम झरझरा खाली उतरल्या.....<br /><br />"का? काय अडचण आहे तुला?"<br /><br />"एक अडचण? अगं अनेक अडचणी आहेत!!!! एक म्हणजे हिंदू लोकांत बाप्तिस्मा नसतो त्यामुळे गॉड पेरेन्टसही नसतात. दुसरं म्हणजे मी काही प्रॅक्टिसिंग हिंदू नाहीये. तिसरं, मला माझ्या पत्नीला विचारायला नको का? चवथं म्हणजे ही आयुष्यभराची कमिटमेंट आहे!! हा काय भातुकलीचा खेळ आहे का?"<br /><br />पण ती मार्केटिंग मास्टर अलीशिया होती. तिने माझ्या या सर्व संभाव्य प्रश्नांवर अगोदरच विचार करून ठेवला होता.....<br /><br />"हे बघ, हिंदू लोकांत तसे गॉड पेरेन्ट्स नसतात हे मलाही माहितीये. मी तिला तिच्या हेरिटेजचं जिवाभावाचं माणूस या अर्थाने म्हणतेय! तू प्रॅक्टिसिंग हिंदू नाहियेस हे मला पूर्वीपासूनच माहिती आहे. पण तुझं त्या विषयावर वाचन आहे हेही मी पूर्वी पाहिलंय!! होय, तुला तुझ्या पत्नीला विचारायला पाहिजेच, मी कुठं नाही म्हणतेय? जातांना हिचे फोटो घेऊन जा आणि तिला दाखवून विचार! आणि हा खेळ नसून आयुष्यभराची कमिटमेंट आहे हे मलाही कळतंय! म्हणून तर नुसतं फोनवरून न बोलता तुला इथे बोलावलं!! आणि तुम्ही आत्ता तुमच्या मुलाला वाढवता आहांतच ना!! मग ही तुमची आणखी एक मुलगी समज!!" तिचा युक्तीवाद बिनतोड होता...<br /><br />"अगं पण! मी इथे वेस्ट्-कोस्ट्ला आणि तुम्ही टेनेसीत इस्ट्-कोस्ट्ला! हे जमणार कसं? मी पट्कन उठून येणार कसा?"<br /><br />"आज कसा आलांस? तसाच!!", आता तिच्या आवाजाला धार आली होती...<br /><br />मी पुन्हा त्या छोट्या मुलीकडे पाहिलं. खरंच मोहात पडण्यासारखीच होती...<br /><br />"हे बघ, मला विचार करायला जरा वेळ दे! मला माझ्या पत्नीशी चर्चा करु दे...", मी.<br /><br />"जरूर! आम्ही कुठं नाही म्हणतोय! तू जरूर विचार कर, तिचे फोटो घेऊन जा, तू आणि तुझी पत्नी यावर चर्चा करा, तुमच्यावर हिची काहीही फिनान्शियल जबाबदारी नाहिये याची तिला कल्पना दे, आणि मग आम्हांला कळव!!" <br /><br />आवाज थोडा सॉफ्ट करत अलीशिया पुढं म्हणाली, "हे बघ, हे काहीसं ओव्हरवेल्मिंग वाटु शकतं याची मला कल्पना आहे. पण आमच्यासमोर तिच्या हेरिटेजचा, प्रेमळ, आणि ही रिलेशनशिप समर्थपणे आणि निस्वार्थीपणे पार पाडू शकेल असं तुझ्याशिवाय दुसरं कोणीहि नाही. मी तुझे अगदी उपकार मागतेय, आणि मला उपकार मागायला अजिबात आवडत नाही! तेंव्हा प्लीज, प्लीज, नाही म्हणू नकोस!!" तिचा आवाज गहिवरून आला होता....<br /><br />सेराने तिला जवळ घेतलं. पण आज माझं त्यांच्याकडे लक्ष नव्हतं. माझी नजर त्या मुलीवर खिळली होती. मी पुढे होऊन पुन्हा तिला कडेवर घेतलं....<br /><br />"बाय द वे, वुई हॅव नेम्ड हर रूबी!!!"<br />"रूबी?", मी हसलो...<br />"व्हाय? व्हॉट्स द मॅटर?"<br />"काही नाही!! प्रेशस स्टोन्समध्ये दिवसरात्र काम करून तुझी कल्पनाशक्तीही गंजल्येय!!!"<br />"मग तू इंडियन नांव ठेव तिला!! पण इकडच्या लोकांना उच्चारता येईल असं ठेव!!!"<br /><br />मी त्या मुलीकडे एकटक बघत होतो. आणि माझ्या तोंडून नकळत शब्द निघून गेले....<br /><br />"शिल्पा! हिचं नांव शिल्पा!!!"<br />"शिल्पा? व्हॉट डज दॅट मीन?"<br />"शिल्पा मीन्स द वन हू इज लाइक अ स्कल्पचर!! मेन्ली रिफर्ड टू सम्थिंग व्हेरी ब्यूटिफूल ऍन्ड आऊट्स्टँडिंग!! लाईक स्टॅच्यू ऑफ अ गॉड ऑर अ गॉडेस!!"<br /><br />"ओ, आय लव्ह दॅट नेम! ऍन्ड इट्स मीनींग टूऽऽ!!!!!" सेरा चित्कारली....<br />"डिडंन्ट आय टेल यू?" माझ्याकडे कौतुकाने पहात अलीशिया तिला म्हणाली, "ही इज द राईट वन!!!"<br /><br />............<br /><br />............<br /><br />परतीचा प्रवास करून मी घरी आलो. प्रवासभर डोक्यात अलीशिया, सेरा आणि शिल्पाचेच विचार होते. घरी आल्यावर मध्यरात्रीपर्यंत जागून बायकोला ही सगळी स्टोरी सांगितली. ती अलीशियाला चांगलीच ओळखत असल्याने ती फारशी आश्चर्यचकित झाली नाही. तिला शिल्पाचे फोटो दाखवले. तिलाही शिल्पा खूप आवडली. आपल्याला तिचे धर्मपालक व्हायला मिळण्यात आपलाच सन्मान आहे ते तिनेच (उलट) मला पटवून दिलं. पोरगं तर शिल्पाचे फोटो घेऊन "माय न्यू सिस्टर!!!" ओरडत घरभर धावत सुटलं.....<br /><br />आमचा निर्णय झाला होता! मध्यरात्रीच मी फोन उचलला, नंबर फिरवला....<br /><br />त्या दोघी जाग्याच होत्या.....<br /><br />"द आन्सर इज यस!!"<br /><br />क्लिक...<br /><br />यावेळी तिच्या हाय-बायची वाट न पहाता मीच फोन ठेवून दिला.....<br /><br />उशीवर डोकं टेकून मी डोळे मिटले. माझ्या बदललेल्या आयुष्याला आता सुरवात झाली होती..... <br /><br />माझ्या पत्नीने मला मुलगा दिला.......<br /><br />आणि आता या माझ्या जिवलग मैत्रिणीने मला तिची मुलगी दिली......<br /><br />माझं आयुष्य आता परिपूर्ण आहे! मी पूर्ण कॄतार्थ आहे!!<br /><br />(संपूर्ण)<br /><br />(वरील कथेतील व्यक्ती काल्पनिक असून कुणाशी त्यांचे साधर्म्य आढळल्यास तो केवळ योगायोग समजावा. सर्व हक्क लेखकाच्या स्वाधीन.)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-5174665365191585218?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-77934279460171388772009-01-10T13:22:00.000-08:002009-01-10T13:30:29.933-08:00(पूर्वसूत्रः "आय लाईक यू", माझ्या पाठीवर जोरदार थाप मारत अलीशिया उद्गारली, "वुई आर गोईंग टू बी व्हेरी गुड फ्रेंन्डस!!!"<br />तिची बत्तिशी अगदी पुरेपूर खरी ठरली होती.....)<br /><br />जसजसे दिवस जात चालले तसतशी मला तिच्याबद्दल अधिकाधिक माहिती होत होती. काही तिच्याकडून पण बरीचशी माझ्या बाकीच्या सहध्यायांकडून.....<br /><br />अलीशिया गर्भश्रीमंत होती. तिचे वडील हे पेशाने जवाहिरे होते. त्यांचा व्यापार फक्त अमेरिकेतच नव्हे तर बँकॉ़क, हाँगकाँग, ऍन्टवर्प असा जगभर पसरला होता. जगभर फिरती चालायची त्यांची! भारतातही त्यांचे क्लायंट्स होते म्हणे! सुरतेतल्या खड्यांना पैलू पाडणार्‍या कारागिरांशीही त्यांचे कॉन्टॅक्टस होते....<br />तिची आई तिच्या लहानपणीच वारली होती. ती प्रसिद्ध बिडनहार्न कुटुंबाच्या वंशजांपैकी होती. हे कुटुंब म्हणजे ज्यांनी डेल्टा एअरलाईन्स आणि कोकाकोला सारख्या कंपन्या स्थापन करण्यात पुढाकार घेतला होता त्यापैकी....<br />त्यांचे या दोन्ही कंपन्यामध्ये ढीगभर शेअर्स होते. त्यातलेच काही (म्हणजे भरपूर!) अलीशियाच्या वाट्याला वंशपरंपरेने आलेले होते....<br /><br />इतर बर्‍यापैकी सधन असलेल्या सुंदर मुली कॉलेजात रोज वेगवेगळे ड्रेसेस घालून जातात. पण अलीशिया मात्र रोज निरनिराळे दागिने घालून यायची. एकदा घातलेला दागिना पुन्हा रिपीट नसायचा! इतर मुलींचा नुसता जळफळाट व्हायचा!!! आता मात्र पहिल्या दिवशी तिच्या कानातले डूल हे खर्‍या हिर्‍यांचेच होते याविषयी माझ्या मनात काही संदेह उरला नव्हता...<br /><br />आर्थिकदृष्ट्या सुसंपन्न अलीशियाचं कौटुंबिक जीवन मात्र फारसं सुखावह नव्हतं. तिच्या बापाने हिची आई वारल्यावर दुसरं लग्न केलं होतं. ती सावत्र आई हिला फारसं नीट वागवत नव्हती.....<br /><br />"यू वोन्ट बिलीव्ह", अलीशिया मला एकदा म्हणाली होती, "अदर चिल्र्डेन क्राय व्हेन दे आर सेन्ट टू द बोर्डिंग स्कूल! आय वॉज सो हॅपी!!!!"<br />"व्हाय?"<br />"आय वॉज जस्ट फेड अप विथ माय स्टेप-मदर्स ऍट्रोसिटीज!!"<br />"डिड युवर फादर लाईक युवर गोईंग टू द बोर्डिंग स्कूल?"<br />"नो, ही डिडंन्ट! बट ही कुड्न्ट से एनिथिंग टू माय स्टेपमॉम!! पुअर गाय!!!!" तिला बापाविषयी राग असायच्या ऐवजी करूणाच होती....<br /><br />पाचवीपासूनचं शिक्षण बोर्डिंग स्कूलमध्ये करून अलीशिया युनिव्हर्सिटीत गेली. भूगर्भशास्त्रात बॅचलर करून तिने प्रेशियस स्टोन्स हे स्पेशलायझेशन घेऊन मास्टर्स डिग्री मिळवलेली होती. आता आमच्याबरोबर एम्.बी.ए. करत होती.<br /><br />'ही सगळी डॅडींची इच्छा!" मला एकदा म्हणाली होती, "मला खरं तर अक्वेस्टेरीयन सायन्समध्ये जायचं होतं!!"<br />"रियली?"<br />"हो, मला घोडे खूप आवडतात. मला घोडे पाळणं आणि अस्सल घोड्यांची पैदास करणं यात खुप इंटरेस्ट आहे"<br />"तुला काय बाई, सहज साध्य आहे ते! तू श्रीमंत आहेस! घेशील एखादं हॉर्स-रँन्च कुठेतरी"<br />"कुठेतरी घेशील नव्हे, मी टेनेसीमध्ये एक पाचशे एकरांचं रँच घेतलंही आहे. सध्या त्यावर केबिन (जंगलातील घर) बांधायचं काम सुरू आहे" तिने मला एक अर्धवट बांधकाम झालेल्या पण प्रशस्त आणि आलिशान केबिनचा फोटो काढून दाखवला...<br /><br />"पण डॅडी म्हणतात हे घोडे वगैरे सगळं एक छंद म्हणून ठीक आहे, पण खरी करियर हवीच!!!"<br />"मग काय चुकलं? बरोबरच आहे तुझ्या डॅडींचं!"<br />"तुम्ही सगळे पुरुष म्हणजे एकदम हावरटच असता! असा कितीसा पैसा लागतो जगायला?"<br />"मला फारच कमी लागतो गं!", मी. "तुझा एक दागिना विकलास ना तरी माझं त्याच्यात वर्षानुवर्ष भागेल!!"<br />"यू आर सो सिली!!!", माझ्या डोक्यावर एक टप्पल मारत ती म्हणाली....<br /><br />आमचं आमच्या प्रोजेक्टवर काम सुरूच होतं. आम्ही आम्हाला नकळतच निरनिराळे रोल घेतले होते. एका मुलीचं काम लायब्ररीत जाऊन माहिती गोळा करण्याचं. दुसरीचं ती माहिती वाचून त्यातली आम्हाला उपयुक्त असलेली माहीती बाजूला काढणं. माझं गणित (इतरांच्या मानाने) चांगलं असल्याने फायनान्शियल ऍनेलेसिस करण्याचं काम माझ्याकडे आलं. अलीशिया मला ग्रूपचा "स्पॉक" म्हणायची. अलीशियाची स्पेशालिटी म्हणजे मार्केटींग! तिच्या त्या सोनेरी डोचक्यातून अशा काही भन्नाट कल्पना निघायच्या की आम्ही आश्चर्यचकित होउन जायचो.....<br /><br />शेवटी आमच्या प्रोजेक्ट प्रेझेन्टेशनचा दिवस येऊन ठेपला. मार्केटिंग मास्टर अलीशिया ही ग्रूपतर्फे प्रेझेन्ट करणार होती. तिला लागेल तो फिनान्शियल डेटा पुरवायचं काम माझ्याकडं होतं. मी तिच्या स्टेजच्या मागे एका खुर्चीवर बसलो होतो आणि तिला लागेल तशी महिती पुरवत होतो. दुसर्‍या एका पाच जणांच्या टीमला आमच्या प्रोजेक्टवर टीका करायचं काम होतं.....<br /><br />त्या दिवशी अलीशिया एकदम नटून सजून आली होती. नेहमी ती शर्ट्-पँन्ट घालायची. आज मात्र ती सूट घालून आली होती, अगदी स्टॉकिंग्जसकट!!! काळ्या रंगाचा तो ड्रेस तिला अगदी खुलून दिसत होता. पेन्सिल स्कर्ट आणि लो कटच्या ब्लाऊजमध्ये तिचं सौंदर्य अगदी उजळून उठलं होतं. त्यातच तिचे ते दागिने...<br /><br />"अलिशिया इज लुकिंग व्हेरी ब्यूटिफूल टुडे!!" मी कौतुकाने माझ्याबरोबरच्या मुलाला, जिमला, म्हणालो.<br />"येस! गॉडस डॅम्न क्रुयेल जोक!!!" तो तंद्रीत असल्यासारखा म्हणाला...<br />"व्हॉट? व्हाय डू यू से सो?" मी चमकून त्याच्याकडे पाहिलं....<br />"नथिंग! नेव्हर माईंड!!!" तो चपापला...<br /><br />तितक्यात प्रेझेन्टेशन सुरु झालं. अलिशियाने मस्तच प्रेझेन्टेशन केलं. प्रतिस्पर्धी टीमच्या प्रश्नांनाही तिने सडेतोड उत्तरं दिली. तिला लागेल तो फिनान्शियल डेटा तिच्या पाठीमागे बसून मी पुरवत होतो. त्यावर झर्रकन एक नजर टाकून ती विचारलेल्या प्रश्नांचं व्यवस्थित खंडन करत होती. आमचं टीमवर्क मस्त जमून आलं होतं....<br /><br />प्रेझेन्टेशन संपलं. सगळ्यांनी टाळ्या वाजवून आमच्या ग्रूपचं अभिनंदन केलं. प्रोफेसरांनीही आमच्या कामगिरीचं कौतुक केलं...<br />"वेल डन, अलीशिया!", मी तिचं अभिनंदन केलं...<br />"कुडंन्ट हॅव डन विदाऊट यू, मिस्टर स्पॉक!!", तिने सगळ्या वर्गासमोर माझा गालगुच्चा घेतला. आख्खा वर्ग हसला. आता उरलेल्या सेमेस्टरसाठी माझं नांव ठरलं होतं.....<br />"व्हॉट आर यू डुइंग टुनाईट?", अलीशियाने मला विचारलं<br />"नथिंग! आय विल बी इन माय अपार्टमेंट!!"<br />"फरगेट युवर रूम! आय वॉन्ट टू टेक यू आउट फॉर डिनर. यू हेल्प्ड मी अ लॉट टुडे ड्युरिंग द प्रेझेंन्टेशन"<br />"ओह! थँक यू!"<br />"बी रेडी बाय सिक्स ओ क्लॉक!! आय विल पिक यू अप!!" माझ्याकडे पाठ फिरवून अलीशिया चालत सुटली. <br /><br />तिला पाठमोरं पहात रहाणं आज जास्तच सुखावह होतं! तिच्या पेन्सिल स्कर्ट्मुळे!!!!!!<br /><br />चार-साडेचारच्या सुमाराला अलीशियाचा फोन आला....<br />"यू वोन्ट माईंन्ड इफ माय फ्रेंन्ड जॉईन्स अस फॉर डिनर, डू यू?", अलीशिया.<br />"आय ऍम फाईन विथ इट'<br /><br />क्लिक...<br />फोन बंद झाला...<br /><br />बरोबर सहा वाजता खाली पार्किंग लॉटमध्ये अलीशियाच्या गाडीचा हॉर्न वाजला. मी गाडीत बसल्यावर तिने फर्रर्रर्र आवाज करत गाडी रस्त्याला लावली....<br />"आपण कुठे जातोय जेवायला?" माझ्या पोटात शंका! आता कुठलं अमेरिकन फूड खायला लागतंय, देव जाणे!!!<br />"वी आर गोईंग फॉर ईतालियन फूड", चला, देव पावला, काय नाय तर तिथे पिझ्झा तरि खाता येईल!!!<br />"व्हेअर इज युवर फ्रेंन्ड?"<br />"शी विल जॉईन अस इन द रेस्टॉरंट!!"<br /><br />गावाबाहेर असलेल्या एका महागड्या इटालियन हॉटेलापाशी गाडी थांबली. मी हे हॉटेल अनेकदा पाहून (अर्थातच बाहेरून!!!) त्याचं मनातल्या मनात कौतुक केलं होतं....<br />आत जाण्याचा प्रश्नच नव्हता! तिथल्या वेटरला माझ्यापेक्षा जास्त पैसे मिळत असावेत!!!<br /><br />आम्हाला तिथल्या होस्टेसने स्थानापन्न केल्यावर विचारलं, "व्हॉट वुड यू लाईक टू ड्रिंक?"<br />"वॉटर", मी सांगितलं. अलीशिया खळखळून हसली....<br />"नॉट दॅट, डमी! शी इज आस्किन्ग अबाऊट द वाईन!!"<br /><br />त्या विषयात आमचा सगळा आनंदीआनंदच होता. तोपर्यंत मी प्यायलेली वाईन म्हणजे आमच्या गोव्याची पोर्ट वाईन! ती हिथे मिळते का ते माहिती नव्हतं.....<br /><br />शेवटी अलीशियानेच इटालियन कियान्टीची ऑर्डर दिली. आम्ही गप्पा मारत बसलो होतो. आता तिने लिंबाच्या पिवळ्या रंगाचा शर्ट घातला होता आणि काळ्या रंगाची पँट! केस मोकळे सोडले होते....<br /><br />तितक्यात...<br /><br />"हाय सेरा!", अलीशियाने हाक मारली....<br />ती मुलगी चटकन पाठीमागे वळून आमच्याकडे पाहू लागली. नजरेत ओळख पटून आमच्या टेबलापाशी येऊ लागली. मी तिच्याकडे थक्क होऊन पहात होतो.....<br />पाच फूट ऊंची, अलीशियासारखीच गोरी पान, पिवळे धम्मक सोनेरी केस पाठीपर्यंत आलेले, अतिशय पातळ आणि नाजूक बांधा आणि निळेभोर डोळे!!!! इतके गडद निळे डोळे मी त्यापूर्वी आणि त्यानंतरही कधी पाहिले नाहीयेत! प्रशान्त महासागराच्या खोल पाण्याप्रमाणे!! त्यात आपण सरळ बुडून मरावं अशी इच्छा आपल्या मनात उत्पन्न करणारे!!! एखादी मॉडेल किंवा चित्रतारका असावी अशी पर्सनॅलिटी!!!!<br /><br />"आयला, या अलीशियाच्या मैत्रिणीपण तिच्यासारख्याच एकसे एक देखण्या दिसतायत!!", मी आपला मनातल्या मनात!!!!<br /><br />सेरा आमच्या टेबलापाशी आली. अलीशियाने तिची माझ्याशी ओळख करून दिली. सेराने अमेरिकन पद्धतीप्रमाणे माझ्या गालाला गाल लावून मला विश केलं. मग अलीशियाच्या शेजारी बसून तिचं दीर्घ चुंबन घेतलं....<br /><br />नंतर मला त्या मेजवानीतलं फारसं काही आठवत नाही....<br />कियान्टी वाईन मस्त होती, जेवणही झकास असावं.....<br /><br />मला फक्त आठवतं ते एका प्रणयी युगुलाचं हितगुज! दोघी एकमेकींना चिकटून बसल्या होत्या, एकमेकींना वारंवार कवळत होत्या....<br />माझ्या नजरेसमोर लहानपणी गावी पाहिलेली उन्हांत खेळणारी दोन पिवळ्या धम्मक नागांची जोडी दिसत होती! एकमेकांना विळखा घातलेली!!!<br />इथे फरक फक्त इतकाच की या नागिणी होत्या! पण तशाच पिवळ्याधम्मक- सोनेरी केसांच्या!!!!!<br />सकाळी जिम ने काढलेल्या उद्गारांचा अर्थ मला आत्ता कळत होता! <br /><br />अलीशिया लेस्बियन होती!!!!!!!!!<br /><br />पुढ्ली सर्व संध्याकाळ मी गप्पच होतो. जेवण संपल्यावर सेरा निघून गेली. अलीशिया मला तिच्या गाडीतून माझ्या अपार्टमेंटपर्यंत सोडायला आली. गाडीतही आम्ही गप्प होतो. अर्धी वाट संपल्यानंतर अलीशियाच म्हणाली,<br /><br />"सो हाऊ आर यू फिलींन्ग? आर यू शॉक्ड? आर यू ऍन्ग्री विथ मी?"<br />"ओह, सो मेनी क्वेश्चन्स, सो लिटल ब्रेन!!" मी हसून तिला चिडवलं. मला हसलेला पाहून ती ही हसली. मनावरचं खूप मोठं दडपण उतरल्यासारखी...<br />"सो, हाऊ ऍम आय फिलिंग?, आय ऍम ऑल राईट मॅडम! ऍम आय शॉक्ड? येस ऍब्सोल्यूटली!! मी ज्या देशातून आणि समाजातून आलोय तिथे गे कपल्स तर सोडाच पण स्ट्रेट कपल्सही असं पब्लिक प्लेसमध्ये एकमेकांना आवळत- चिवळत नाहीत. आम्ही त्या बाबतीत बरेच ऑर्थोडॉक्स आहोत. मी तुझ्यावर रागावलोय का? नाही! मला तुझा मुळीच राग आलेला नाही"<br />"मोस्ट मेन डू गेट ऍन्ग्री", ती मॅटर-ऑफ-फॅक्टली म्हणाली.<br />"लुक अलीशिया, यू आर माय फ्रेंन्ड! आय ट्रीट यू ऍज माय फ्रेंन्ड! तुझं सेक्स्चुअल ओरिएंटेशन काय आहे याला माझ्या दृष्टीने फारसं महत्त्व नाही. तुझ्या सौंदर्याचं मला जरूर कौतुक आहे पण तुझ्याविषयी मला अभिलाषा नाही. मला माझी स्वतःची फियान्सी भारतात आहे"<br />"रियली? यू आर एंगेज्ड? डू यू हॅव हर पिक्चर? शो मी! शो मी!!!!" अलीशिया चित्कारली. मी माझ्या पाकिटातून फोटो काढून दाखवला...<br />"ओ! शी इज व्हेरी प्रिटी!! व्हॉट डज शी डू?" मी सर्व माहिती पुरवली...<br />"डज शी लव्ह यू?", काय पण येडपट प्रश्न? पण तो विचारणारं डोकं अमेरिकन होतं ना!!!<br />"ते तूच तिला विचार! पुढल्या सेमेस्टरला इथे येणारे ती"<br />"रियली? दॅट वुड बी ग्रेट!" अलीशिया अतिशय आनंदाने म्हणाली, "यु नो, आय वॉज व्हेरी वरीड! आय वॉन्ट अस टू बी द बेस्ट फ्रेंन्डस! आय डिडंट वॉन्ट टू लूज यू ओव्हर धिस! बट बिईंग द फ्रेंन्ड आय डिडंन्ट वॉन्ट टू हाईड धिस फ्रॉम यू आयदर! फ्रेंन्डशिप मस्ट बी बेस्ड ऑन ट्रुथ ऍन्ड ओपननेस!!"<br />"आय ऍग्री!!" मी सहमत झालो.<br /><br />त्यानंतर आमची मस्त मैत्री जमली. असंख्य विषयांवर आम्ही गप्पा मारल्या, चर्चा केल्या, कधीकधी भांडलोही!! वादावादीत कधी ती जिंकायची तर कधी मी!! एकदा असंच ती रिपब्लिकन असल्याचा उल्लेख झाला. मी आश्चर्य व्यक्त केलं.<br />"का? मी गे आहे म्हणून मी ऑटोमॅटिकली डेमोक्रॅट असलीच पाहिजे असं तुला वाटतं का?", अलीशिया<br />"तसं नाही पण गे लोकांच्या हक्कांबद्दल डेमोक्रॅटसच पाठिंबा देत आहेत ना, म्हणून मला वाटलं", मी.<br />"लुक, आय सपोर्ट स्मॉल बिझिनेस, आय लाईक स्मॉल गव्हर्नमेंट! आय डोन्ट लाईक लेबर युनियन्स, आय डोन्ट लाईक हाय टॅक्सेस! आय वॉन्ट द युएसए टू बी अ रिच, स्ट्राँन्ग ऍन्ड मायटी नेशन!! माय होल लाईफ, माय होल पर्सनॅलिटी, डजन्ट हॅव टू रिव्हॉल्व्ह अराऊंड माय बीइंग गे ऑर लेस्बियन! दॅट इस जस्ट वन पार्ट ऑफ माय लाईफ विच फ्रॅन्कली इज नन ऑफ द सोसायटीज बिझिनेस!!"<br />"आय ऍग्री!" मलाही ते पटलं.<br /><br />त्यानंतर ती मला निरनिराळ्या ठिकाणी घेऊन जायची. ती, सेरा आणि मी गे बार मध्येसुद्धा जाऊन बसायचो. तिथे गेल्यागेल्याच अलीशिया डिक्लेअर करून टाकायची, "धिस इज माय फ्रेंन्ड! ही इज स्ट्रेट!" मग कोणीही माझ्याशी लगट वगैरे करत नसे. एका मित्राशी वागावं तसंच सर्वजण माझ्याशी अतिशय सभ्यपणे वागत असत. पुढेपुढे त्यांना माझी इतकी सवय झाली की कधी मी नसलो कि तेच अलीशियाला माझी खुशाली विचारत असत.<br />या मित्रमंडळींकडून मला या गे-लेस्बियन संबंधांबद्दल खूप माहिती मिळाली. माझे सर्व गैरसमज दूर झाले. दहा-वीस वर्षे सुरळीत चालू असलेल्या त्यांच्या रिलेशन्शिप्स पाहून माझा त्यांच्या उत्छ्रंखलतेबद्दलचा गैरसमज दूर झाला. केवळ लग्न करता न आल्यामुळे त्यातून निर्माण होणार्‍या भावनिक आणि व्यवहारिक अडचणी समजल्या. पुढे माझी प्रेयसी मला येऊन जॉईन झाल्यावर आम्ही चौघांनी गावात खूप धूडगूस घातला...<br /><br />कॉलेजची दोन्-तीन वर्षे भुर्रकन उडून गेली.....<br /><br />डिग्री मिळाल्यावर मी नोकरी निमित्त न्यूयॉर्कला मूव्ह झालो. अलीशिया तिच्या वडिलांबरोबर त्यांच्या बिझिनेसमध्ये काम करू लागली. सुरवातीला फोन, मग कधीतरी ग्रीटींग असे कॉन्टॅक्ट होते. नंतरच्या दहा-पंधरा वर्षात तेही कमीकमी होत गेले. गेले पाच वर्षे तर काहीच संपर्क नव्हता.....<br /><br />आणि आज तिचा असा अकस्मात हक्काचा फोन! काय काम असेल बरं तिचं माझ्याकडे?<br /><br />.........<br /><br />.........<br /><br />"वुई आर हियर, सर", ड्रायव्हरच्या शब्दांनी मी भानावर आलो....<br /><br />मनाचा वेग काय जलद असतो! काही मिनिटांतच मी इतका फिरून आलो होतो....<br /><br />हॉटेलच्या पोर्चमध्ये कार उभी होती. मी कारमधून खाली उतरलो. ड्रायव्हरचे आभार मानून मी वळलो तोवर त्याने माझी बॅग रिसेप्शन काऊंटरपाशी उभ्या असलेल्या एका तरूणीच्या हातात दिली आणि काही शीघ्र संभाषणही केलं. बहुदा मी कोण, काय, वगैरे सांगितलं असावं...<br /><br />"वेलकम डॉ. ***! प्लीज बी सीटॅड हियर इन द फोरिये! मदाम विल बी हिअर इन अ फ्यू मिनिटस!!" इतक्या वर्षांमध्ये माझा जसा डॉक्टर झाला तशी अलीशियाची मदाम झाली होती....<br />"हाऊ वॉज द फ्लाईट?"<br />"व्हेरी कंफर्टेबल!" ती समजून उमजून हसली. कदाचित तिनंच ती चार्टर फ्लाईट बुक केली असेल...<br />"वुड यू लाईक समथिंग टू ड्रिंक व्हाईल यू वेट? अ ग्लास ऑफ वाईन परहॅप्स!!!"<br />"नो, जस्ट वॉटर वुड बी फाईन!!" मघाची प्लेनमधली शॅम्पेन अजून डोक्यात होती....<br /><br />तिने दिलेल्या ग्लासातील पाणी हळूहळू सिप करत मी हातपाय ताणून बसलो होतो. इतक्यात,<br /><br />"हे बडी! सो यू आर हियर ऍट लास्ट!!!" मागून हाक आली....<br /><br />तोच चिरपरिचित आवाज.....<br /><br />आणि तेच खळखळून हसणं.....<br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-7793427946017138877?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-20739608962220765382009-01-10T13:14:00.000-08:002009-01-10T13:21:28.758-08:00(पूर्वसूत्रः "ड्राईव्ह टू सांता बार्बारा एअरपोर्ट. गो टू द युनायटेड एअरलाईन्स काउंटर्स! देअर विल बी अ पर्सन वेटींग फॉर यू", इतकीच माहिती! तिने दिलेला तो कागद हातात धरून मी सांता बार्बारा एअरपोर्टच्या दिशेने ड्राईव्ह करायला सुरवात केली.....)<br /><br />सांता बार्बराचा एअरपोर्ट अगदीच लहान आहे. जवळपास प्रायव्हेट एअरपोर्ट म्हणावा असा!! तिथून युनायटेड एअरलाईन्ससारख्या मोठ्या एअरलाईनच्या फ्लाईटस आहेत हेच माझ्यासाठी नवीन होतं. पण असेल बाबा, आपल्याला सगळंच कुठं माहिती असतं? याच भावनेतून मी तिथे ड्राईव्ह करत होतो. अलीशियाने माझ्यासाठी युनायटेडवर फ्लाईट बुक केलेली दिसतेय! इतक्या थोड्या वेळात तसं करणं इंप्रेसिव्ह जरूर होतं पण अलीशियासाठी ते काहीच कठीण नव्हतं. आपल्या त्रिभुवनदास भीमजीला एखाद्या बागेजवळ मिळणारे चणेफुटाणे खरेदी करणं जितकं सोपं (किंवा कठीण!) असावं तितकंच!!!!<br /><br />तासाभरात मी एअरपोर्टला पोहोचलो. सांगितल्याप्रमाणे सरळ युनायटेड एअरलाईन्सच्या चेक-इन काऊंटरपाशी गेलो. तर तिथे खरंच माझ्या आडनांवाची पाटी घेऊन एक महिला उभी होती.....<br /><br />"हलो..." मी तिला विश केलं...<br />"डॉ. ***?" तिनं माझं आडनांव विचारून खात्री करून घेतली....<br />"येस! सो ऍम आय बुक्ड ऑन द युनायटेड?", मी.<br />"नो सर! ऑफकोर्स नॉट!! विल यु प्लिज फॉलो मी, सर?"<br /><br />मी चुपचाप तिच्या पाठोपाठ निघालो. युनायटेडचे सगळे काऊंटर्स पार करुन ती एका दरवाजाशी आली. मी तिच्या पाठोपाठ येतो आहे याची खात्री करून घेउन तिने तो दरवाजा उघडला आणि मला पाठोपाठ येण्याची खूण केली. मी तिच्या पाठोपाठ त्या दरवाजातुन बाहेर गेलो....<br /><br />आता आम्ही एअरपोर्ट् टर्मिनलच्या बाहेर विमानं जिथे उभी असतांत तिथे उभे होतो. ती सगळ्या विमानांतून, बॅगेज नेणार्‍या गाड्यांतुन, आणि विमानांना लावायच्या टग्जमधून सफाईने वाट काढत चालत होती....<br /><br />थोडं अंतर चालुन गेल्यावर तिने समोर बोट दाखवलं....<br />तिथे एक छोटंसं जेट विमान उभं होतं. आत दोन पायलट बसलेले होते, विमानाचे पंखे सुरू होते.....<br />त्या बाईने खूण करताच विमानाचा दरवाजा उघडला आणि एक छोटीशी शिडी पुढे आली....<br /><br />"हॅव अ हॅपी फ्लाईट सर!" मला त्या शिडीकडे निर्देशित करत ती महिला म्हणाली...<br /><br />अरे बापरे! चार्टर्ड फ्लाईट? पण आता मला माघार घेणं शक्यच नव्हतं. 'आलिया भोगासी असावे सादर' असे मनात म्हणतच मी त्या शिडीवरून वर चढलो.....<br /><br />"वेलकम अबोर्ड, सर!!", एका सोनेरी केसांच्या अतिशय आकर्षक मुलीने माझं स्वागत केलं. माझ्या हातातली बॅग घेतली आणि मला एका आरामखुर्चीवर (रिक्लायनर) बसवलं. मी बसताक्षणीच त्या खुर्चीत बुडालो.....<br />"व्हॉट वुड यू लाईक टू हॅव सर? पेरिये शॅम्पेन, कॉफी, पेलोग्रीनो?"<br />"सम शॅम्पेन प्लीज!"<br />'गुड चॉईस! इट इज सो हॉट टुडे!!" ती हसली अणि ड्रिंक आणायला निघून गेली.....<br /><br />तेंव्हाच विमानाची इंजिने सुरू झाल्याचा आवाज मी ऐकला. खिडकीतून बाहेर पाहिलं तर विमान रनवेच्या दिशेने निघालंही होतं....<br />आपले सहप्रवासी कोण आहेत हे पहायला मी पॅसेंजर केबिनमध्ये नजर फिरवली. कोणीच नव्हतं, बाकीचे सर्व रिक्लायनर्स रिकामे होते.....<br /><br />आता मात्र मला हे सर्व जरा विचित्र वाटू लागलं होतं. तेव्हढ्यात ती एअर होस्टेस चिल्ड शॅम्पेनने भरलेला ग्लास घेउन आली....<br /><br />"व्हेअर आर द अदर पॅसेंजर्स?"<br />"अदर पॅसेंजर्स? नो, वुई डोन्ट हॅव एनीवन एल्स टुडे सर! यु आर द ओन्ली वन!!!"<br />"व्हेअर आर वुई गोईंग?" आता विमानाने आकाशात टेक-ऑफ घेतला होता....<br />"टू सान फ्रानसिस्को सर!! ऍक्चुअली टू ओकलंड सर!!! युवर होटेल इज क्लोजर फ्रॉम देअर!!"<br />"ओ गॉड! थँक्स!!!"<br /><br />"येस सर! वुई वोन्ट बी किडनॅपिंग यू टु बैरूट ऑर एनिथिंग!!!" ती कन्यका खळखळून हसत म्हणाली....<br />तिच्या विनोदबुद्धीला दाद देत मी शॅम्पेन ओठांना लावली....<br /><br />मस्तच होती!!!!<br />आणि... शॅम्पेनही छान होती!!<br /><br />आजवर मी असंख्यवेळा विमानातून प्रवास केला होता. कंपनीच्या खर्चाने का होईना पण अनेक वेळा विमानाच्या फर्स्टक्लास मधूनही गेलो होतो, विशेषतः इंटरनॅशनल फ्लाईट्स! पण चार्टर फ्लाईटमधून प्रवास करण्याचा हा पहिलाच प्रसंग होता. त्यातही आख्ख्या विमानात मी एकच प्रवासी!!!! मुंबईच्या कनिष्ट मध्यमवर्गात वाढलेल्या आणि एष्टी-लोकलमधून प्रवास केलेल्या माझ्यासारख्या मुलासाठी हा अनुभव म्हणजे अगदी टू मच होता!! त्यात ती शॅम्पेन आणि त्या सुवर्णकेशी मुलीचं मधाळ हास्य.......<br /><br />राहिलेला रिपोर्ट वाचून पूर्ण करावा म्हणून त्या होस्टेसकडे माझी बॅग मागण्याचा विचार केला. पण नंतर ठरवलं की जाऊदे! मरूदे तिच्यायला!!! रिपोर्ट काय घरी परत जातांनाही वाचता येईल की! इथे हा एक अनोखा अनुभव मिळतोय तर त्याचा पूर्ण आस्वाद घ्यावा!!! होस्टेसला ग्लास रीफिल करायला सांगून मी त्या कोचात हात पाय ताणले, डोळे मिटुन घेतले.......<br /><br />डोळ्यासमोर भूतकाळ एखाद्या चित्रपटासारखा भराभर सरकू लागला.....<br /><br />अलीशिया माझी कॉलेजमधली मैत्रिण!!! आमची ओळख आणि मैत्री होण्याची कारणंही विचित्रच होती.....<br /><br />मी नुकताच मुंबईतून माझ्या अमेरिकन युनिव्हर्सिटीमध्ये विद्यार्थी म्हणून दाखल झालेलो होतो. आमच्या इंटरनॅशनल स्टुडंट्स हाऊसमध्ये उतरलो होतो. तिथे नवीन आलेल्या विदेशी विद्यार्थ्यांना एक महिनाभर रहायची मुभा होती. एक महिन्यानंतर मात्र एकतर हॉस्टेलवर रहायला जायला लागायचं किंवा गावात एखादं अपार्ट्मेंट भाड्याने घ्यायला लागायचं आणि नव्यानं येणार्‍या विदेशी मुलांसाठी जागा खाली करून द्यायची असा नियम होता...<br /><br />मी इथे आल्यावर इथल्या मेसमध्ये अमेरिकन फूड चाखलं होतं त्यामुळे हॉस्टेलवर रहायचा प्रश्नच नव्हता. दोन महिन्यातच उपासमारीने मेलो असतो. चांगली धडधाकट माणसं न्याहारीला दूध-लाह्या आणि जेवणाला उकडलेला बटाटा खातात हे मला आजवर माहितच नव्हतं. आमच्या मुंबईत जर माणूस सतत आजारी असेल आणि दुसरं काही पचत नसेल तरच त्याला असं अन्न द्यायची पद्धत होती. आणि त्यातही पंचाईत म्हणजे हॉस्टेलवर स्वतःचं अन्न शिजवायला परवानगी नव्हती...<br /><br />शेवटी मी मला परवडणारं एक स्टुडियो अपार्ट्मेंट भाड्याने घेतलं. स्टुडियो म्हणजे एकच खोली! हॉल, किचन, बेडरूम, संडास व बाथरूम सर्व त्या एकाच खोलीत बसवण्याची किमया त्या आर्किटेक्टने साधलेली होती!!! चावी घेऊन आत शिरलो. अपार्टमेंट अतिशय स्वच्छ होतं. पण लाईट लावला तर लाईट लागेना!!! मग असं कळलं की वीज कंपनीला आपण तिथे रहायला आल्याचं कळवून डिपॉझिट भरावं लागतं मग ते तिथे बसून इलेक्ट्रिसिटी चालू करतात. मी रीतसर फोन केला. पण मी भारतातून नवीन आलेला असल्याने फोनवरून डिपॉझिट भरायला माझ्याकडे क्रेडिट कार्ड नव्हतं, आयडी साठी अमेरिकन ड्रायव्हिंग लायसन्स नव्हतं! होतं ते युनिव्हर्सिटीचं आयडी कार्ड आणि कॅश!!! मला असं सांगण्यात आलं की अशा परिस्थीतीत मी त्या शहरातल्या वीजमंडळाच्या (एमेसीबीच्या म्हणणार होतो, पण यांची वीज साली चोवीस तास अखंडित चालू रहायची, तिच्यामारी!!!!) मुख्य ऑफिसात जाऊन पैसे भरावेत. मी ठीक आहे म्हटलं. आता क्लासची वेळ झाली होती म्हणून नंतर दुपारी तिथे जाण्याचा विचार केला आणि क्लासला गेलो....<br /><br />त्या दिवशी क्लासमध्ये आम्हाला एक नवीन ग्रुप प्रोजेक्ट दिला गेला. माझ्या ग्रुपमध्ये तीन मुली आणि आम्ही दोघं मुलं होतो. क्लास संपल्यानंतर आम्ही एकमेकांच्या ओळखी करून घेतल्या आणि प्रोजेक्टवर काम कसं करायचं ते ठरवू लागलो. तेंव्हा कोणीतरी बूट काढला की आपण क्लासेस संपल्यानंतर दुपारी एकत्र बसून प्रोजेक्टची रूपरेखा ठरवावी. मी लगेच सांगितलं की मला आज दुपारी शक्य नाही कारण मला वीजमंडळाच्या ऑफिसमध्ये जाऊन डिपॉझिट भरायचं आहे....<br /><br />"व्हाय डोन्च्यू जस्ट कॉल देम?", एकीने सुचवलं<br />"आय डिड! बट सिन्स आय डोन्ट हॅव्ह अ क्रेडिट कार्ड आय नीड टू गो देअर इन पर्सन!! तिथे कुठली बस जाते तुम्हाला कुणाला माहितीये का?"<br />"बस? व्हाय बस? टेक माय कार" त्या मुलाने कार ऑफर केली<br />"आय कान्ट! माझ्याकडे ड्रायव्हिंग लायसनही नाहिये"<br /><br />आता त्या ग्रुपमधल्या एका मुलीने माझ्याकडे जणू पहिल्यांदाच पाहिल्यासारखं निरखून पाहिलं....<br />पावसातल्या भिजक्या मा़ंजराच्या पिल्लाकडे पहावं तसं.....<br /><br />"फरगेट द बस!", ती पूर्ण भूतदयेने म्हणाली, " मी तुला माझ्या गाडीतून घेऊन जाईन. तुला माहितीये का तिथे कसं जायचं ते?"<br />"मला वाटलं की ते सगळ्यांना माहिती असेल. ते वीज मंडळाचं हेड्-ऑफिस आहे असं मला फोनवर म्हणाले!" आयला, आपल्या गावातलं एमेसीबीचं गावातलं हेडऑफिस माहिती नाही या लोकांना? माझ्या मनातला विचार...<br />"हे बघ, मी माझ्या अख्ख्या आयुष्यात कधी इलेक्टॄसिटीच्या कोणत्याच ऑफिसात गेलेली नाही. त्यांचा फोन नंबर आहे तुझ्याकडे?"<br /><br />मी नंबर दिला. तिने फोनपाशी जाऊन त्यांना कॉल केला आणि पत्ता विचारला (खरंतर तिने ड्रायव्हिंग डायरेक्शन्स विचारल्या होत्या हे मला नंतर उमजलं).<br /><br />"काय नांव तुझं?" ती. मी परत एकदा माझं नांव सांगितलं. म्हणजे जेंव्हा पहिल्यांदा सांगितलं तेंव्हा तिने त्याकडे पूर्ण दुर्लक्ष केलं होतं तर....<br />"आय ऍम अलीशिया, फॉलो मी" असं म्हणून ती माझ्याकडे पाठ फिरवून ताड्ताड् चालत सुटली. अणि मी आपला धडपडत तिच्यामागे....<br /><br />जवळ जवळ पावणे सहा फूट उंची! कॉकेशियन तांबडा-गोरा वर्ण!! सुई टोचली तर भळभळ रक्त वाहू लागेल अशी नितळ त्वचा!! माधुरी दिक्षितसारखे खांद्यापर्यंत आलेले पण सोनेरी केस! गर्द हिरवे डोळे, श्रीदेवीला नगीनामध्ये कॉन्टॅक्ट लेन्सेस घालूनही ही शेड साधता आली नव्हती! अंगात काळी पँन्ट आणि एक अतितलम पांढरा शर्ट! कानात लखलखीत हिर्‍याची कर्णभूषणे, (हो हिरेच असावेत ते! पण खरे हिरे असतील तर ते इतके मोठे कसे असतील?)! आणि अतिशय बांधेसूद, टंच शरीरयष्टी!!! सर्व काही आखीव, रेखीव, आणि जिथल्या तिथं!!! जणू एखाद्या ग्रीक देवतेच्या पुतळ्यालाच आधुनिक पोषाख चढवला असावा ना, तसं....<br /><br />तिच्यामागून तिला निरखत चालत रहाणंही अतिशय आनंददायक होतं!!!<br /><br />तिच्या गाडीपाशी आल्यावर तिने डिकी उघडून तिची आणि माझी पुस्तकांची बॅग आत ठेवली आणि मला सीटवर बसायचा निर्देश करून ती स्वतः ड्रायव्हरच्या सीटवर येऊन बसली....<br /><br />अर्ध्या तासात आम्ही वीजमंडळाच्या कार्यालयात पोचलो. मी तिथे गर्दी अपेक्षित केली होती. पण माझ्या अपेक्षेच्या अगदी विरुद्ध तिथे कुणीच ग्राहक नव्हते. क्रेडिट कार्ड नसल्याने तिथे प्रत्यक्ष येऊन पैशाचा भरणा करावा लागणारे माझ्याशिवाय आणखी दुर्दैवी जीव गावात अन्य नसावेत. माझं काम उरकून आम्ही परतीच्या वाटेला लागलो आणि वाटेतच पाऊस सुरू झाला...<br /><br />"शिट! नाउ वुई आर गोईंग टू गेट वेट!!!", अलीशिया<br />"व्हाय? वुइ आर इन द कार"<br />"नॉट हियर डमी! हाऊ आर गोईंग टू वॉक फ्रॉम द पार्किंग लॉट टू द बिल्डिंग?"<br />"यू हॅव ऍन अम्ब्रेला इन युवर डिकी"<br /><br />"व्हॉऽऽऽऽट?", करकच्चून आवाज करत कार थांबली, "व्हॉट द हेल आर यु टॉकिंग अबाऊट?"<br />"आय सॉ ऍन अम्ब्रेला इन युवर डिकी"<br />"फर्स्ट ऑफ ऑल, आय डोन्ट हॅव अ डिकी." अलीशिया रागाने लालबुंद होऊन ओरडली, "ऍन्ड सेकंडली, हाऊ कॅन वन हाईड ऍन अम्ब्रेला इन अ डिकी?"<br /><br />ती का चिडली तेच मला समजेना...<br /><br />"आय सॉ द अम्ब्रेला व्हेन यू पुट अवर बॅग्ज इन द डिकी अर्लियर", मी.<br />"अवर बॅग्ज इन द....! ओ, यु मीन द ट्रंक?"<br />"येस!"<br />"व्हाय डू यू कॉल इट अ डिकी? ऍन्ड देन व्हॉट डू यू कॉल दॅट?" तिने गाडीच्या पुढे बोट करून विचारलं...<br />"अ बॉनेट!"<br />"अ बॉनेट?"<br />"येस, एव्हरी कार हॅज अ बॉनेट ऍन्ड अ डिकी!!", मी.<br /><br />अलीशिया एकदम खोखो हसत सुटली. तिच्या गडगडाटी हसण्याने कारची केबिन भरून गेली. बराच वेळ गेला तरी तिचं हसणं काही थांबेना. माझ्याकडे बघत हसू असह्य झाल्यामुळे ती खोकत खोकत हसत होती. काही वेळाने डोळ्यातून वहाणारं पाणी पुसत ती म्हणाली,<br /><br />"हियर इन अमेरिका, द फ्रंट ऑफ द कार इज कॉल्ड द हूड ऍन्ड द स्टोरेज स्पेस इन द बॅक इज कॉल्ड द ट्रंक!!!"<br />"आय सी!!"<br />"हियर वुई कॉल दॅट अ डिकी", माझ्या दोन्ही मांड्यांच्या मध्ये निर्भयपणे बोट दाखवून निर्देश करत ती म्हणाली, "ऍन्ड धिस वी कॉल अ व्हजायना", तसाच स्वतःकडे निर्देश करत ती म्हणाली....<br /><br />"ओ माय गॉड!" धरती दुभंगून मला आपल्या पोटात घेईल तर बरं असं मला झालं....<br />"आय ऍम सॉरी अलीशिया, आय डिडंन्ट नो!!", मी माफी मागितली. ती परत हसत सुटली...<br /><br />"सो रिमेंबर, इन धिस कंट्री इफ यू आस्क वुइमेन अबाऊट देअर डिकी यू आर इन्सल्टींग देम ऍन्ड इफ यू शो इन्टरेस्ट इन द डिकी विथ मेन देन यू आर गिव्हिंग देम अ व्हेरी डिफरंन्ट इंप्रेशन अबाऊट युवरसेल्फ!!"<br /><br />"आय विल रिमेंबर धिस!!" माझ्या डोक्यात लख्ख प्रकाश पडला.<br />अमेरिकेमधल्या माझ्या शिक्षणाला आता खर्‍या अर्थाने सुरवात झाली होती....<br /><br />आम्ही परत डिपार्ट्मेंटला आलो. बाकीचे तिघे अजून तिथेच बसून प्रोजेक्टची चर्चा करत होते.<br />"सो यू आर बॅक," त्या दोन मुलींमधली एक म्हणाली, " डिड यू गेट डीलेड बाय द रेन?"<br />"नो!", अलीशिया पुन्हा एकदा खळखळून हसत म्हणाली, "वुई गॉट डीलेड बिकॉज वुई वेअर बिझी इन्स्पेक्टिंग हिज डिकी!!!!!!"<br /><br />त्या तिघे बिचारे काही न कळून एकदा माझ्या चेहर्‍याकडे आणि एकदा माझ्या "तिथे" बघत राहिले....<br />"आय लाईक यू", माझ्या पाठीवर जोरदार थाप मारत अलीशिया उद्गारली, "वुई आर गोईंग टू बी व्हेरी गुड फ्रेंन्डस!!!"<br /><br />तिची बत्तिशी अगदी पुरेपूर खरी ठरली होती.....<br /><br />.....<br />.....<br /><br />"फासन् युवर सीट्बेल्ट सर, वुई आर लॅन्डिंग!!"<br /><br />मी डोळे उघडले. मघाची ती सुवर्णकेशी कन्यका समोर उभी होती. थोड्याच वेळात विमान लॅन्ड झालं. त्या होस्टेसचा निरोप घेऊन मी ओकलंडच्या टर्मिनलमध्ये आलो. तिथे परत माझ्या नांवाची पाटी घेतलेला एक माणूस उभा! मला अलीशियाच्या होटेलवर न्यायला!! त्याच्याबरोबर त्याच्या कारमध्ये जाऊन बसलो....<br /><br />"वुई हॅव क्वाईट अ ट्रॅफिक टुडे सर! इट मे टेक अ व्हाईल!!" तो अपराधी स्वरात म्हणाला.<br />"ओके, नो प्रॉब्लेम!" असं म्हणून मागच्या सीटवर रीलॅक्स होत मी पुन्हा डोळे मिटले....<br /><br />भूतकाळाचा चित्रपट जणू इंटरव्हलनंतर पुन्हा सुरू झाला....<br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-2073960896222076538?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-12835774484922680402008-12-25T13:18:00.000-08:002008-12-25T13:32:06.692-08:00आज मी खूपच लवकर ऑफिसात आलो होतो. एक महत्वाचा रिपोर्ट कंपनीतर्फे सरकारला पाठवायचा होता. बर्‍याच वेगवेगळ्या डिपार्टमेंटमधल्या लोकांनी त्यातील वेगवेगळे भाग लिहिलेले होते. त्यामुळे तो सर्व रिपोर्ट अथपासून इतिपर्यंत वाचून त्याच्या सुसूत्रतेची खात्री करणं आवश्यक होतं. त्यासाठी माझं पूर्ण लक्ष तिथे असणं जरूरीचं होतं. नेहमीच्या फोन, इ-मेल्स आणि मिटिंगांच्या दंग्यात ते साध्य झालं नसतं. म्हणूनच आज जरा लवकर येऊन हे काम उरकायचं असं मी ठरवलं होतं.<br /><br />ऑफिसात आलो, इ-मेल बघून कुठल्या तातडीच्या तर नाहियेत ना याची खात्री करून घेतली. मेल मेसेंजर बंद केला, झक्कास एक मग् भरुन चहा करुन घेतला. ऑफिसात इतक्या लवकर अजून कोणीच आलेलं नव्हतं. सेक्रेटरीच्या टेबलावर एक नोट लिहुन ठेवली, "अतिशय महत्वाचं काम असल्याखेरीज मला डिस्टर्ब करू नकोस!" मी काय करतोय ते तिला माहीती असणारच. तिनेच काल तो रिपोर्ट माझ्या टेबलावर आणून ठेवला होता...<br /><br />केबिनचा दरवाजा बंद करून माझ्या खुर्चीवर येऊन बसलो. गरम चहाचा पहिला घोट घेतला आणि तो रिपोर्ट उघडला....<br />तीन्-चार तास होऊन गेलेले असतील. अचानक माझ्या टेबलावर वाजणार्‍या टेलिफोनच्या रिंगने मी भानावर आलो. बघतो तर माझ्याच सेक्रेटरीचा, जेनचा फोन.....<br /><br />"अगं, मी तुला काही महत्त्वाचं कारण असल्याखेरीज मला फोन करू नको म्हणून मेसेज ठेवला होता ना?" माझ्या स्वरातील त्रासिकपणा तिला जाणवला असावा....<br />"येस सर, आय नो सर! बट देअर इज अ लेडी ऑन लाईन सेईंग शी हॅज टू टॉक टू यू नाऊ!!"<br />"समबडी फ्रॉम द गव्हर्नमेंट?"<br />"नो सर!" आणि मग ती आवाज घरगुती करत म्हणाली, "आय थिंक यू बेटर टेक इट सर!"<br /><br />तिच्या तारतम्यावर माझा खूप विश्वास असल्याने मी अधिक ताणून धरलं नाही....<br />"ओके, कनेक्ट द कॉल!" <br />कॉल कनेक्ट झाल्याचा बीप ऐकु आला...<br /><br />"हॅलो", मी<br />"हाय बडी! हाउ आर यू डुइंग? आय फाऊंड यू आउट, डिडंन्ट आय?" स्त्रीचा आवाज, उच्चार अगदी अमेरिकन!!<br />"हॅलो, हू इज धिस?" अगोदरच वैतागलेला असल्याने माझा आवाज किंचित चढला असावा.....<br />"डॅम्न यू! डोन्च यू रेकगनाईझ॑ युवर फ्रेंन्डस एनीमोअर, फप्पड?" आवाजात रागाचं आणि उर्मटपणाचं मिश्रण! जणू त्या स्त्रीला आपला आवाज जगात कुणी ओळखला नाही तर तो व्यक्तिगत अपमान वाटत असावा!<br /><br />आणि त्यामुळेच माझ्या डोक्यात लख्ख उजेड पडला......<br /><br />"अलीशिया!!!!!" पलीकडून खळखळून हसण्याचा आवाज! ते हास्य माझ्या परिचयाचं होतं. "अलीशियाच, ही!" माझं स्वगत...<br /><br />"विसरला नाहीस ना मला?"<br />"नाही, तुला विसरणं कसं शक्य आहे? पण तुला माझा नंबर कुठून मिळाला इतक्या वर्षांनंतर?"<br />"मी फिलला कॉन्टॅक्ट केलं होतं" फिल हा आमचा दोस्त! लोकांचे पत्ते-फोन नंबर जमवायचं जवळ जवळ व्यसन असलेला!! माझं आश्चर्य आता संपलं होतं...<br />"पण आता तू कुठून बोलतेयस? तू टेनेसीत रहातेस ना?" ती ईस्ट कोस्टवर टेनेसीमध्ये कुठेतरी सेटल झाल्याचं मी कुणाकडूनतरी ऐकलं होतं....<br />"पीपल लाइक मी नेव्हर सेटल!!" पुन्हा तेच खळखळून हसणं, "आत्ता मी सान फ्रान्सिस्कोमधे आहे. व्हॉट अ डॅम्न सिटी!!! देअर इज आयदर अ रेन ऑर अ फॉग!!! क्लाऊडी ऑल द टाईम!!!"<br /><br />आता मलाही हसू आलं. सान फ्रान्सिस्को आहेच तसं! त्यातून टेनेसीच्या स्वच्छ सूर्यप्रकाशातून आल्यावर तिला ते जास्तच जाणवत असणार!!<br /><br />"सो, व्हाय डू आय गेट द ऑनर ऑफ रिसिव्हिंग युवर कॉल?" मी विचारलं<br />"बिकॉज यू नेव्हर कॉल मी! फोनचं बिल भरण्याइतके पैसे मिळतात ना तुला?" पुन्हा एकदा अधिकारवाणीने फायरिंग....<br />"हो, बिल भरतो कसबसं!" मी शरणागती पत्करली.<br />"एनीवे, आय नीड टू टॉक टू यू!"<br />"राईट नाऊ वूई आऽऽर टॉकिंग, ऑन द फोन, अलीशिया!"<br />"नो, नॉट लाइक धिस! समथिंग इंपॉर्टंट!! आय नीड टू सी यू इन पर्सन!! कम ओव्हर हियर धिस आफ्टरनून! ऍन्ड येस, हॅव द डिनर वुईथ मी!"<br /><br />"मी सान फ्रान्सिस्को मध्ये नाहिये मॅडम! मी एलए मध्ये आहे. अगदी इतक्या जवळ नाहिये ते की उठलो आणि आलो लगेच!! किमान सहा तास तरी लागतील ड्राईव्ह करायला..."<br />"आय नो! मला अमेरिकेचा भूगोल शिकण्याची, तोही तुझ्याकडून, मुळीच गरज नाहीये! आय विल मेक द अरेंजमेंटस!! माय असिस्टंट विल कॉल युवर सेक्रेटरी इन हाफ ऍन अवर!!!"<br />"पण मी आज खुप बिझी आहे, मला हा महत्वाचा रिपोर्ट रिव्ह्यू करायचाय गव्हर्मेंटला पाठवण्यासाठी..." मी माझी अडचण मांडण्याचा प्रयत्न केला. तिच्या दॄष्टीने ती अडचण नव्हतीच!!<br />"तो रिपोर्ट तुझ्या बरोबर घे आणि प्रवासात वाच!!!"<br /><br />क्लिक....<br /><br />फोन बंद झाला.....<br />तिची ही नेहमीचीच सवय....<br />तिच्या दॄष्टीने जर संभाषण संपलं असेल तर "बाय" वगैरेचे उपचार न बाळगता फोन ठेवून देणार. जर समोरासमोरचं संभाषण असेल तर सरळ तुमच्याकडे पाठ करुन चालायला लागणार...<br /><br />मी एक सुस्कारा सोडला. आता यातून सुटका होणं शक्यच नव्हतं. रिपोर्ट बराचसा वाचून संपला होता. फक्त शेवटची ७-८ पानं आणि ऍपेंडिक्सच वाचायचे होते.....<br /><br />रिपोर्ट बंद करुन माझ्या बॅगमध्ये टाकला. बॉसला आणि माझ्या असिस्टंटसना मी उरलेला दिवस "ऑफ साईट" असल्याची इ-मेल केली. काही तसेच महत्वाचे काम असल्यास मला सेलफोनवर कॉन्टॅक्ट करायची विनंती केली. बायकोला फोन करून मला महत्त्वाच्या कामानिमित्त सान फ्रान्सिस्कोला अचानक जावं लागतंय, तुझ्या लंच टाईममध्ये कॉल करून सविस्तर बोलेन असा मेसेज ठेवला...<br />इतकं सगळं होईपर्यंत सेक्रेटरीने दारावर नॉक केलंच.....<br /><br />"युवर ट्रॅव्हल प्लान सर!" तिने मला एक पानाचा प्रिंट-आऊट दिला...<br />"ड्राईव्ह टू सांता बार्बारा एअरपोर्ट. गो टू द युनायटेड एअरलाईन्स काउंटर्स! देअर विल बी अ पर्सन वेटींग फॉर यू", इतकीच माहिती....<br />त्याच्याखाली माझ्या सेक्रेटरीने एअरपोर्टला कसं जायचं त्याच्या मॅपक्वेस्टवरून काढलेल्या ड्रायव्हिंग डायरेक्शन्स!!!<br /><br />तो एका ओळीचा ट्राव्हलिंग प्लान पाहून मी कपाळाला हात लावला. जेनच्या चेहर्‍यावर हसू उमटलं....<br /><br />"अ व्हेरी ओल्ड ऍन्ड व्हेरी क्लोझ फ्रेंन्ड, आय सपोझ...." ती विलक्षण मिश्किलपणे म्हणाली....<br />"व्हाय? व्हाय डू यू से सो?"<br />"व्हेन शी कॉल्ड ऍन्ड टोल्ड हर नेम, आय इन्फॉर्म्ड हर दॅट यू आर बिझी टुडे ऍन्ड नॉट टू बी डिस्टर्ब्ड! आय ऑफर्ड टू टेक हर मेसेज बट शी रिफ्यूझ्ड!!! ऍन्ड शी सेड......."<br />"व्हॉट?"<br />"शी सेड इन अ व्हेरी कमांडिंग व्हॉईस, "आय आएम द वन हू टॉट युवर बॉस व्हॉट टु कॉल मेल ऍन्ड फिमेल जेनिट्ल्स हियर इन अमेरिका!! ही वॉज जस्ट अ बॉय देन!! सो डोन्ट टेल मी दॅट हि इज बिझी, रिंग हिम अप!!!"<br /><br />मलाही हसू फुटलं. खरीच गोष्ट होती ती.....<br />"दॅट इज अलीशिया, ऑल राईट!!" मी मान्य केलं.....<br />"ऍन्ड अबाऊट द जेनिटल्स, आय विल टेल यू दॅट स्टोरी व्हेन आय ऍम बॅक टुमॉरो. टिल देन, डोन्ट ड्रॉ एनी कन्क्लूजन्स युवरसेल्फ!!!" मी जेनला बजावलं...<br />"आय ऍम लुकिंग फॉरवर्ड टू इट!!!" ती खट्याळपणे उद्गारली....<br /><br />तिने दिलेला तो कागद हातात धरून मी सांता बार्बारा एअरपोर्टच्या दिशेने ड्राईव्ह करायला सुरवात केली.....<br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-1283577448492268040?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-23045777994809406692008-11-15T16:21:00.000-08:002008-11-15T16:28:56.793-08:00शुक्रवारची रम्य संध्याकाळ! हवेत बेताची थंडी!! पुढे आख्खा वीकांत मोकळा पडलेला.....<br />मी कामावरची अखेरची पाटी टाकून घरी येतो....<br />घरच्या वाटेवर ड्रायव्हिंग करत असतांनाही मस्त मराठी गाणी गुणगुणतो, "संथ वाह्ते, कृष्णामाई..." क्या बात है!! <br />नाहीतर एरवी मला कट करणार्‍या इतर ड्रायव्हर्सवर भकाराने सुरू होणार्‍या सशक्त मराठी शब्दांची बौछार चालू असते. (खरं सांगायला लाज कसली, तिच्यायला!!)<br />घरी येऊन मस्त आंघोळ करून ताजातवाना झालो.....<br />किचनमधून मस्त वास येतोय, जरा तिथे डोकावलो....<br />"काय चाललंय?"<br />"पॅटिस करतेय खिम्याचे!" माझी पहिली बायको सांगते....<br />तिला तिच्या कार्यात सुयश चिंतून मी माझ्या अभ्यासिकेत आलो. मिनी-फ्रीज उघडला....<br />"किण्ण, किण्ण!" काचेच्या ग्लासात बर्फाचे तुकडे पडले. त्यावर बेताची शिवास रीगल...<br />माझ्या त्या दुसर्‍या बायकोचे चुंबन घेत मी कालच लायब्ररीतून आणलेली कादंबरी उघडली.....<br />असा किती वेळ गेला कोण जाणे...<br />मी कादंबरीच्या कथानकात पूर्ण बुडालेला!!! दुसर्‍या बायकोच्या चुंबनांचाही दुसरा अध्याय चाललेला!!!<br />दूर कुठेतरी फोन वाजला....<br />मी नेहमीप्रमाणे दुर्लक्ष केलं. कोण बाजीराव असेल तर ठेवेल मेसेज.....<br />ही एक जाणिवपूर्वक लावून घेतलेली सवय! <br />माझ्या मुलगा रांगण्याच्या वयाचा असतानाची!!<br />इथे तो डायपरमध्ये शीशी करून घरभर रांगतोय! ह्याला आता लगेच स्वच्छ केला नाही तर हा पांढरं कारपेट पिवळ्या रंगाने रंगवणार या काळजीत आम्ही!! धावपळ करून नवीन डायपर व इतर साहित्य गोळा करून मी त्याच्यामागे लागलोय!! त्याला आता डॅडी पकडापकडीचा खेळच खेळ्तोय असं वाटून तो माझ्या हातात लागायला तयार नाही!!! अशा आणीबाणीच्या प्रसंगी मी गुंतलेला असतांना फोन वाजायचा!! उचलला की पलीकडून कोणतरी मला काहीतरी विकायच्या प्रयत्नात!! असा राग यायचा (पुन्हा ते सशक्त मराठी शब्द!!!). शेवटी निर्णय घेतला की फोन उचलायचाच नाही, लोकांना मेसेज ठेवू देत, आपण नंतर त्यांना उलट कॉल करू!!! माझ्या सगळ्या परिचितांना हे सांगून ठेवलंय!! आता जरी माझ्या भावाने फोन केला तरी "दादा, जरा परत फोन कर" एव्हढंच बोलून तो बिचारा फोन ठेवतो!! <br />असो!! तर दूरवर फोन वाजला, मी दुर्लक्ष केलं....<br />काही मिनिटातच बायको (पहिली) खोलीत आली....<br />गरमागरम पॅटिस आणले असतील म्हणून मी तिच्याकडे आशेनं (आणि सस्मित चेहेर्‍यानं!!) पाहिलं.....<br />पण नाही, पॅटिस नव्हते, हातात फोन होता....<br />माझ्या कपाळावरच्या आठ्या पाहून तिने तिच्या या अपराधाबद्दल स्पष्टिकरण दिलं...<br />"कोणीतरी अनोळखी पण इंडियन माणूस आहे. आवाजावरून वयस्कर वाटतोय, म्हणून कॉल घेतला..."<br />त्या माणसाच्या वयामुळे त्याला क्षमा करत पण काहिश्या नाराजीनेच मी फोन कानाला लावला....<br />"हॅलो?"<br />"हॅलो, मी अमूकअमूक (माझं नांव) यांच्याशी बोलू शकतो का?" खरोखरच एक वयस्क भारतीय माणसाचा आवाज! बोलणं इंग्रजी पण द्रविडी उच्चारातलं!!<br />"तोच मी आहे"<br />"मी *** वैदिक केंद्राच्या वतीने बोलतोय. आम्ही आपल्या पवित्र भारतीय संस्कृतीच्या संवर्धनासाठी विविध कार्यक्रम करीत असतो..."<br />मला आता अंदाज आला. असे बरेच फोनकॉल्स वेळोवेळी येत असतात. बहुतांश आर्थिक मदतीच्या अपेक्षेने. मलाच नाही तर आपल्यालाही येत असतील. आम्ही आपले त्यांची माहिती ऐकून घेतो आणि जर आमच्या जिव्हाळ्याचा विषय असेल तर इतर सगळ्यांप्रमाणेच यथाशक्ति मदतही करतो. विशेष काही नाही, आपली एक सामाजिक बांधिलकी म्हणून!!<br />"बरं, पुढे बोला.."<br />"आम्ही आमच्या केंद्रातर्फे गोरक्षण आणि गोसंवर्धनाचे कार्य करत असतो."<br />आता गोरक्षण हा काही माझ्या फार जिव्हाळ्याचा विषय नाही. मला रोगनिवारण, मुलांचे शिक्षण, दरिद्रतानिर्मुलन वगैरे एकंदरित "माणसांचे" रक्षण आणि संवर्धन यात जास्त इंटरेस्ट आहे. पण मनात म्हटलं, मी कोण ठरवणारा? एखाद्याला गोरक्षणातही इंटरेस्ट असू शकतो. <br />"माफ करा, आपल्याबद्दल मला आदर आहे पण मला काही गोरक्षणाच्या कार्यात फारसा रस नाही" मी सत्य सांगून टाकलं आणि माझ्या कादंबरीकडे वळलो.<br />"माफ करा सर, पण मी तुम्हाला हे कार्य अतिशय पुण्यवान आणि महत्त्वाचं आहे हे जर चर्चा करुन पटवून दिलं तर तुम्ही त्यात रस घ्याल का?"<br />म्हातारबुवांच्या या धिटाईचं मला कौतुक वाटलं.<br />"जरूर! तुम्ही तसं केलंत तर मी जरूर माझं मत बदलीन."<br />म्हणून मी पुढे विचारलं,<br />"तुम्ही गोरक्षण आणि गोसंवर्धन करता म्हणजे नक्की काय करता?" मी असा रस दाखवत असलेला बघून म्हातारबुवांनाही हुरूप आला.<br />"आम्ही गोमातेला खाटिकखान्यात जाऊन कत्तल होण्यापासून वाचवतो. आपल्या भारतीय संस्कृतीनुसार गाय ही देवता आहे. तेंव्हा अशा ह्त्येसाठी चालवलेल्या गाईना आम्ही विकत घेतो आणि आमच्या गोशाळेत ठेवतो."<br />"तुम्ही मूळचे कुठले? तुमच्या उच्चारांवरून तुम्ही दाक्षिणात्य वाटता..." माझी चांभारचौकशी...<br />"यास सार, आयम फ्रॉम त्रिचनापल्ली. आय वर्क्ड इन त्रिचनापल्ली तहसील ऑफिस फॉर थर्टीसेवन इयर्स!! आयम नाऊ इन द युएस फॉर लास्ट वन इयर!!"<br />"इथे कसे काय?"<br />"माझी मुलगी लग्न होउन इथे असते. मी रिटायर झाल्यापासून आता तिच्याकडेच असतो".<br />"अमेरिकेत तुमचा वेळ घालवण्यासाठी हे केंद्राचे कार्य करता वाटतं," मी व्रात्यपणे एक गुगली टाकला. खरंतर मी नव्हे, माझ्या पोटात गेलेल्या शिवास रीगलने टाकला.....<br />"यास स्सार", माझ्या अपेक्षेप्रमाणेच आपण कधी त्रिफळाचीत झालो हे म्हातारबुवांना कळलंही नाही... <br />"बरं, भारतात कुठे आहे तुमची ही गोशाळा?"<br />"भारतात नव्हे, इथे अमेरिकेतच व्हर्जिनियामध्ये आहे आमची गोशाळा"<br />"आँ!!!!" आता त्रिफळाचीत व्हायची माझी पाळी होती....<br />"भारतातल्या गायींना इथे आणून ठेवता?" काय युएस इमिग्रेशनने गाईंसाठी सुद्धा ग्रीनकार्ड सिस्टीम चालू केलीय की काय!!!! काय सांगता येत नाही, या जॉर्ज बुशच्या अमदानीत काहीही अशक्य नाही!!!!<br />"भारतातल्या नव्हे सर, आम्ही इथल्या अमेरिकन गाईंनाच सोडवून आमच्या या व्हर्जिनियातल्या गोशाळेत ठेवतो. आत्तापर्यंत एक्काहत्तर गाई बाळ्गल्या आहेत आम्ही...."<br />आता भारतात काही शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या हतबल झाल्याने त्यांनी विकलेल्या गाई खाटिकखान्याकडे नेतात हे मला ठाऊक आहे. अशा गाईंना सोडवून त्या परत शेतकर्‍यांना देणं हे मी एकवेळ समजू शकतो. पण इथल्या अमेरिकेतल्या गलेलठ्ठ गाईंची सोडवणूक? आता मला हा सर्व प्रकार जाम विनोदी वाटायला लागला होता. मी हातातली कादंबरी मिटून बाजूला ठेवली. म्हातारबुवांशी गप्पा मारण्यासाठी ऐसपैस मांडी ठोकून बसलो. इतक्यात बायको परत डोकावली. मी अजून फोनवरच आहे हे पाहून तिने खूण करून "कोण आहे?" असं विचारलं. मी मान हलवली आणि हाताची मूठ करून ओठांना लावुन चिलमीचा खोल झुरका घेतल्याचा अभिनय केला.....<br />ही आमच्या दोघांमधली गुप्त खूण! जर आम्ही कुणाची फिरकी घेत असलो तर एकमेकांना ते कळवतांना आम्ही "फिरकी" हा शब्द वा खूण वापरत नाही. कारण इथल्या अमराठी लोकांनाही ते कळतं. त्यापेक्षा "ही फुक्कटची चिलीम भेटलीये, जरा चार झुरके मारून घेतो" ही खुण जास्त सेफ!! (आयला! बोलण्याच्या भरात खूण सांगून बसलो की तुम्हाला!!!!)<br />कपाळावर हात मारत ती परत आत गेली.....<br />"असं का? एक्काहत्तर गाई पाळल्यात का तुम्ही?" आमचं संभाषण पुढे चालू झालं...<br />"यास स्सार!"<br />"अणि बैल? बैल किती पाळलेत तुम्ही?"<br />"बैल?" म्हातारबुवा गोंधळले, "बैल कशाला पाळायचे?"<br />"का? बैलांना खाटिकखान्यात कत्तलीसाठी नेत नाहीत?"<br />"तसं नाही, पण आपल्या धर्मशास्त्रात बैलांना काही महत्त्वाचं स्थान नाहीये", म्हातारबुवा आता स्वतःच्या नकळत हळूहळू सापळ्यात शिरत होते....<br />"असं कसं आपण म्हणता? आपल्या श्री शंकरदेवतेचं वहान बैलच आहे की! प्रत्येक शिवमंदिरात शंकराच्या पिंडीच्या समोर नंदीची मूर्ती असतेच की!! तुमच्या दक्षिण भारतातल्या मंदिरातही पाहिलीये मी. शिवाय बंगलोर-म्हैसूरला तर नंदीच्या प्रचंड मूर्तींची पुजा-अर्चा होते ना!!"<br />"पण बैल ठेवण्यात मतलब काय?" आता तेच मला उलट विचारू लागले....<br />"बाकीचं सोडून द्या! पण तुम्ही ह्या ज्या पूज्य गोमाता वाचवता आहांत आणि पाळता आहांत, त्या गोमाता जन्माला घालण्यामध्ये बैलांचा काहीतरी हातभार आहेच की नाही? उद्या सगळे बैल जर खाटिकखान्यात नेउन कत्तल केले गेले तर तुम्हाला वाचवायला आणि पाळायला नवीन गोमाता मिळणार कुठून?" आता शिवास रीगल भारी म्हणजे भारीच व्रात्य झाली होती....<br />माझा युक्तिवाद नाकारणं म्हातारबुवांना शक्य झालं नाही. त्यांनी मग मुद्दा बदलला....<br />"पण सामाजिकद्दृष्ट्या बैलांना गाईइतकं महत्त्व नाहीये.."<br />"मला नाही पटत! भारतात बैल हा शेतकर्‍याचा किती मोठा अधार असतो! बैलाशिवाय शेतीची कामं होतील काय?"<br />"पण इथे अमेरिकेत शेतीसाठी बैल कुठे वापरतात?" म्हातारबुवांनी विजयी स्वरात विचारलं...<br />"कबूल! इथे यंत्रांनी शेती होते, बैल वापरत नाहीत. पण इथल्या प्राणीसमाजसंस्थेत त्यांचं एक विशिष्ट स्थान आहेच की! 'बुलडोझर' वगैरे शब्द काय उगाच आले का?"<br />"हं!!" म्हातारबुवा आता विचारात पडले...<br />"आणि तुम्ही बैलांना तसेच सोडून फक्त गाईंना रक्षण देताय! कायद्याचा सल्ला घेतलाय का तुम्ही लोकांनी? उद्या कोणीतरी तुमच्याविरुद्ध "जेंडर डिस्क्रिमिनेशन" ची केस घालून तुम्हाला कोर्टात खेचेल!!!!" मी माझं हसू आवरण्याचा आटोकाट प्रयत्न करीत म्हणालो.<br />"खरंच असं होऊ शकेल?" म्हातारबुवांचा आवाज आता सचिंत झाला होता....<br />" मग! अमेरिका आहे ही, भारत नव्हे! तुम्ही इथे एक वर्षांपूर्वी आलांत, मी इथे गेली वीस वर्षे रहातोय...." मी खुंटा ठोकून घट्ट केला...<br />"तुमचे मुद्दे खरोखरच विचार करण्यासारखे आहेत स्सार! मी त्यांचा अजून अभ्यास करीन आणि मग तुम्हाला पुन्हा फोन करून तुमच्याशी चर्चा करीन", म्हातारबुवांनी चर्चेत अखेर हार पत्करली....<br />"जरूर!! आता मी जेवायला जातो!! काय, येणार का माझ्याबरोबर जेवायला?" मी विचारलं.<br />"नो, बट थॅन्क्यू!" म्हातारबुवा हसून म्हणाले. <br />पण मग त्यांनी अगदी नको तो प्रश्न केला.....<br />"काय आहे आज जेवणाचा मेन्यू?"<br />"गरमागरम बीफच्या खिम्याचे पॅटिस!!!!!"<br />मी फोन ठेवला आणि त्या पाताळविजयम् सिनेमातल्या राक्षसासारखा हॅ, हॅ, हॅ, हॅ करून हसलो........<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-2304577799480940669?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-29906306095023038752008-11-15T15:41:00.000-08:002008-11-15T15:56:45.310-08:00फार फार काळापूर्वीची गोष्ट....<br />अगदी साठी-सत्तरीच्या दशकातली!<br />हल्लीच्या तरूण पिढीला अगदी पुराणातल्या भूर्जपत्रावरील वाटावी अशी कथा!!<br />मराठी तरूण तेंव्हा नुकतेच सीमोल्लंघन करून सातासमुद्रापार जायला सुरवात झाली होती....<br />नाही म्हणजे, त्यापूर्वीही ते परदेशी शिकायला जात असत. पण ते म्हणजे इंग्लंडला, तांत्रिक शिक्षण असेल तर जर्मनीला. मराठी विद्यार्थ्यांनी कोलंबसाच्या देशात शिक्षणाला जायची सुरुवात प्रामुख्याने साठी-सत्तरीच्या दशकातच सुरू झाली.<br />आयआयटीतून निघालेले ते बुद्धिमान आणि महत्त्वाकांक्षी तरूण!<br />सहस्ररश्मी सूर्याप्रमाणे जणू अवघं आकाश पादक्रांत करण्यास निघाले होते....<br />या नवीन जगात त्यांना सगळंच अपरिचित होतं. तत्कालीन सर्वसामान्य अमेरिकावासीयांना तेंव्हा भारत हा एक शांतताप्रिय पण मागासलेला देश आहे यापेक्षा फारसं अधिक काही माहिती नव्हतं. तेंव्हा मी इंडियन आहे असे सांगितल्यावर प्रश्न यायचा की कोणती जमात? (विच ट्राईब?) संदर्भ अर्थात रेड इंडियन लोकांचा....<br />त्या तरूणांच्या विद्यापीठांमध्ये जरी अत्युच्च पातळीवरचं शिक्षण दिलं जात होतं पण बहुतांशी पारंपारिक पद्धतीचं होतं. तसे संगणक होते पण ते पंचकार्डवाले किंवा अगदी पुढारलेले म्हणजे २८६, ३८६. "खिडक्या" नव्हत्या. आज्ञावली पाठ करायला लागायच्या (एफ१० = सेव्ह फाईल!). क्रे सुपरकॉम्प्यूटरवर तुम्हाला सीपीयू टाईम मिळणे ही तुमच्या संशोधनासाठी अभिमानाची आणि किंचित गर्वाचीही बाब असे. इ-मेल टेक्स्ट स्वरूपात होती पण भारतातील लोकांकडे ती नसल्याने तिचा मराठी घडामोडी समजून घेण्यासाठी काही उपयोग नव्हता. पाठवलेले पत्र भारतात पोचायला तीन आठवडे आणि दिलेले उत्तर (लगेच दिले असेल तर!) परत मिळायला आणखी तीन आठवडे सहज लागत. त्यामुळे कौटुंबिक खुशाली जरी समजली तरी सामाजिक चर्चा करणे शक्यच नव्हते. फोनही ट्रंक कॉल! एकतर ते परवडत नसत आणि ते भरवशाचेही नसत. कधी लाईन डिस्कनेक्ट होईल याचा नेम नसे...<br />खिडक्या (विंडोज) आल्या आणि चित्रच बदललं. पेंटियम टेक्नॉलॉजी आणि मायक्रोसॉफ्ट विंडोज यामुळे सुशिक्षित पण सामान्य माणसापर्यंत संगणक जाऊन पोहोचला. ए-मेल्समुळे तात्काळ संपर्क साधता येऊ लागला. अटेचमँट पाठवायच्या सोईमुळे विचारांची देवाणघेवाण सुलभ झाली. त्यातच संकेतस्थळे आणि वैयक्तिक ब्लॉग्ज करता येऊ लागले आणि मराठी (आणि जागतीक) साहित्यविश्वात जणू क्रांतीच झाली. आधी आपली माणसे रोमन लिपी वापरून मराठी लिहू लागली. त्यानंतर काही बुद्धिमान मराठी मुलांनी इंग्रजी क्व्रर्टी कळफलक वापरून मराठी लिहिता येईल असे प्रोग्राम्स रचले आणि अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ते पब्लिक डोमेनमध्ये (विनामोबदला उपलब्ध) ठेवले. मराठी भाषेवर आणि साहित्यावर या मुलांचे अनंत अनंत उपकार आहेत. त्यांच्यामुळे आजवर इंजिनियर, शास्त्रज्ञ अशा अरसिक (?) व्यवसायात गुंतलेल्या अनेक मराठी माणसांची प्रतिभा जणू उफाळून आली. तीच गोष्ट संकेतस्थळांच्या मालकांची! पदराला तोशीस सोसून त्यांनी मायबोली, मिसळपाव, उपक्रम, मनोगत यांसारखी संकेतस्थळे चालू ठेवली आहेत. उद्या जर मराठी भाषेचा इतिहास लिहिला गेला तर या दोन गोष्टी देणार्‍या व्यक्तिंना तिथे मानाचं पान द्यावंच लागेल. घरोघरी ज्ञानेश्वर जन्मती या उक्तीप्रमाणे घरोघरी मराठी माणसे ललित लिखाण करण्याचा प्रयत्न करू लागली. संकेतस्थळांवर जाऊन चर्चा, विचारविनिमय, आणि हो, कधीकधी भांडणेही करू लागली. आणि सर्व गोष्टींचा मराठी साहित्यावर बहुअंगाने परिणाम झाला.<br /><br />प्रथम म्हणजे महाराष्ट्रातील स्थानिक मराठी वृत्तपत्रे जालावर उपलब्ध झाली. एकाच एक वर्तमानपत्राची वर्गणी लावून तेच ते वाचण्याची सक्ती संपली. जर तुमच्याकडे जाल असेल आणि वाचनाची ताकद व वेग असेल तर तुम्हाला ८-१० वर्तमानपत्रे रोज वाचण्याची सोय उपलब्ध झाली. लोकसत्ता, मटा, सकाळ या आघाडीच्या दैनिकांबरोबरच लोकमत, पुढारी, गोमांतक वगैरे प्रांतिक (रीजनल) वर्ततमानपत्रे जालावर वाचायला मिळू लागली. त्यातून फायदा हा झाला की अग्रगण्य वृत्तपत्रांचे आपल्या महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागाविषयीचे अज्ञान किती थोर आहे याची वाचकांना जाणीव झाली. महाराष्ट्र म्हणजे मुंबई, पुणे नागपूर व औरंगाबाद नव्हे आणि मराठी माणसाचा हुंकार हा तथाकथित आयटी/औद्योगिक उद्द्योगात काम करणार्‍या माणसाचे मनोगत नव्हे याची जाणीव झाली. विदर्भातल्या आत्महत्या करणार्‍या शेतकर्‍याची समस्या किती भीषण आहे ते मुंबई-पुण्यातल्या पोकळ चर्चेपेक्षा (जी चर्चा मानवी जीवांच्या आत्महत्या आणि एका मंत्र्याच्या मुख्यमंत्रीपद मिळवण्यासाठी चाललेल्या कारवाया एकाच मापात मोजते!) किती भिन्न आणि गंभीर आहे ते समजलं.<br /><span class=""></span><br />दुसरे म्हणजे मराठी मनाचा आत्मविश्वास वाढला. मी काहीतरी रुटूखुटू का होईना पण लिहू शकतो. ते लोकांना आवडू शकतं हे समजल्यामुळे अजून लिहिण्याची, वैचारिक असो वा ललित, इच्छा निर्माण झाली. पूर्वी मराठी लिखाण म्हणजे विद्यापीठात हायर मराठी घेतलेल्या विद्वान प्राध्यापकांचे काम! ही आपली लाइन नव्हे हा जो काही न्यूनगंड सायन्स आणि कॉमर्सच्या मुलांमध्ये होता तो नाहीसा झाला. ही मुलं प्रथम आपल्या अभ्यासाच्या विषयावर आणि नंतर (हळूच! गुपचूप!! टोपण नावाखाली!!!) ललित लेखन करुन पाहू लागली. मुळात अतिशय बुद्धिमान असल्याने त्यांनी लिहिलेलं लिखाण कसदार ठरू लागलं. मराठी साहित्याच्या दालनात एक अल्हाददायक, मोकळी हवा खेळू लागली. नवीन ताज्या दमाची जाल-लेखकांची फळी निर्माण झाली. वर्ड प्रोसेसिंगचा आणखी एक फायदा म्हणजे लिखाणात सुधारणा करण्यासाठी लिहिलेले कागद फाडून पुनःपुनः लिहिण्याची सक्ती संपली. वर्ड प्रोसेसरच्या स्क्रीनवर तिथल्यातिथे सुधारणा करता येऊ लागली. कागदी पुस्तक प्रकाशन व्यवसायातही छपाईचे खिळे जुळवण्याची गरज नाहीशी झाली. लिखाण संगणकावरच ऑफसेट करून थेट छपाईला पाठवायची सोय उपलब्ध झाली, प्रकाशनातली गुंतागुंत आणि खर्च कमी झाले.<br /><br />तिसरे म्हणजे मराठीतील तथाकथित प्रकाशकांची मक्तेदारी संपली. पूर्वी लेखकाला प्रकाशकाच्या नाकदुर्‍या काढायला लागायच्या. नाही नाही त्या अटी सहन करायला लागायच्या. लोकप्रिय विषयांवरच लिखाण करायचं, समाजाला अप्रिय विषयांवर लिखाण केलं तर ते खपणार नाही म्हणूनच कोणताही प्रकाशक ते प्रकाशित करणार नाही ही भीती गेली. मला जे आवडतं आणि पटतं ते मी माझ्या ब्लॉगवर लिहीन मग त्याला कोणी वाचक नाही मिळाले तरी बेहत्तर ही एक अत्यंत आवश्यक असलेली कलंदरी लेखकांमध्ये निर्माण झाली. समाजाला न रुचणार्‍या (उदा. नास्तिकता, आदरणीय व्यक्तींच्या कार्याचे मूल्यमापन, समलिंगी संबंध) लेखनालाही प्रसिद्ध करण्याचं धैर्य लेखकांमध्ये आणि संकेतस्थळांच्या संचालकांमध्ये निर्माण झालं. त्यातून पूर्वापार चालत आलेली " मायबाप रसिक वाचक" ही भूमिका नाहीशी झाली. पूर्वीही ही भूमिका प्रामाणिक नव्हतीच, आपली पुस्तके लोकांनी विकत घेउन वाचावीत, आपण वाचकांच्या "गुड बुक्स" मध्ये असावं यासाठी पूर्वीच्या लेखकांनी आणि प्रकाशकांनी वापरलेली ती एक क्लुप्ती होती. आता मी मला जे पटतं ते लिहीन, जर वाचकांना आवडलं तर वाचकांनी माझ्या साईटवर येऊन ते वाचावं अशी भुमिका काही कलंदर लेखकांनी घेतल्यावर पारंपारिक मराठी वाचक भांबावला, क्षणभर संतापलाही. पण त्याला लगेच जुन्या "मायबाप वाचक!" मधला खोटेपणा कळून आला आणि त्याने आपल्या आवडीच्या लेखकांच्या साईटसचे फेव्हरिट्स बनवले आणि वेळोवेळी तो तिथे चक्कर टाकू लागला. प्रकाशकांची सद्दी संपली. उद्या मराठीचं भवितव्य काय ही जी प्रचलित लेखक-प्रकाशकांकडून ओरड ऐकू येते आहे त्याचे मूळ हे आता आपलं कसं होणार या भवितव्याविषयीच्या चिंतेत आहे. आज अजूनही ग्रामीण महाराष्ट्रात यांच्या पुस्तकांची तडाखेबंद विक्री होते आहे. उद्या त्या लोकांच्याही हाती संगणक आणि आंतरजाल गवसलं की आपलं काय होणार या भीतीतून ही ओरड होते आहे....<br /><br />चौथे म्हणजे अस्सल मराठी माणूस होण्यासाठी महाराष्ट्रात वास्तव्य असण्याची गरज उरली नाही. मराठी मनाशी, महाराष्ट्रातील घटनांशी ज्याला आत्मीयता आहे तो मराठी माणूस ही नवीन व्याख्या रूढ झाली. पूर्वी महाराष्ट्रात रहाणारा पण जेमेतेम एक मराठी वर्तमानपत्र वाचणारा आणि क्वचित एखादे मराठी पुस्तक विकत घेणारा स्थानिक माणूसही अनिवासी मराठी माणसांना सहज हिणवू शकत असे. आता आयटी उद्योगाने बरीच पंचाईत केली आहे. आपण उगाच अनिवासी मराठी लोकांवर टीका करायची आणि आपलीच मुलगी/ मुलगा, भाचे. पुतणे पाश्चात्य देशांत असायचे!! त्यामानाने आमच्या पिढीने खूप सोसलं.!!!! आता ती सोय गेली. एखादा अनिवासी मराठी माणूसही सात-आठ वर्तमानपत्रे रोज वाचून महाराष्ट्रातल्या घटनांशी परिचित असू शकतो. स्थानिक मराठी माणसाप्रेक्षा त्याचे मराठी वाचन अधिक चौफेर असू शकते ही गोष्ट सिद्ध झाली. काही माणसांच्या ही वस्तुस्थिती पचनी पडायला अजून वेळ जातोय पण स्थानिक शहाण्या मराठी माणसांनी ही गोष्ट कधीच मान्य केलीय. भौगोलिक अंतरापेक्षा 'मराठी असणे' ही वृत्ती जास्त महत्त्वाची ठरते आहे. त्यातूनच मराठी साहित्यसंमेलन बे-एरियात भरवण्यासारखे प्रस्ताव पुढे येत आहेत.......<br /><span class=""></span><br />या सर्व बदलांचा भविष्यातील मराठी साहित्यावर काय प्रभाव पडेल? विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इतक्या वेगाने पुढे धावत आहे की भविष्याबद्दल कल्पना करणंही कठीण आहे. एक म्हणजे जसजशी संगणक क्रांती समाजाच्या तळागाळापर्यंत पोहोचत जाईल तसतसे छापील साहित्याचे महत्त्व कमी होत जाईल. छापील साहित्यावर विसंबून रहाणारी आज वयस्कर असलेली पिढी जसजशी काळाच्या पडद्याआड अस्तंगत होत जाईल आणि नवी आंतरजालावर वावरणारी पिढी निर्माण होईल तसतसे कागदावरच्या पुस्तकांचे प्रमाण कमीकमी होत जाईल. थोडक्यात प्रकाशक ही संस्था नामशेष होत जाईल. कागदविहीन साहित्य (पेपरलेस लिटरेचर!) ही नवी संकल्पना रूढ होईल. मराठी माणसांना निरनिराळ्या विषयांवरचे त्यांच्या आवडीचे लिखाण वाचायला मिळेल. मी आता "किर्लोस्करचा' दिवाळी अंक विकत घेतलाय त्यामुळे मला आता त्यातल्या आवडत नसलेल्या कविता आणि लेखही वाचायलाच लागतायत ही अगतिकता संपेल. मराठी मासिकांना जर जगायचे असेल तर त्यांना त्यांच्या अंकांच्या इ-आवॄत्या काढायलाच लागतील. लोकप्रभासारख्या साप्ताहिकांनी ही सुरवात आता केलीच आहे. वाचकांनाही आपल्याला आवडीच्या लेखकांचे नवीन लिखाण त्यांच्या साईटवर जाउन मोफत वाचायची मुभा मिळेल. लेखकांना प्रकाशकाच्या मेहेरबानीवर अवलंबून न राहता त्यांच्या मनातील विषयांवर लिहायची मोकळीक मिळेल. प्रचलित नसलेले अनेक विषय लिखाणात येतील. मराठीची दिवसेंदिवस दुर्दशा होतेय असा जो काही हितसंबंधी लोकांनी चालवलेला धोशा आहे त्यातला फोलपणा उघडकीस येईल. मराठी साहित्यसंमेलने महाराष्ट्राखेरीज अन्यत्रही होऊ लागतील. आर्ट्सखेरीज सायन्स आणि कॉमर्सचेही लोक लेखक बनल्याने मराठीत नव्या कल्पना, नवे शब्दप्रयोग रूढ होतील. मराठी भाषा आणि मराठी साहित्य अधिक सकस व समॄद्ध बनेल. केवळ महाराष्ट्रातलाच नव्हे तर सर्व जगभर पसरलेला समस्त मराठी समाज एकमुखाने गर्जेल!<br /><span class=""></span><br />येळकोट येळकोट, जय मल्हार!<br />आई अंबाबाईचा, उदो उदो!!<br />हर हर हर हर महादेऽऽव!!!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-2990630609502303875?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-90282569810786066672008-11-15T15:25:00.000-08:002008-11-15T15:40:25.162-08:00तुझी आठवण मला आता, सारखी काही येत नाही<br /><span class="">डोळे भरणं</span> दूर राहो, श्वासही अडकत नाही...<br /><br />पावसात भिजतो, ताप येतो, मुकाट गोळ्या खातो मी,<br />तुझ्या गरम लापशीचं स्वप्नसुद्धा पडत नाही....<br /><br />शाल पांघरून देखील तुझी माया काही मिळत नाही,<br />अनेक वर्षे झाली आता काळरात्र आठवत नाही...<br /><span class=""></span><br />संसार आहे माझा आता, बाबा नि भावंडं ही<br />पण आई, तुझ्या नसण्यानं, पोरकेपण जात नाही....<br /><br />एकटं एकटं वाटतं पण, तू नेहमीच आठवत नाहीस<br />विसरलो नाही तुला पण बाकी खरंच काही नाही.......<br /><br />बाकी खरंऽऽच काही नाही गं......<br /><br />(फुलवा यांच्या "बाकी खरंच काही नाही" या कवितेवरून सुचलेलं हे मुक्तक....)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-9028256981078606667?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-32293869946591784632008-07-27T20:41:00.000-07:002008-07-27T20:50:02.604-07:00(पूर्वसूत्रः असं शिकता शिकता चार महिने कसे उलटले ते आम्हाला समजलंही नाही.... आणि दुसरा कसला विचार करायला जॉर्जने आम्हाला अवसर तरी कुठे ठेवला होता म्हणा!!<br />आणि मग एकदा ती वेळ आली....... काळरात्रीची भयाण वेळ.........)<br /><br />आमच्या अंतिम परीक्षेचा दिवस येऊन ठेपला. खरं तर परीक्षा दुपारी बारा वाजता होती. आम्ही परीक्षेच्या हॉलमध्ये जाऊन बसलो होतो पण जॉर्जचा पत्ताच नव्हता.......<br /><br />एक वाजता जॉर्ज उगवला. आमची नाराजी जाणून म्हणाला,<br />"मला माहीत आहे की मला यायला उशीर झालाय! पण तुम्ही काळजी करु नका. मी तुम्हाला अगदी भरपूर वेळ देणार आहे. असं बघा, मला हा पेपर सोडवायला तीन तास लागतील. आत्ता वाजलाय एक. मी तुम्हाला पाच तास, अगदी संध्याकाळी सहा वाजेपर्यंत वेळ देतो. मग तर झालं समाधान!"<br /><br />आमचं समाधान व्हायच्याऐवजी पोटात खड्डा पडला. स्वतः जॉर्जला सोडवायलाच तीन तास लागणार म्हणजे तो पेपर किती कठीण असेल!!! प्रश्नपत्रिका वाचल्यावर आमची ती भीती खरी ठरली.....<br /><br />जॉर्ज प्रश्नपत्रिका वाटून तिथून निघून गेला. पुढले पाच तास आम्ही त्या पेपराशी झुंजत होतो....<br />आम्ही म्हणजे सर्व इंटरनॅशनल विद्यार्थी!!! अमेरिकन पोरं-पोरी पहिल्या एका तासातच हताश होऊन पेपर फेकून निघून गेली होती......<br />त्यांनी बहुदा हा पेपर सोडवण्याऐवजी मॉलमध्ये नोकरी करणं पसंत केलं असावं! हो, त्यांच्यापाशी तो ऑप्शन होता! आमच्यापाशी दुर्दैवाने नव्हता....<br /><br />सहा वाजून गेले तरी जॉर्ज परत आला नव्हता.....<br />आमचा पेपरही सोडवून पूर्ण झाला नव्हता....<br /><br />अखेर रात्री आठ वाजता जॉर्ज उगवला....<br />"आर यू डन?" त्यानं विचारलं. आम्ही नकारार्थी मान डोलावली...<br />"ओके, मी तुम्हाला अजून अर्धा तास देतो. त्यानंतर तुमचा पेपर माझ्या ऑफिसच्या दाराच्या फटीतून आत सरकवा", राजा उदार झाला आणि अर्धा तास जास्त दिला.....<br /><br />पण इथे सात तास झुंजून आमचे मेंदू इतके थकले होते की आणखी अर्ध्या तासात आम्ही काय नवीन उजेड पाडणार होतो? असो. यथावकाश आम्ही आमचे पेपर त्याच्या केबिनमध्ये सरकवून निघून गेलो...<br /><br />त्या रात्री मला अजिबात झोप आली नाही. काही खायची वासना तर नव्हतीच! माझा पेपर पूर्ण सोडवून झाला नव्हता! माझाच काय पण कोणाचाच!!<br /><br />आता भवितव्य काय? रात्रभर हेच विचार डोक्यात घोळत होते. या अभ्यासक्रमात आत्तापर्यंत अडिच-तीन वर्षे खर्ची घातलेली होती. मग आता अंतिम फळ काय? काहीच नाही?<br />आणि आता घरी काय कळवायचं? डिग्री न घेताच परत इंडियाला जायचं? पराभूत होऊन?<br />नाही, नाही, काहीही झालं तरी असं होऊ देणार नाही मी.....<br /><br />डोळ्यासमोर एकदम त्या प्रयोगशाळेच्या बाहेर असलेले खड्डे चमकले! म्हणजे जॉर्ज अगदीच थट्टा करत नव्हता तर!!!<br />अगदी ते खड्डे कोणी वापरले नसतील पण त्या तोडीचा विचार अगदीच कुणा विद्यार्थ्याच्या मनात आलाच नसेल का?<br /><br />छे, छे, काहीतरीच!!!<br /><br />मनातले विचार मी झटकून टाकले. बेसिनकडे जाऊन तोंडावर नळाचं गार पाणी मारलं.....<br />लक्ष दुसरीकडे वेधण्यासाठी म्हणून टीव्ही लावला पण दोनच मिनिटांत वैतागून बंद केला.......<br />नुसतं पोटातच नव्हे तर सबंध शरीरात काहीतरी डुचमळत होतं.... हिंदकळत होतं...... बाहेर पडण्याची वाट शोधत होतं......<br />पलंगावर पाय पोटाशी घेऊन पडून राहीलो! अति-तणावाने ओकारी येण्याची वाट पहात.....<br /><br />त्या रात्री पहाटसुद्धा खूप खूप उशीरा आली.....<br /><br /> दुसर्‍या दिवशी मला संध्याकाळपर्यंत काम होतं. कामात लक्ष नव्हतंच!! माझं काम झाल्यावर रात्री मी डिपार्टमेंटमध्ये जाउन पहातो तर जॉर्जने त्याच्या केबिनच्या दरवाजावर रिझल्ट चिकटवलेला होता. आम्ही पाच-सहा विद्यार्थीच असल्याने आमचे (अपूर्ण!) पेपर तपासायला त्याला एक दिवसही पुरला होता. रिझल्ट म्हणजे काय तर आमची नांवं आणि समोर पास/फेल लावलं होतं. त्याचबरोबर तुम्हाला तुमच्या रिझल्टबद्दल चर्चा करायची असल्यास अपॉइंटमेंटचे टाईम-स्लॉटही दिले होते....<br /><br />अरे हो, सांगायचं राहिलंच!! मी पास झालो होतो!! कसा ते देवालाच माहीत!!!!<br /><br />मी, तो चिनी मुलगा आणि ती कोरियन मुलगी एव्हढे पास!! बाकी सगळ्यांची दांडी उडाली होती....<br /><br />सर्वप्रथम मी काय केलं असेल तर धावतच बाथरूममध्ये गेलो आणि भडाभडा ओकलो......सगळं टेन्शन आता बाहेर पडत होतं.....<br /><br />माझ्या अपॉइंटमेंटच्या वेळेस मी जॉर्जच्या ऑफिसात गेलो. त्याने माझं स्वागत केलं. समोरच्या खुर्चीवर बसवलं. पास झाल्याबद्दल माझं अभिनंदनही केलं....<br /><br />"तुला तुझ्या पेपरबद्दल काही प्रश्न विचारायचेत का?" तो मृदुपणे म्हणाला. माझी भीड चेपली.<br />"नाही म्हणजे मला एकच विचारायचं होतं की तुम्ही या पेपरांमध्ये पास-फेल ठरवतांना काय निकष वापरले?" मी शक्य तितक्या डिप्लोमॅटिकली विचारलं. पण तो जॉर्ज होता, माझ्यासारखे अनेक विद्यार्थी त्याने पचवले होते, माझ्या प्रश्नाचा रोख त्याच्या झट्कन ध्यानी आला....<br />"तुला असं विचारायचय ना की तुम्हा सर्वांचे पेपर अपूर्ण असूनही तुम्ही तिघं पास का अणि बाकीचे फेल का?"<br />"जवळ जवळ तसंच"<br />"असं बघ, हा पेपर इतका कठीण होता की मलाही सर्व प्रश्नांची अचूक उत्तरं आली नसती! मी तुम्हाला शिकवल्यापैकी काहीच इथे डायरेक्टली विचारलेलं नाहीये. पण तुम्ही वर्गात जे शिकलांत त्याचा वापर करून, एप्लीकेशन करून हा पेपर सोडवायचा तुमचा प्रयत्न किती सफल होतोय ते मला बघायचं होतं. उद्या तुम्ही बाहेरच्या जगात जाल तेंव्हा तुम्हाला आपापल्या क्षेत्रामध्ये या ज्ञानाचा वापर करून प्रश्न सोडवावे लागतील. नुसतं शिकण्याला महत्त्व नाही, त्या ज्ञानाच्या ऍप्लीकेशनला महत्त्व आहे."<br /><br />"पण जॉर्ज, मग आता या फेल झालेल्या लोकांचं काय?" जणु काही मी त्यांचा वकील!!<br /><br />माझ्याकडे तीक्ष्ण नजरेने पहात जॉर्ज उद्गारला, "वेल! मॅन प्रोपोझेस ऍन्ड जॉर्ज डिस्पोझेस!! त्यांनी पुन्हा प्रयत्न करावा! विद्यार्थी जोपर्यंत माझ्या दृष्टीने तयार होत नाही तोपर्यंत मी त्याला पास करणार नाही. आणि मला टेन्यूर असल्याने याबाबतीत कोणीही माझं काहीही वाकडं करू शकत नाही."<br /><br />मी गप्प राहिलो. ते पाहून जॉर्जच म्हणाला, "बरं आणखी काही प्रश्न?"<br />"फक्त एकच!" आता मी पास झाल्यामुळे तो माझं तसं काही बिघडवणार नाही अशी खात्री वाटल्याने मी विचारलं,<br /><br />"तुम्हाला राग येणार नसेल तर विचारतो. तुम्ही विद्यार्थ्यांना स्वतःला 'जॉर्ज' असं संबोधायला का भाग पाडता? तुमच्याकडे डॉक्टरेट आहे, तुमचा इतक्या वर्षांचा अनुभव आहे, इतकी पब्लिकेशन्स आहेत, प्रचंड नॉलेज आहे, काय बिघडलं आम्ही तुम्हाला प्रोफेसर म्हटलं तर?"<br /><br />मला वाटलं आता तो मला काहीतरी फेकून मारणार. पण जॉर्ज माझ्याकडे बघत राहिला.... मग शांतपणे म्हणाला....<br /><br />"तू म्हणतोस ते सगळं खरं आहे. वरील सर्व गोष्टी माझ्याकडे आहेत. येस, आय टीच केमेस्ट्री, आय डू रीसर्च इन केमेस्ट्री, आय पब्लिश इन केमेस्ट्री!!! बट आय कॅन नॉट प्रोफेस ऑन केमेस्ट्री,.......<strong>यट</strong>! माझ्यामध्ये अजून तरी प्रोफेसिंगची, प्रयोग करण्याची जरूर न भासता माझी मतं अचूकतेने जाहीर करण्याची क्षमता आली नाहीये. जेंव्हा ती क्षमता येईल तेंव्हा मी जरूर स्वतःला प्रोफेसर म्हणवून घेईन. पण तोपर्यंत स्वतःला तसं म्हणवुन घेणं ही मी माझ्या प्रोफेशनल प्राईडशी केलेली प्रतारणा ठरेल!! मी ते कधीच सहन करू शकणार नाही...."<br /><br />मी आ वासुन त्याच्याकडे बघतच राहिलो....<br /><br />एक साठीच्या घरातला, स्वत:च्या विषयातली अंतिम पदवी असलेला, आपल्या व्यवसायाचा चाळीस वर्षांहून जास्त अनुभव असलेला, स्वत:चं केमिस्ट्रीमध्ये संशोधन अनेकवेळेला प्रसिद्ध केलेला हा शास्त्रज्ञ, हा प्रकांडपंडित, हा ज्ञानाचा हिमालय, मला सांगत होता की अजून मी प्रोफेसर झालेलो नाही....<br /><br />का? तर माझा विषय प्रोफेस करायची क्षमता माझ्या अंगी अजुन आलेली नाही.....<br /><br />मी काही न बोलता चट्कन उठुन त्याच्या बुटाला हात लावून नमस्कार केला....<br /><br />"यू इमोशनल इंडियन्स!!!" मी अश्या प्रकारे व्यक्त केलेला आदर कसा स्वीकारावा हे न कळून तो गुरगुरला,<br /><br />"नाऊ गो! गेट आउट ऑफ माय ऑफिस, समोसा!! टेक युवर करीयर सिरियसली!!! द होल वर्ल्ड इज वेटिंग फॉर यू!! मेक मी प्राऊड, माय सन!!!"<br /><br />(संपूर्ण)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-3229386994659178463?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-53671571642389871332008-07-25T18:06:00.000-07:002008-07-25T18:22:30.180-07:00(पूर्वसूत्रः शेवटी ही लढाई मला एकट्यालाच लढावी लागणार हे निश्चित झालं! देवनारच्या खाटिकखान्यात पाऊल टाकणार्‍या बोकडाइतक्याच उत्साहाने मी दुसर्‍या दिवशी वर्गात प्रवेश केला....)<br /><br />आज वर्गात जरा आधीच जाऊन पोहोचलो. बाकीच्या विद्यार्थ्यांच्या ओळखी करून घेतल्या. दोन गोर्‍या अमेरिकन मुली, दोन मुलगे, एक कोरीयन मुलगी, एक बार्बाडोसची मुलगी आणि एक चिनी मुलगा- एक मुलगी आणि मी! बस्स, संपली वर्गाची लोकसंख्या!! आम्ही एकमेकांची चौकशी करत होतो. कालच्या अनुभवावर हलक्या आवाजात बोलत होतो. आता आपल्यालाच एकमेकांना कसं सांभाळून घ्यावं लागणार आहे याबाबत एकमतास येत होतो.....<br /><br />इतक्यात जॉर्ज वर्गात शिरला.....<br />आज त्याच्या हातात काहीही नव्हतं....<br /><br />जॉर्ज सरळ स्टेजवर गेला आणि एकही शब्द न बोलता आपल्या खिश्यातून खडू काढून त्याने फळ्यावर लिहायला सुरुवात केली.....<br /><br />फळ्यावर एका ऑरगॅनिक रेणूचे स्ट्रक्चर (आकॄतीबंध) तो काढीत होता. रेणू खूप कॉम्प्लेक्स होता. जसजसा तो आकृती काढत होता तसतशी त्या रेणूची मला हळूहळू ओळख पटत होती.....<br />त्याचे लिहून झाल्यावर त्याने वर्गाकडे तोंड केलं आणि त्याच्या घनगंभीर आवाजात प्रश्न विचारला,<br /><br />"डू यू नो व्हॉट धिस इज?"<br />कुणीच काही बोललं नाही....<br /><br />त्याची नजर सगळ्या वर्गावरून फिरत शेवटी माझ्यावर स्थिर झाली. मला बारकाईने निरखू लागली, माझं अंग कसल्यातरी अनामिक दडपणाने आकसून गेलं......<br /><br />"सो मिस्टर समोसा! कॅन यू टेल मी व्हॉट आय हॅव ड्रॉन हियर?" भारतीय असलेल्या माझं नवीन नामकरण झालं होतं.....<br />"टॅक्सॉल! इट इज द स्ट्रक्चर फॉर टॅक्सॉल!!" मी कसंबसं उत्तर दिलं.<br />"करेक्ट! नाऊ मिस बहामा-ममा," त्या बार्बाडोसच्या मुलीकडे बघत तो म्हणाला, "डू यू नो व्हाय टॅक्सॉल इज इंपॉरटंट?"<br />तिने नकारार्थी मान हलवली. पुन्हा त्याचा मोर्चा माझ्याकडे वळला,<br /><br />"समोसा, टेल हर....." मला जर टॅक्सॉलचं स्ट्रक्चर माहिती आहे तर त्याचं महत्वही माहिती असणार हे अचूक जाणून त्यानं मला आज्ञा केली.<br />"ते काही प्रकारच्या कॅन्सरवर औषध ठरू शकतं!", मी.<br />"करेक्ट!! तेंव्हा असं बघ बहामा-ममा," परत तिच्यावर जॉर्जचं शरसंधान चालू झालं, "तू जेंव्हा वयस्कर होशील ना आणि आयुष्यभर बार्बाडोसची रम अतीप्रमाणात प्याल्यामुळे तुला जेंव्हा विविध प्रकारचे कॅन्सर होतील ना, तेंव्हा त्यातले काही प्रकारचे कॅन्सर हे औषध वापरून कदाचित बरे होऊ शकतील!!!"<br /><br />मी हळूच तिच्याकडे पाहिलं. अपमानामुळे आणि रागामुळे डोळ्यात उभं रहाणारं पाणी थोपवायचा ती बिचारी आटोकाट प्रयत्न करत होती.......<br /><br />जॉर्जला त्याचं सोयरंसुतक नव्हतं. आता त्याने सर्व वर्गाला उद्देशून बोलायला सुरुवात केली....<br /><br />"हा रेणू औषधीदृष्ट्या महत्त्वाचा तर आहेच पण गंमत अशी आहे की हा फक्त नैसर्गिक स्त्रोतांपासून वेगळा काढण्यातच आत्तापर्यंत मानवाला यश मिळालंय. प्रयोगशाळेत कॄत्रिमरित्या हा रेणू बनवायचे खूप प्रयत्न झाले. त्यातील काही थोड्याफार प्रमाणात यशस्वीही झाले पण ते सर्व सिंथेसिस इतके गुंतागुंतीचे आहेत की ते फक्त लॅबस्केलवरच करता येऊ शकतात, प्लांटस्केलवर नाही. त्यामुळे या रेणूचं मास प्रॉडक्शन सध्या अशक्य आहे. आज आपण या रेणूचा सिंथेसिस अभ्यासणार आहोत!"<br /><br />त्यानंतर जॉर्ज अखंड शिकवत होता. बोलत होता, फळ्यावर लिहीत होता. समोर पुस्तक नाही, स्वतःच्या नोट्स नाहीत! त्याच्या डोक्यातून झरझर झरझर विचार येत होते......<br /><br />त्याने प्रथम तो गुंतागुंतीचा रेणू मेकॅनोचे तुकडे वेगळे करावेत तसा तुकड्या-तुकड्यात विभागून दाखवला (रेट्रो-सिंथेसिस). आता, रेणू आपल्या मनाप्रमाणे वाटेल तसा कुठेही तोडता येत नाही, त्याचे काही नियम आहेत. त्याच्या अंतर्गत ऊर्जेचं वितरण लक्षात घ्यावं लागतं नाहीतर रेणू अनस्टेबल बनतो. जॉर्ज तर फळ्यावर भराभर आणि अचूक लिहीत सुटला होता. हां, मात्र त्याच्या लिखाणात कुठेहि एक वाक्य तर काय पण एक इंग्रजी शब्दही नव्हता! सगळी एकामागून एक स्ट्रक्चर्स!!!<br /><br />इथे एक गोष्ट स्पष्ट केली पाहिजे. सिंथेटिक ऑरगॅनिक केमिस्ट्रीमध्ये वाक्यांना फारसं महत्त्व नसतं, महत्वाची असतात ती स्ट्रक्चर्स (रेणूंचे आकृतीबंध), ते बनवण्याच्या क्रिया, आणि त्यासाठी लागणारे विविध रीएजन्टस!! तुमच्यापैकी जे सायन्सवाले असतील त्यांना कल्पना असेल. जे सायन्सवाले नसतील त्यांनी आपल्या आसपासच्या कुणातरी बारावी सायन्सला असलेल्या विद्यार्थ्याचं पुस्तक जरूर पहावं! मात्र एक लक्षात घ्या की तो ऑरगॅनिक केमिस्ट्रीचा पहिला (१०१) कोर्स!! नुसती तोंडओळख!!! त्या पुस्तकाला जर बारीक-बारीक होत जाणार्‍या नऊ चाळण्या लावून जर त्यातून सर्व इंग्रजी शब्द जर चाळून काढून फेकून दिले आणि सर्व स्ट्रक्चर्स मात्र जर अधिकाधिक गुंतागुंतीची करत नेली जर जे तयार होईल ते ९०१ लेव्हलचं ऑरगॅनिक केमिस्ट्रीचं पुस्तक! ती एक वेगळीच सांकेतिक भाषा आहे, चकल्या-कडबोळ्यांनी बनलेली!!<br /><br />टॅक्सॉलचा तो महाकाय रेणू जॉर्जने अनेक छोट्या-छोट्या रेणूंमध्ये सोडवून दाखवला. त्यानंतर विविध प्रकारचे रिएजंटस वापरुन ते छोटे तुकडे कसे बनवता येतील आणि एकमेकांशी कसे जुळवता येतील त्यावर विवेचन केलं. आम्ही भान हरपून बघत आणि ऐकत होतो! हो, अगदी बहामा-ममा सुद्धा सर्व अपमान विसरून गुंगून गेली होती.....<br /><br />किरर्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र्र!!!!!!<br /><br />तास संपल्याच्या बेलने आम्हाला जाग आणली. पन्नास मिनिटं कशी गेली हे कळलंसुद्धा नव्हतं!!! जॉर्जने हातातला खडू परत खिशात टाकला आणि एकही शब्द न बोलता तो वर्गाबाहेर पडला.....<br /><br />आम्ही सगळे तिथेच खिळून राहिलो. एक गोष्ट सर्वांना आता न सांगता स्पष्ट झाली होती.<br />हा विषय शिकवायची जॉर्जची हातोटी असामान्य होती. त्याचं विषयाचं ज्ञान बिनतोड आणि अतिशय उच्च दर्जाचं होतं. नाहीतर असा एक क्लिष्ट विषय शिकवतांना वर्गाचं भान हरपून दाखवणं ही सामान्य गोष्ट नव्हती. पुढ्यात बसलेले विद्यार्थीही काही गणेगंपे नव्हते. आम्ही सर्वांनी हा विषय यापूर्वी सलग पाच-सहा वर्षे अभ्यासलेला होता. काहींनी त्यावर स्वतंत्र लिखाणही प्रसिद्ध केलेलं होतं. असाच कुणी लेचापेचा प्रोफेसर असता तर आम्ही त्याला केंव्हाच फाडून खाल्ला असता!! केमिस्ट्री डिपार्ट्मेंटने हा अंतिम वर्ग जॉर्जला शिकवायला उगीचच दिलेला नव्हता, कदाचित त्याची सर्व दादागिरी सहन करूनसुद्धा!!!<br /><br />आता त्याचा तास मी काही केल्या चुकवत नव्हतो. धावत-पळत, कधीकधी तर नोकरीवरून सुटल्यासुटल्या भुकेल्या पोटी जाउन वर्गात बसत होतो. जॉर्जच्या शिकवण्याच्या स्टाईलने तशी भूलच आम्हा सर्वांवर घातली होती..... <br /><br />एकदा तर कमालच झाली. त्या दिवशी सबंध दिवसभर पावसाची रीघ लागली होती. दुपारी तर वादळी वार्‍याचं फोरकास्ट होतं. कामावरून सुटल्यावर युनिव्हर्सिटीची कॅम्पस बस पकडून वर्गात यायला मला जरा उशीरच झाला. अपराधीपणे "सॉरी, सॉरी" पुटपुटत मी वर्गात शिरलो आणि अंगावरचे पाण्याचे थेंब पुसत आता उशीरा आल्याबद्द्ल जॉर्ज मला कसा आणि किती सोलून काढतोय याची प्रतिक्षा करत राहिलो....<br /><span class=""></span><br />पण आज त्याचा मूड वेगळा होता....<br /><br />"वेलकम मिस्टर इंडिया!" त्यानं माझं स्वागत केलं. आज मी समोसा नव्हतो. मग सगळ्या वर्गाकडे बघून तो म्हणाला,<br />"बघा, मी सांगितलं नव्हतं तुम्हाला, कितीही पाऊस पडला तरी हा येणारच म्हणून! अरे पावसाची भीती तुम्हाआम्हाला! तो तर लहानपणापासून मान्सूनचा वर्षाव सहन करत वाढलाय!!" म्हटलं तर विनोद, म्हटली तर चेष्टा. मी गप्प राहिलो.<br />"पण खरंच! जेंव्हा मान्सूनचा बेफाट पाऊस कोसळतो तेंव्हा तुम्ही लोकं काय करता?" त्या अमेरिकन चिमणीने खरंतर मला प्रश्न विचारला होता, पण उत्तर मात्र दिलं जॉर्जने....<br />"अगं त्यात अवघड काही नाही! जेंव्हा असा खूप पाऊस पडतो तेंव्हा हे लोक त्यांच्या पाळीव हत्तीच्या पोटाखाली जाऊन दडून बसतात! मग वरून कितीही पाऊस पडला तरी चिंता नाही. काय खरं की नाही मिस्टर इंडिया?" चेहरा विलक्षण मिश्किल करून जॉर्ज वदला. हे ऐकुन मलाही हसू आवरलं नाही.<br />"अगदी खरं!" मी दुजोरा दिला....<br /><br />"नाऊ बॅक टू बिझनेस" असं म्हणून त्याने शिकवायला सुरवात केली. कुठली तरी क्लिष्ट रासायनिक अभिक्रिया होती. शिकवता-शिकवता मध्येच थांबला....<br /><br />"आता जर मी या अशा स्टेप्स घेतल्या तर याच्या पुढची स्टेप काय येईल?" त्यानं वर्गाला प्रश्न केला.<br /><br />हा सिंथेसिस यापूर्वी जगात कोणीच फारसा केलेला नसल्याने त्याच्या प्रश्नाचं उत्तर देणं कठीण होतं. आम्ही कोणीच हात वर केला नाही. मी तर खिडकीबाहेर नजर लावली. आभाळ काळ्याशार ढगांनी खूप अंधारून आलं होतं. आता कधीही जोराचं वादळ होणार अशी लक्षणं दिसत होती.<br /><br />"सो कॅन यू गिव्ह मी ऍन आन्सर?", जॉर्जने त्या दोनापैकी एका अमेरिकन विद्यार्थ्याला विचारलं. त्यानं नकारार्थी मान हलवली....<br />"नुसतं डोकं हलवू नकोस, उठून उभा रहा! जरा ताजं रक्त वाहू दे तुझ्या मेंदूपर्यंत!!" जॉर्ज.<br />तो मुलगा गुपचूप उभा राहिला....<br />"आता सांग!" तो मुलगा गप्प...<br />"नांव काय तुझं?" नेहमी आम्हाला टोपणनावांने हाक मारणार्‍या जॉर्जला आमची खरी नांवं माहीती असायची गरजच नव्हती.<br />"जॉन" तो मुलगा म्हणाला.<br />"गुड! जॉन, घाबरू नकोस! इकडे ये" जॉन स्टेजवर गेला. त्याच्या हातात आपला खडू देत जॉर्ज म्हणाला,<br />"डोन्ट वरी! टेक धिस चॉक ऑफ सुप्रीम विझडम फ्रॉम मी!! ऍन्ड नाऊ राईट डाऊन द नेक्स्ट स्टेप!!!"<br /><br />आम्ही सगळे त्या "चॉक ऑफ सुप्रीम विझडम" वर हसू दाबत आता जॉन काय करतो ते पाहू लागलो.....<br />जॉन काय करणार, कपाळ? त्याला बिचार्‍याला पुढची स्टेप माहितीच नव्हती. जॉर्जने खूपच दबाव आणला म्हणून त्याने फळ्यावर काहीतरी खरडलं. ते अर्थातच साफ चूकीचं होतं......<br /><br />आम्ही सगळे श्वास रोखुन जॉर्ज या बिचार्‍या पोराचं आता काय करतो ते बघू लागलो. इतक्यात.......<br /><br />कडाडऽऽऽ काऽड काऽऽड!!!!<br /><br />बाहेर लख्खकन वीज चमकली आणि पाठोपाठ कानठाळ्या बसवणारा कडकडाट झाला........<br />आम्ही सगळेच दचकलो......<br />जॉर्ज स्थिर नजरेने जॉनकडे पहात होता.....<br /><br />"डॅम्न यू, जॉन!!" जॉर्ज खिडकीकडे हात करत पण नजर जॉनवरच रोखून ठेवत त्याच्या खोल आणि धीरगंभीर आवाजात उद्गारला, "फरगेट मी, जॉन! बट इव्हन द गॉड हिमसेल्फ डज नॉट ऍप्रूव्ह युवर आन्सर!!!"<br /><br />वर्गात हास्याचा कल्लोळ उडाला!!!<br /><br />त्यामध्ये सहभागी होत जॉर्ज पुढं म्हणाला, "फ्रॉम टुडे, यू आर नॉट जॉन!! यू बीट्रेयड द गॉड!!! फ्रॉम टुडे युवर नेम इज "जूडास!!!!"<br /><br />कीर्रर्रर्रर्रर्र........<br /><br />हास्याच्या कल्लोळात तास संपला......<br />असं शिकता शिकता चार महिने कसे उलटले ते आम्हाला समजलंही नाही....<br />आणि दुसरा कसला विचार करायला जॉर्जने आम्हाला अवसर तरी कुठे ठेवला होता!!<br />मग एकदा ती वेळ आली.......<br />काळरात्रीची भयाण वेळ.........<br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-5367157164238987133?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-91802647685597440872008-07-23T19:03:00.000-07:002008-07-23T19:23:58.522-07:00तास सुरु व्हायला दोन-तीन मिनिटं शिल्लक होती.<br /> <br />मी घाईगडबडीतच वर्गात शिरलो. वर्गात माझ्याखेरीज आणखी फक्त दहा-बारा मुलं-मुली जमली होती. त्यात अस्वाभाविकही काही नव्हतं! सेंद्रीय रसायनशास्त्राचा (ऑरगॅनिक केमिस्ट्री) ९०१, म्हणजे शेवटचा वर्ग होता तो! या विषयाची मास्टर्सची डिग्री तुमच्याकडे असल्याशिवाय वा तुम्ही ६००, ७०० आणि ८०० लेव्हलचे वर्ग उत्तीर्ण केल्याशिवाय या वर्गात मुळी प्रवेशच नव्हता!! या वर्गात असणारे फक्त रसायनशास्त्रज्ञ, फार्मासिस्ट, बायोटेक्नॉलॉजिस्ट!! <br /><br />दोन हजार पानांचं एक जाडजूड पुस्तक या चार महिन्यांच्या क्लासला सिलॅबस म्हणून लावलं होतं!! ते बघूनच माझी छाती दडपून गेली होती. पुढले चार महिने अगदी पिट्टा पडणार होता!! पण काय करणार, जर डिग्री हवी असेल तर हा कोर्स पास होणं आबश्यकच होतं, तसा युनिव्हर्सिटीचा नियमच होता....<br /><br />एक रिकामी जागा बघून मी टेकतो न टेकतो तर दाण दाण दाण असा पावलांचा आवाज करीत प्रोफेसरसाहेब वर्गात शिरले. त्यांच्याहि हातात असलेलं ते जाडजूड पुस्तक त्यांनी धाडकन त्यांच्या पुढ्यातल्या टेबलावर आदळलं. सगळ्या वर्गाकडे बॅटसमन जशी फिल्डींग बघून घेतो तशी नजर फिरवली. आणि अतिशय घनगंभीर आवाजात बोलायला सुरवात केली,<br /><br />"धिस इज ऑरगॅनिक केमिस्ट्री ९०१ क्लास!! फॉर दोज ऑफ यू हू डिड नॉट नो दॅट, धिस इज द राईट टाईम टू गेट अप ऍन्ड गेट लॉस्ट!!"<br /><br />कुणीच उठलं नाही. बहुदा सगळ्यांना आपण कुठे आलोय हे माहिती असावं!!<br /><br />"गूड!! माय नेम इज जॉर्ज कॉल्डवेल!! आय हॅव बीन टीचिंग धिस क्लास फोर द लास्ट टेन इयर्स! यू विल कॉल मी जॉर्ज!! इफ आय हियर यू कॉलिंग मी एनिथिंग एल्स, प्रोफेसर ऑर समथिंग एल्स, आय विल बीट द क्रॅप आउट ऑफ यू!!!"<br /><br />आयला, हा तर फुल धतिंग प्रोफेसर दिसतोय, माझ्या मनांत आलं!<br /><br />"पण तुम्ही आम्हांला काय हाक मारणार?" एक अमेरिकन विद्यार्थिनी चिवचिवली. तिच्याकडे अत्यंत तुच्छतेने बघितल्यासारखं करीत जॉर्ज म्हणाले,<br /><br />"दॅट इज टोटली अनइंपॉर्टंट फॉर मी. मी तुम्हाला कदाचित तुमच्या प्रथम नांवाने हाक मारीन, किंवा त्यावेळेस माझा मूड जसा असेल त्याप्रमाणे एखादं टोपणनांवही ठेवीन!! पण एक नीट ध्यानात ठेव, जसजसा हा कोर्स पुढे जात राहील तसतसं मी तुम्हाला काय हाक मारली यापेक्षा मी जर तुमचं नांवच घेतलं नाही तर तुम्हाला जास्त आनंद होईल."<br /><br />वर्गात सन्नाटा पसरला. सगळे जॉर्जच्या नजरेला नजर न देता खाली नजर लावून बसले......<br /><br />इतक्यात पुन्हा दाणकन आवाज झाला म्हणून आम्ही दचकून वर पाहिलं. जोर्जने ते दोन हजार पानी पुस्तक उचलून परत टेबलावर आदळलं होतं......<br /><br />"हे पुस्तक सिलॅबसला लावलंय युनिव्हर्सिटीने!! हे वाचायची आणि शिकायची जबाबदारी तुमची!! लिहा-वाचायला येतंय ना? उत्तम!! कारण मी यांतलं काहीही शिकवणार नाहीय!!"<br /><br />अरे म्हणजे मग हा बाबा शिकवणार तरी काय? आणि ते दोन हजारपानी पुस्तक कोणीही न शिकवता आम्ही आत्मसात करायचं तरी कसं? पण जॉर्जचं अजून समाधान झालं नव्हतं!! त्यानं भराभरा फळ्यावर लिहायला सुरुवात केली. तो फक्त आद्याक्षरं लिहीत होता, मी तुमच्या सोईसाठी कंसात फुलफॉर्म लिहिलाय......<br /><br />जे. ऍम. केम. सॉक. (जर्नल ऑफ अमेरिकन केमिकल सोसायटी)<br />जे. ओ. सी. (जर्नल ऑफ ऑरगॅनिक केमिस्ट्री)<br />जे. सिन. ऑर्ग. केम. (जर्नल ऑफ सिंथेटिक ऑरगॅनिक केमिस्ट्री)<br />टेट. लेट. (टेट्राहेड्रॉन लेटर्स)<br /><br />"या चार नियतकालिकांचे गेल्या वर्षाचे सर्व अंक परीक्षेसाठी अभ्यासाला असतील. जर्नल कसं वाचायचं ते तुम्ही आत्तापर्यंत शिकला असालच! नसलात तरी मी शिकवणार नाही!! आर्ट्स डिपार्टमेंटला कुठेतरी प्लेबॉय कसा "वाचायचा" ते शिकवणारा एखादा कोर्स असेल तर तो घ्या!"<br /><br />आम्ही इतके दडपुन गेलो होतो कि त्याच्या प्लेबॉयवरच्या विनोदाला हसायचंसुद्धा कुणाला भान नव्हतं!! अहो कसं असणार? या सर्व जर्नल्सचे दर महिन्याला (काहींचे तर दर आठवड्याला) प्रत्येकी दोनशे पानांपेक्षा मोठे अंक निघतात!! अहो गेल्या अख्ख्या वर्षाचे अंक झाले किती? आणि त्यांची पाने झाली किती? आता ते दोन हजारपानी पुस्तक एकदमच क्षुल्लक वाटायला लागलं होतं!!<br /><br />"तुम्हाला माहिती आहेच की हा नुसता थियरी कोर्स नाही, याच्यासोबत लॅबही (प्रॅक्टीकल) आहे. चला, आपली लॅब बघून येऊ!!" असं म्हणून जॉर्ज वर्गाबाहेर पडला....<br /><br />आम्ही सगळे त्याच्या मागोमाग जाऊ लागलो. लॅबोरेटरी इमारतीच्या दुसर्‍या टोकाला होती...<br />बरोबर चालता चालता मी जॉर्जचं निरीक्षण करत होतो. साडेपाच फूट उंची, किंचित स्थूल शरीरयष्टी, गोरा कॉकेशियन वर्ण, निळे डोळे, चेहर्‍यावर कार्ल मार्क्ससारखी भरघोस पण बरीचशी पांढरी झालेली ब्राऊन दाढी, अंगात प्रोफेसरांचा पेटंट ढगळ सूट आणि नाकावर ओघळलेला चष्मा!!<br /><br />कोणाचाही प्रेमळ आजोबा शोभेल असं रूप होतं! पण त्याच्या अगदी विरूद्ध अतिशय घनगंभीर व खणखणीत आवाज, अगदी जेम्स अर्ल जोन्स सारखा, आणि अत्यंत तिखट जीभ!! जिचा पहिला प्रत्यय आम्ही काही मिनिटांपूर्वीच घेतला होता.....<br /><br />लॅबमध्ये गेल्यावर तिथल्या असिस्टंटने आम्हाला आपापले टेबल्स, लॉकर्स वाटून दिले. आम्हाला वाटलं संपलं! पण जॉर्जच्या हातात एक कागदी पाकीट होतं. त्यातून त्याने काही चाव्या बाहेर काढून आम्हाला प्रत्येकी एक दिली.<br /><br />"ही या लॅबच्या मुख्य दरवाजाच्याची चावी!! माझ्यावर विश्वास ठेवा, एकदा हा कोर्स सुरू झाला की तुम्हाला इथे फक्त ८ ते ५ अशा कामाच्या वेळेत येऊन प्रयोग करायला वेळ मिळणार नाही. रात्री-बेरात्रीच काम करावं लागेल. त्यासाठी ही चावी!! माझा सल्ला असा आहे की दिवसा जर वेळ मिळाला तर तो लायब्ररीत घालवा आणि रात्री इथे काम करा. तरच तुमच्याने निभेल."<br /><br />आम्ही विद्यार्थ्यांनी एकमेकांकडे पाहिलं. एकमेकांची ओळख नसूनही परस्परांच्या भावना समजल्या! आता समदु:ख्खी होतो ना आम्ही!!<br /><br />"सगळेजण इकडे या", जॉर्ज एका खिडकीशी उभा राहून आम्हाला तिथे बोलावीत होता. आता काय आणखी? आम्ही तिथे गेलो. पहिल्या मजल्यावरच्या खिडकीतून बाहेर खाली काही उंचवटे आणि काही खड्डे दिसत होते. काही उंचवटयांवर हिरवळ होती, काहींवर नव्हती. सगळीकडे उत्तम लॅन्डस्केपिंग असलेल्या त्या युनिर्सिटीमध्ये हा भाग अगदी विद्रूप दिसत होता. कदाचित काम अर्धवट झालं असावं.......<br /><br />"तुम्हाला माहितीय हे काय आहे?", जॉर्ज भविष्यवाणी केल्याप्रमाणे म्हणाला, "माझ्या या कोर्सचा मानसिक ताण सहन न होऊन मध्येच आत्महत्या केलेल्या माजी विद्यार्थ्यांची ही थडगी आहेत! आणि ते खोदलेले खड्डे आहेत तुमच्यासाठी!! तुमच्यापैकी किती जण ते वापरतात ते आता बघायचं!!! हा, हा, हा, हा!!!!!!"<br /><br />साला, याला आता माणूस म्हणायचं की हैवान!!!!<br /><br />त्यानंतर उरलेला दिवसभर मी बेचैन होतो. मनात जॉर्ज आणि त्याचा कोर्स सोडून दुसरे विचारच येत नव्हते. सायंकाळी कट्ट्यावर मला गप्प गप्प पाहू मित्रांनी छेडलं.....<br /><br />'काय बाबा, तू आज गप्प कसा?"<br />"अरे तो प्रेमात पडला असेल! कुठल्यातरी निळे डोळेवालीच्या!" दुसर्‍याने माझी फिरकी ताणायचा प्रयत्न केला....<br />" तिच्यायला, प्रेमात कसला पडतोय, इथे गळ्याला फास लागायची पाळी आलीय", मग मी त्यांना सगळा किस्सा सांगितला....<br />'जॉर्जच्या ९०१ कोर्समध्ये आहेस तू?" मला सिनीयर असणारा विनोद खिदळला, " मग फूल मेलास तू!! थडगी दाखवली की नाही त्याने? आत्ताच कोणतं ते निवडून ठेव!!"<br /><br />याला म्हणतात शुभ बोल रे नार्‍या!!!<br /><br />"तू पास केलायस हा कोर्स?" मी आशेनं विचारलं. चला, जॉर्ज कसा शिकवतो ते तर कळेल, कदाचित जुन्या नोट्सही मिळतील!!<br />"मी? हॅ!!!! पहिल्या चाचणी परीक्षेतच माझी दांडी उडाली. तिथेच सोडला तो कोर्स!!! आता तर त्याच्या समोरही उभा रहात नाही मी! दुरून तो येतांना दिसला तर मी फुटपाथ बदलतो. तिच्यायला, त्याच्याकडून कातडी सोलून घेण्यापेक्षा थोडं जास्त चालावं लागलं तरी हरकत नाही!!"<br />"तुझं ठीक आहे, तू जेनेटिक्सचा विद्यार्थी! तुला हा कोर्स नाही घेतला तरी चालण्यासारखं आहे. पण मला तो घेतलाच पाहिजे डिग्री मिळवण्यासाठी!" मी.<br />"म्हणुनच तर म्हटलं की तू मेलास आता! काय इंडियात आई-वडिलांना काही अखेरचा निरोप वगैरे द्यायचा असेल तर देऊन ठेव!!" विनोद आणखीनच चेकाळला.....<br />"ए तुमको एक बॉत पूछूं क्या? गोस्सा मोत कोरना", शोन्मित्र म्हणाला, "तुमारा ओर होमारा साइझ तो एक हॉय. अगर तुम मर गोया तो तुमारा सब कपडा मै लिया तो चोलेगा क्या?"<br /><br />हे असले हलकट मित्र असल्यावर आणखी काय पाहिजे!! साल्याला माझ्या मरणापेक्षा माझे कपडे जास्त महत्त्वाचे वाटत होते......<br /><br />शेवटी ही लढाई मला एकट्यालाच लढावी लागणार हे निश्चित झालं....<br />देवनारच्या खाटिकखान्यात पाऊल टाकणार्‍या बोकडाइतक्याच उत्साहाने मी दुसर्‍या दिवशी वर्गात प्रवेश केला....<br /><br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-9180264768559744087?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-42067841310674862192008-07-22T17:56:00.000-07:002008-07-22T18:01:28.302-07:00माझ्या अनंत पसार्‍यात मी आज एकटाच बसलोय!<br />नेहमीप्रमांणे कृतकॄत्य न वाटता आज मन अगदी क्षुब्ध झालंय!!<br />राहून राहून माझी नजर त्या गोलकावर जात्येय......<br />तसं मी हे सर्वच विश्व जन्माला घातलं.....<br />पण मी अतिशय हौसेनं जन्माला घातलेला तो गोलक........<br />पाण्याच्या प्रभावाने टचटचीत फुगलेला तो गोलक....<br />त्याची किती निगराणी केली होती मी.....<br />किती जोपासना केली.......<br />वेळोवेळी काळजी घेतली, आवश्यक ती उपाययोजना केली........<br />अनेक आजारांतून त्याला वाचवला........<br />आणि अखेरीस तो अगदी परिपक्व केला....<br />मलाच केव्हढा अभिमान वाटला होता स्वतःचा त्यावे़ळेस........<br />रसरशीत आणि टचटचीत.......<br />सर्व योग्य परिस्थिती मी निर्माण करून ठेवली होती.......<br />मीच निर्माता त्याचा.....<br />मीच ईश्वर त्याचा......<br />सर्वशक्तिमान, सर्वनियंता परमेश्वर.......<br />आणि एके दिवशी ती जात निर्माण झाली.........<br />मी कौतुकाने पहात होतो.......<br />जात हळूहळू वाढली.......<br />मी पहात होतो......<br />हळूहळू त्या जातीने आपले हातपाय पसरायला सुरुवात केली......<br />मी निर्माण केलेल्या नैसर्गिक स्त्रोतांचा उपभोग घ्यायला सुरवात केली......<br />पहाता पहाता त्यांचा हा उपभोग हाताबाहेर गेला.......<br />हावरटपणापायी त्यांनी ह्या स्त्रोतांची प्रमाणाबाहेर नासाडी करायला सुरुवात केली........<br />जे अगोदरच हा स्त्रोत वापरत होते त्यांनी वापरात काटकसर करायला नकार दिला.....<br />जे हा स्त्रोत पूर्वी वापरत नव्हते त्यांनी "हा स्त्रोत काय तुमच्या बापाचा" असं म्हणून तो स्त्रोत नव्या दमाने वापरायला सुरुवात केली.......<br />काही समझोता घडवून आणण्यात ते अशयस्वी ठरले........<br />कारण एकच.......<br />हाव, तृष्णा, सूडबुद्धी...........<br />त्यांनी त्या स्त्रोतांसाठी आपापसात लढायला सुरुवात केली......<br />एकमेकांना बेचिराख करायला सुरुवात केली.........<br />आणि या आपापसातल्या भांडणात त्यांनी मी निर्माण केलेल्या या गोलकाची विल्हेवाट लावायला सुरवात केली.......<br />सत्यानाश केला त्यांनी त्या स्त्रोतांचा.......<br />बघा, बघा त्या गोलकाकडे एकदा.....<br />एकेकाळचा तो रसरशीत परिपक्व गोलक आज कसा झाकोळून, कोमेजून गेलाय.........<br />रसरशीतपणा कधीच निघून गेलाय.......<br />माझीच निवड चुकली! हा गोलक आणि ही जात जगायच्याच लायकीचे नाहीत.......<br />माझा राग अनावर झालाय......<br />माझ्या अनंत पसार्‍यात हा गोलक असला काय आणि नसला काय! काहीच फरक पडत नाहीय.......<br />माझा राग पराकोटीला पोचतो.........<br />मी रागारागाने तो गोलक उचलतो........<br />आणि सर्व शक्ती एकवटून त्या आगीच्या लोळात फेकून देतो.......<br />गोलक आगीत आपटतो, फट्कन फुटतो......<br />लालभडक रस सगळीकडे पसरतो.........<br />आगीत होरपळून मरणार्‍या त्या जातीचा दुर्गंध सगळीकडे पसरतो........<br />मी एका अतीव समाधानाने त्याकडे पहात रहातो........<br />एक विश्व समाप्त झालंय.......<br />एक जमात पूर्णपणे नष्ट झालीय......<br />मी सर्वशक्तीमान परमेश्वर.......<br />जगन्नियंता, सर्वनाशक.........<br />एका जगाचा मी पूर्ण नाश घडवून आणलाय.....<br />पण....<br />पण तरीही मला समाधान वाटत नाही........<br />परिपूर्ण शक्तिमानतेची भावना माझ्या मनाला स्पर्शत नाहीय..........<br />उलट......<br />उलट एका अनामिक भीतीने मन झाकोळून आलंय........<br />का? का? का?.......<br />मी निर्माण केलेला, जोपासलेला हा एक गोलक......<br />माझ्या बागेतला एक टोमॅटो......<br />साल्मनेला आणि ई-कोलाय यांनी त्याचा सत्यानाश केला म्हणून रागावून मी तो नष्ट केला........<br />पण मनात भीती ही साचलीय की........<br />माझा "ईश्वर" सुद्धा "माझ्या" गोलकाविषयी असेच विचार करत असेल का?............<br /><br />(निवेदनः काही दिवसांपूर्वी साल्मनेला वा इ-कोलाय यासारख्या जीवाणूंनी प्रादुर्भाव केला होता म्हणून अमेरिकन डिपार्टमेंट ऑफ एग्रिकल्चरने कॅलिफोर्नियात सर्वत्र टॉमॅटो विकायला बंदी केली होती. लोकांचे आरोग्य बिघडू नये म्हणून लक्षावधी टन फ्रेश टोमॅटो त्यांनी भस्मसात केले. त्या वेळेस सुचलेली ही संकल्पना......)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-4206784131067486219?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-69069898618427053922008-06-29T17:38:00.000-07:002008-06-30T18:57:12.018-07:00प्रथमच सांगतो की मी एक नास्तिक माणूस आहे.<br />"प्रारंभी विनंती करू गणपती, विद्यादयासागरा...."<br />माझा मुलगा गजाननाच्या तसबिरीपुढे हात जोडून उभा असतो...<br />मी ही त्याच्या मागे उभा रहातो.<br />माझं मन आक्रंदून उठतं, " अरे तुझा विश्वास नाही या सगळ्यावर, सर्व थोतांड आहे ते!!"<br />मनाला न जुमानता नकळत डोळे मिटतात, मस्तक लवतं.....<br />काय जादू आहे ही?<br />पुन्हा सांगतो की मी पूर्ण नास्तिक आहे....<br />एका ब्राम्हणाच्या घरांत जन्माला आल्यामुळे सर्व ब्राम्हणी संस्कार झाले. पण माझा त्याला काहीच इलाज नव्हता. माराला भिऊन लहान मुलं काहीही शिकू शकतात......<br />नंतर मोठं होतांना असं लक्षांत आलं की ही आपल्या आजूबाजूची लोकं कुणाच्याही अन् कशाच्याही पाया पडतात.....<br />गावाच्या वेशीवरचा एक धोंडा, तो म्हसोबा, देव कसा होऊ शकेल?<br />आणि जर तेच लॉजिक वापरलं तर मग कोणतीही मूर्ती, मग ती दगडाची असो वा धातूची, देव कशी होऊ शकेल?<br />याऊप्परही जर त्या मूर्तीत देवत्व आहे असं मानलं, तर ती काढून नवी मूर्त बसवतांना,<br />"यांतु देवगणासर्वे, पूजामादाय पार्थिवे,<br />इष्टकामना प्रसिद्ध्यर्थं, पुनरागमनायचं!"<br />असं म्हणून तिचं विसर्जन कसं करता येईल?<br />मनांत विचारांचा नुसता कल्लोळ!!!<br />सगळं शालेय जीवन याच आंदोलनात गेलं.....<br />लहान असतांना मी बर्‍याच वेळा टिटवाळ्याच्या गणपतीला जात असे. आधी आई-वडिलांबरोबर आणि नंतर कॉलेजात असतांना कधी कधी एकटाही....<br />तेंव्हा ते देवस्थान आजच्याइतकं लोकप्रिय नव्हतं. चतुर्थी सोडुन गेलं तर मंदिरात एक पुरोहित आणि चार-पाचच भक्तगण असायचे. मंदिरही आजच्याइतकं मोठं नव्हतं. किंबहुना एका सरोवराकाठचं ते एक निर्जन मंदिर होतं.<br />गाभार्‍यात अथर्वशीर्ष म्हणत तासभर जरी बसलं तरी पुजारी बाहेर काढायची घाई करीत नसत. उलट अखंड अथर्वशीर्षाचं पारायण करणार्‍या भक्ताकडे कौतुकानेच बघत असत.....<br />आता टिटवाळ्याच्या गणपतीचे ते कमर्शियल रूप पाहिल्यानंतर तर तिथे देव नांदणे शक्यच नाही याची खात्री पटते......<br />त्यानंतर माझ्या नशिबाने (चांगलं वा वाईट म्हणा!) मी सायन्सचा विद्यार्थी झालो......<br />स्वतःला पडताळा आल्याशिवाय, सर्वांनी पडताळून डॉक्युमेंट केल्याशिवाय कशावरही विश्वास न ठेवण्याची सवय अंगी लागली......<br />त्याचबरोबर आपल्याला जे दिसत नाही (एक्स रे, गॅमा रे, वगैरे) ते प्रत्यक्षात अस्तित्वात असू शकतं याची विनयपूर्वक जाणीवही झाली.....<br />आईवडिलांचं घर सोडून स्वत:चं घर स्थापन केल्यावर त्या नव्या घरात देवाच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना झालीच नाही....<br />आज जर मला विचाराल तर,<br />"जगात परमेश्वर आहे का?" याचं उत्तर मी असं देऊ शकेन की,.....<br />'असावा! कारण अजूनही जगात अशा अनेक गोष्टी आहेत ज्यांचा सायन्सला उलगडा करता येत नाही....<br />या रॅन्डम विश्वातही अनेक पॅटर्नस दिसून येतात ते कशामुळे? त्या पॉवरलाच ईश्वर म्हणतात का?<br />पण जर ईश्वर असेलच तर तो एखाद्या मूर्तीच्या स्वरूपात तर नक्कीच असणार नाही. ती एक अमूर्त ऍबस्ट्रॅक्ट पॉवर असेल.......<br />माझ्यासारख्या एका क्षुद्र जीवाकडे लक्ष द्यायला त्याला मुळीच अवसर असणार नाही. मी त्याची प्रार्थना करीत आयुष्य घालवतोय की माझी कर्मं करीत जीवनकाल कंठतोय याला त्याच्या दृष्टीने काहीच महत्त्व नाही......<br />मुंग्यांच्या वारूळावर कुणी फ्लीट फवारल्यावर मरणार्‍या मुंग्या, आणि या अनंत विश्वाच्या पसार्‍यात मरणारा मी याच्यात त्याच्या दृष्टीने काहीच फरक नाही.....<br />मग कशाला ती मूर्तिपूजा आणि कशाला तो देव?<br />या जगात आपण एकटेच असतो! इथे आल्यानंतर आपल्या मानसिक सुरक्षिततेसाठी नातेसंबंध बांधतो, आई, बाप, भाऊ बहीण, बायको, पोरं, मित्र वगैरे.....<br />काही रक्ताच्या नात्याचे, काही मानलेले.......<br />पण आपण प्रत्यक्षात एकाकीच असतो! एकटेच जगतो आणि निघायची वेळ झाली की एकटेच निघून जातो!! इष्ट्मित्रांसाठी आपल्या तेराव्याच्या मिष्टान्नाची सोय करून....<br />जमेल तितक्या संतांची, महात्म्यांची शिकवण आणि त्यांची प्रत्यक्ष आयुष्यं अभ्यासून पाहिली....<br />आणि लक्षांत आलं ते हेच, त्यांनी आयुष्यभर काय वाटेल ते सांगितलं असेल, वाटेल तो उपदेश लोकांना केला असेल,<br />पण ते मर्त्य माणसांसारखेच जगले आणि मर्त्य माणसांसारखेच मेले......<br />जगाला मुक्ततेचा पाठ शिकवणारा गौतम बुद्धसुद्धा अपचन होउन गेला........<br />एकवचनी रामालाही शरयूच्या पाण्यात आत्महत्या करावी लागली.......<br />"अर्थशून्य भासे मज हा, कलह जीवनाचा,<br />धर्म, न्याय, नीती सारा, खेळ कल्पनेचा"<br />या सर्व विचारांतुन माझी नास्तिकता जन्माला आली.....<br />ईश्वराचं अस्तित्व मी नाकारीत नाही, पण मला स्वतःला अनुभव आल्याखेरीज मी त्यावर विश्वास ठेवणार नाही......<br />आणि जो मला त्याच्या अनुभव देऊ शकत नाही त्याला मी संत वा महात्मा मानू शकत नाही, मग तो वाटेल ती बडबड करीत असो.......<br />या भूमिकेत अनेक वर्षे गेली असतांनाच एक दिवशी बॉस्टनमधे माझ्या एका गुजराथी मित्राच्या घरी गेलो होतो. त्याच्याकडे भिंतीवर गजाननाची एक सुरेख प्रतिमा लावलेली होती. उत्तरेकडचा वा दाक्षिणात्य गणपती नाही तर एकदम अस्सल महाराष्ट्रीय गणपती!<br />"रत्नखचितवरा तुजगौरीकुमरा" पासून "रुणुझुणुती नुपूरे चरणी घागरीया" पर्यंत सर्व लक्षणे असलेला! मी आरती मनातल्या मनात म्हणून सर्व लक्षणे मोजुन पाहिली.....<br />मला अनिमिषपणे त्या चित्राकडे पहातांना पाहून तो मित्र म्हणाला,<br />"क्या पसंद आयी? तुम्हारे महाराष्ट्रकाही गणेश है"<br />"बहुत बढिया प्रतिमा है, लेकिन तुम्हें कहांसे मिली?" मी.<br />"तुझें क्या करना है, कहांसे मिली? लेकिन मेरे पास इसकी और एक कॉपी है, मंगता है तो लेके जाव..."<br />मी भारावल्यासारखी मान डोलावली......<br />ते चित्र घेउन घरी आलो आणि विचारात पडलो,<br />"काय केलं मी हे?"<br />माझा मूर्तिपूजेवर अजिबात विश्वास नाही. त्यातही ईश्वर जर असलाच तर तो हत्तीचं मुख आणि मानवी धड या स्वरूपात असेल यावर तर काडीचाही विश्वास नाही. मग मी ही प्रतिमा का स्वीकारली?<br />असो. दिसतेय तर खास मूर्त, आपल्या भारतीय संस्कृतीची निशाणी असू देत म्हणून ती मी फ्रेम करून घेतली आणि शो-पीस म्हणून लिव्हिंगरूममध्ये एका भिंतीवर टांगली.....<br />माझ्या मुलाच्या आईचा देवावर विश्वास असल्याने तिने मुलाला संस्कार शिकवतांना तीच प्रतिमा वापरली. नाहीतरी घरात इतर देव नव्हतेच!!<br />आता मोठा झाला तरी अजूनही तो आणि त्याची आई त्याच मुर्तीपुढे हात जोडून उभे रहातात........<br />मुलखाचे अंधश्रद्ध नाहीतर!<br />मी मुळीच तसा उभा रहात नाही. मी माझी बुद्धीवर विसंबून रहाणं जास्त पसंत करतो!!<br />पण मग....<br />पण मग रोज सकाळी आंघोळ करुन झाल्यावर टॉवेलाने अंग पुसतांना नकळत माझ्या तोंडून,<br />"प्रणम्य शिरसां देवं, गौरिपुत्रं विनायकं, भक्तावाचं स्मरे नित्यं आयु:कामात सिद्धये..."<br />हे निघतं ते कशामुळे?.......<br />खूप विचार केला हे कोडं सोडवायचा! आणि सरते शेवटी या निर्णयाला आलोय!!<br />नसेल माझा कोणत्याही दैवतावर विश्वास! नसेन मी कुणाचाही भक्त!!<br />पण ही गणेशाची मूर्ती तर भावते ना मला? या गणेशमूर्तीचा चाहता तर आहे ना मी?<br />मग त्याचा मित्र बनायला तर काय हरकत आहे?<br />मी अजुनही एक पूर्ण नास्तिक मनुष्य आहे....<br />पण मित्रहो, या गजाननाचा मी एक स्नेही म्हणून स्वीकार केला आहे.......<br /><br />(डिक्लेमरः वरील स्फुटात मांडलेली भूमिका ही सर्वस्वी माझी आहे. वाचणारी व्यक्ती कायद्याने सज्ञान व स्वतःचा असा सारासार विचार करणारी असेल हे गृहीत धरून ती मांडली आहे. दुसर्‍या कोणालाही त्यातून काहीही संदेश, उपदेश द्यायची, काही पटवायची, वा कोणताही प्रचार करण्याची अजिबात इच्छा नाही!!!)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-6906989861842705392?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-65481781130091635972008-05-23T20:06:00.000-07:002008-05-23T20:12:44.817-07:00"आपलं हस्तलिखित आता चांगलं तयार होत आलंय! तू बरेच श्रम घेतलेले दिसताहेत" आमचे मराठीचे देशमुख सर मला म्हणत होते...<br />"होय सर! कथा, लेख, कविता सगळं जमलंय. आता मुखपृष्ठ ठरलं की झालं"<br />"आणि तुझं संपादकीय?"<br />"ते सुद्धा पुरं होत आलंय"<br />"बरं, मुखपृष्ठाचं काय करणार?"<br />"गावित मास्तरांनी काढलेलं एखादं चित्र टाकावं म्हणतोय" मी<br />"तुला वाटतं तो चित्र काढून देईल?"<br />"विचारायला तर काय हरकत आहे"<br />"असं म्हणतोस? ठीक आहे, बघ विचारून! पण सांभाळून हो, दुर्वास आहे तो!!"<br /><br />मला हसू आलं. देशमुख सरांनीही स्मित केलं आणि मला प्रेमळपणे म्हणाले,<br /><br />"तुला अगदीच मारायला उठला तर माझं नांव सांग! मी विचारायला सांगितलं होतं म्हणुन सांग"<br /><br />मी मान डोलावली. आता गावित मास्तरांशी कसं आणि काय बोलायचं याचा मनाशीच विचार करू लागलो...<br /><br />माझ्या शालेय जीवनात मला अनेक शिक्षक मिळाले. काही चांगले काही वाईट! गावित मास्तर त्यातीलच एक! ते काही गणित, विज्ञान, इतिहास वा भूगोल शिकवणारे मास्तर नव्हते. किंबहुना आमच्या इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत इंग्रजी व्यवस्थित न येणारे ते एकमात्र शिक्षक असावेत. त्यांचा मुख्य विषय चित्रकला! जोडीला ते आमच्या पीटीच्या शिक्षकांनाही मदत करीत. कदाचित नुसती चित्रकला शिकवून त्यांचे कामाचे तास पूर्ण भरत नसावेत म्हणून त्यांच्यावर आणखी पीटी शिकवण्याची सक्ती असावी. आमची शाळा दोन सत्रात होती तेंव्हा एका सत्राला गावित मास्तर आणि दुसर्‍या सत्राला घाटगे नांवाच्या एक मॅडम होत्या. होय, मॅडमच!! त्यांना शिक्षिका म्हटलेले मुळीच आवडायचे नाही. त्या नोकरी तरी कशासाठी करत होत्या देव जाणे. त्यांचे पती गावातील अत्यंत यशस्वी डॉक्टर होते. स्वत:ची गाडी सोडायला आणि न्यायला येणार्‍या आमच्या शाळेतील या एकमेव व्यक्ती!! एरवी आमचे प्रिन्सिपलसुद्धा रेल्वे स्टेशनवर उतरले की वन्-टू, वन्-टू करत चालत यायचे आणि जायचे!! <br /><br />गावित मास्तर मात्र पीटी शिकवत असले तरी त्यांचा जीव त्यात रमत नसे. त्यांची आवड म्हणजे चित्रकला. ते चित्रे फारच सफाईने काढत. पण भलतेच कडक!त्यांना डोक्यात राख घालून घ्यायला वेळ लागत नसे. एकदा मला चांगले आठवते. कैलास लेणे अजिंठ्याला आहे की वेरूळला याचे बरोबर उत्तर देता न आल्याने त्यांनी चिडून जाऊन आम्हा सातवीतल्या सगळ्या मुलांना सटासट छड्या मारल्या होत्या. आता सातवीतली मुलं आम्ही, त्यातही मुंबईतच जन्मलेली आणि वाढलेली! आम्हाला अजिंठा-वेरूळला लेणी आहेत हे ऐकून माहित होते पण कुठे नक्की काय आहे ते कुठे आठवत होते? माझी तर त्याकाळी समजूत मराठवाडा म्हणजे शिवाजीचा कुठलातरी बंगला असावा अशीच होती!! शिवाजीमुळेच मराठे या शब्दाचा परिचय होता आणि वाडा म्हणजे मोठा बंगला हे माहिती होतं!! जसा लालमहाल, तसा मराठवाडा!!! आता वाटतं की नशीब माझं की मी हे त्यावेळी कुठे बोलून दाखवलं नाही. नाहीतर साफ पिटला गेलो असतो.....<br /><br />मी आता दहावीत असलो तरी हा पूर्वीचा प्रसंग आठवून जरा काळजीतच होतो. हळूच टिचर्स-रूममध्ये गेलो. गावित मास्तर एका कोपर्‍यात बसले होते, पेपर वाचत होते. पाच सव्वापाच फूट उंची, काळा वर्ण, आणि अत्यंत किडकिडीत शरिरयष्टी! मुलांना मारायला इतका जोर त्यांच्या अंगात कुठून यायचा देव जाणे!! डोक्यावर केसांची चहासाखर झालेली! बारीक कोरलेली अणकुचीदार मिशी, रमेश देव स्टाईल!! अंगात मळखाऊ रंगाची, कॉटनचीच, शर्ट आणि पॅन्ट! नाकावर जस्ती काड्यांचा चश्मा!!<br /><br />मी त्यांच्याजवळ जाउन हळूच हाक मारली.<br /><br />"सर"<br />"काय आहे?" वाचनात व्यत्यय आल्याने वैतागलेला स्वर...<br />"नाही सर, आम्ही ते शाळेचं हस्तलिखित तयार करतोय, सगळं होत आलंय, तेंव्हा जरा मुखपृष्ठासाठी तुम्ही काढलेलं एखादं चित्र जर वापरता आलं तर....."<br />"हस्तलिखित? म्हणजे मराठीत दिसतंय!"<br />"होय सर, तुम्ही कसं ओळखलंत?"<br />"त्यात काय कठीन आहे? अरे इंग्रजी असतं तर शाळेनं छापलं नसतं का? मराठी आहे म्हणुनच हस्तालिखित! मराठीवर कशाला पैसा खर्च करतील हे लोक!"<br /><br />मी काहीच बोललो नाही. मग मास्तरच म्हणाले,<br /><br />"ठीक आहे, आनून टाक तुझं हस्तलिखित इथे"<br />"सर आम्हाला फक्त चित्र हवंय, हस्तलिखित कशाला आणून टाकू?"<br />"अरे गाढवा! मला ते वाचून बघितलं पायजेल ना! त्याशिवाय चित्रासाठी विषय कसा निवडनार? का हेमामालिनीचं चित्रं काढून हवेय तुला?" मास्तर वैतागले...<br /><br />मी मनांत म्ह्टलं की मास्तर जर खरंच हेमामालिनीचं चित्र काढून देतील तर काय बहार येईल! आपलं वार्षिक सॉलिड पॉप्युलर होईल!! फार काय, शाळा मॅनेजमेंट मग ते छापेलसुद्धा!! पण तसं बोललो असतो तर तिथेच मुस्काटीत खावी लागली असती...<br /><br />मी दुसर्‍या दिवशी सकाळी ते हस्तलिखित मास्तरांना नेऊन दिलं. शाळा सुटायच्या आधी मास्तरांनी माझ्यासाठी वर्गात निरोप धाडला की मला बोलावलंय! मी घाबरतच टिचर्स रूममध्ये गेलो. मास्तर टेबलाशी हस्तलिखित पसरून बसले होते. मला बघताच म्हणाले,<br /><br />"काय हो अतिशहाने, यांत तुम्ही काय लिहिलंय?"<br />"सर ती एक कथा लिहिली आहे..."<br />"अरे पण संपादक ना तू? मग तुझं संपादकीय कुठंय?"<br />"सर, ते मी अजून लिहीतोय, पूर्ण नाही झालं..."<br />"मग लवकर लिहून आनून दे. त्याच्याशिवाय मी हात लावणार नाही कशाला..."<br /><br />मी त्या रात्री बसून माझं संपादकीय पूर्ण केलं. विषय मला वाटतं की "मराठी संस्कृतीमध्ये लोककलांचे स्थान" असा काहीतरी होता. मी रात्री जागून अभ्यास करतोय असा समज होऊन आईवडिलही खूष झाले....<br /><br />दुसर्‍या दिवशी जाऊन मी ते संपादकीय गावित सरांना नेऊन दिलं. त्यांनी माझ्यासमोरच ते वाचलं...<br /><br />"सर कसं आहे?"<br />"ते मला काय ठाऊक? मी काय मराठीचा मास्तर आहे? आता पुढल्या सोमवारी साडेदहा वाजता मला भेट इथेच!"<br />"म्हणजे सर तुम्ही नक्की चित्र काढणार ना!"<br />"अरे नायतर काय शेन्या थापायला बोलवून र्‍ह्यायलोय का तुला? चल फूट आता, हकाल गाडी!"<br /><br />मला अतिशय आनंद झाला. त्या आनंदात तिथून "फुटायला" ही मला काही वाटलं नाही...<br /><br />पुढल्या सोमवार पर्यंत मला नुसता धीर निघत नव्हता. कसाबसा साडेदहा वाजेपर्यंत थांबलो आणि गावित मास्तरांना भेटायला टीचर्स रूम कडे धाव घेतली....<br /><br />मास्तर टेबलाशी बसले होते. मला पाहताच उठले आणि म्हणाले,<br /><br />"चल माझ्याबरोबर"<br /><br />आमच्या शाळेत ड्रॉइंगच्या तासासाठी निराळी खोली होती. तिथे निरनिराळी चित्रं लावली होती, तिथली बाकंसुद्धा जास्त लांबरूंद वगैरे.... आम्ही तिथे गेलो.<br /><br />"सर चित्र झालं तयार?"<br />"नाय, मनाजोगतं झालं नाय म्हनून फाडून टाकलं" मला प्रथमच एक सरळ उत्तर मिळालं. पण असं उत्तर, की माझी त्यामुळे खूप निराशा झाली...<br />"मग आता काय?" मी<br />"आता काय! चल बस हितं! मास्तर एका पांढराशुभ्र कागद लावलेल्या फलकाशी बसले. मला त्यांनी समोर बसवलं. माझ्या हातात एक कागद दिला. स्वतःच्या हातात एक कोळसा घेतला आणि मला म्हणाले,<br />"हे घ्ये तुझं ते संपादकीय आनि वाच मोठ्यानं"<br /><br />मी भारावल्यागत त्यांच्याकडून तो कागद घेतला आणि मोठयाने सावकाश ते संपादकीय वाचायला सुरवात केली. त्याबरोबर गावितमास्तरांनी कागदावर कोळसा ओढायला सुरवात केली...<br /><br />मला ते काय काढतायत ते बघायची अतीव इच्छा होती. मी वाचन थांबवून त्यांच्या फलकाकडे नजर टाकायचा प्रयत्न केला.....<br /><br />"हात् भोस*च्या! थांबू नगंस!" मास्तर कडाडले......<br /><br />ते जरी कडक असले तरी त्यांचा हा आवाज मी यापूर्वी कधीच ऐकला नव्हता. मी घाबरून पुढे वाचत राहिलो....<br /><br />संपादकीय वाचून संपलं....<br /><br />मास्तर समाधीत बुडालेले! हाताने फराफर रेघोट्या मारत होते!!! हाताला जरा विश्रांती नव्हती.....<br /><br />मी थोडा वेळ तेच नुसता पहात राहिलो...<br /><br />नंतर केवळ उत्सुकतेपोटी उठलो आणि त्यांच्या माराच्या टप्प्यात येणार नाही असं बघून त्याच्या पाठीशी जाऊन त्यांनी काय रेखाटलंय ते पाहू लागलो.....<br /><br />पाह्तो तर काय!!!!<br /><br />गावित सरांनी नुसत्या कोळश्याने समोरच्या फलकावर दोन रेखाकृती रेखाटल्या होत्या....<br /><br />एक होती पवाडा गाण्यार्‍या शाहिराची!! अगदी मर्‍हाट्मोळा पोशाख! डफ आणि फेट्यासकट!! आणि चेहर्‍यावर अगदी बाबासाहेब पुरंदर्‍यांचा आवेश!!!<br /><br />दुसरी होती नऊवारी नेसलेल्या, बोटांत पदर उंचावलेल्या मराठमोळ्या तमाशा नर्तिकेची!! चेहरा वेगळा होता पण भाव अगदी जयश्री गडकरच्या "बुगडी माझी सांडली ग!" मधला!!!!<br /><br />"सर काय मस्त आहे हो!!" माराची पर्वा न करता माझ्या नकळत माझ्या तोंडून शब्द बाहेर पडले...<br />"तुझ्या संपादकीयाशी जुळतंय का नाय!"<br />"ते तर आहेच सर! पण नुसतं चित्र म्हणुनही किती सुंदर आहे!!!"<br />"मला वाटलंच!" सर समाधानाने म्हणाले, "तुला हवं असेल तर यात रंग भरून देईन!"<br />"नको, नको! रंग नको!!! तपशील नुसता कोळश्यानेच भरा....."<br />"आनि तुझ्या त्या देशमुख मास्तराच्या मनाला नाही आलं तर?" सर मिश्किलपणे म्हणाले....<br />"नाही आलं तर नाही आलं!! त्यांना सांगीन की मला आधी संपादक म्हणून काढून टाका आणि नंतर हिंमत असेल तर स्वतः या चित्रात साजेसे रंग भरा!!!"<br /><br />"शाबास! पोरा, शाबास!!" सरांच्या तोंडून कधी नव्हे हे ती मी प्रशंसा ऐकली...<br /><br />"अरे म्हनून तर मी तुझं संपादकीय वाचायला मागितलं! तू बरं लिवतोस!! विचार करुन शब्द निवडतोस!! अरे लेखन ही पन एक कलाच नाय का? आनि कुठल्याही कलेचं असंच असतंय!! जिथे सुरवात पाहिजे तिथे सुरवात आनि जिथं शेवट पाहिजे तिथे शेवट!! अरे उगाच आलं मनात आनि काढलं कागदावर उतरवून, त्याला काय अर्थ आहे? सगळ्या कलाकृतींना, मग ते लेखन असो की चित्र की शिल्प, एक स्थापत्य असतंय!! तू ते तुझ्या लेखात सांभाळलंय! म्हनून तर मी चित्र द्यायाला तयार झालो..."<br /><br />"थँक्यू सर!" मी भारावून गेलो होतो.<br />" ते ठीक! पन मला एक सांग!" सरांचा चेहरा पुन्हा मिश्किल झाला होता....<br />"तू माझ्याकडे चित्रासाठी का आलास? त्या राजकन्येकडे गेला असतास तर तुला अगदी पेस्टल किंवा आइलपेंट मिळालं आसतं की!!" त्यांचा घाटगे मॅडमच्या विषयीचा उपरोध माझ्या लक्षांत आला....<br />"हो सर मिळालं असतं! पण हे भाव कसे मिळाले असते? काय कला ठेवलीय देवानं तुमच्या बोटांत!"<br /><br />मला वाटलं सर प्रसन्न होतील, पण ते उदास झाले....<br /><br />"आरे काय उपयोग! कला काय जाळायची? शेवटी आम्ही गावकुसाबाहेरचे!! हिते तरी मुंबईत आम्हाला बरोबरीची वागनूक मिळतेय काय! अरे किती सोसायचं या जातीपायी!!'<br />"असं कसं म्हणता सर! देव कला बोटात देतांना काय जात बघुन देतो का?"<br /><br />सरांचे डोळे अगदी टचकन अश्रूंनी भरले....<br /><br />"अरे देव असं समजत नाही, तुम्ही पोरं असं मानत नाही, मग आमच्या पिढीलाच काय धाड भरलीय रं....."<br /><br />मला काय बोलावं ते सुचेना! मग त्यांनीच स्वतःला सावरलं!!<br /><br />" आसो! देवाला समजतंय! तुम्हाला पोरांना समजतंय!! आता अगदी भटा-बामनाचा पोरगा तू! पन तुझे विचार वेगळे हायेत, पुढारलेले हायेत!!! चांगलं हाय! आमी एक भोगलं ते भोगलं, पन तुझ्यासारखा विचार करणारी पुढची पिढी असंल तं आमाला जे भोगावं लागलं ते आमच्या मुला-नातवंडांना तरी नाई भोगावं लागनार!"<br /><br />सर डोळे पुशीत समाधानाने म्हणाले.......<br /><br />मला पण खूप खूप आनंद झाला असता हो......<br /><br />जर गावित सरांचे शब्द खरे ठरले असते तर.........<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-6548178113009163597?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-23262260380362221812008-05-07T17:51:00.000-07:002008-05-07T18:05:37.856-07:00एका शनिवारी रात्री जेवण वगैरे आटोपून आम्ही आपापल्या खोल्यांत गेलो होतो. मी पलंगावर पडून काहीतरी वाचत होतो. बर्‍याच वेळाने खानची हाक आली,<br /><br />"अरे सुलेश, जागे हो की सो गये?"<br />"क्या है खानसाब?"<br />"जरा इधर आना तो!"<br /><br />मी त्याच्या खोलीत गेलो. बघतो तो जमिनीवर खोलीभर कागद पसरलेले आणि हा त्यामधे बसलेला. त्याच्या हातात एक फॉर्म होता.<br /><br />"जरा ये पढकर मीनिंग बताना तो, ये पॉईंट मेरी समझमें नही आ रहा के क्या पूछा है!"<br />मी तो फॉर्म हातात घेऊन वाचला. बघतो तो न्यूयॉर्क मेडिकल बोर्डाच्या लेखी परीक्षेचा ऍप्लीकेशन!<br />"खानसाब ये आपके पास कैसे?" माझं आश्चर्य.<br />"कैसे मतलब? मुझे एक्झाम लेनी है लेकिन ये ससुरे ऍप्लिकेशनमें ये पॉईंट समझमें नही आ रहा की उनको क्या इन्फर्मेशन चाहिये!"<br />"आप ये एक्झाम लेंगे? लेकिन ये तो डॉक्टर लोगोंके लिये है. आप कैसे लेंगे?"<br /><br />बाहेरच्या देशांतील डॉक्टरांना अमेरिकेत प्रॅक्टिस/ हॉस्पिटलांत नोकरी करण्याआधी इथे रेसिडेन्सी करावी लागते. त्या रेसिडेन्सीत प्रवेश मिळवण्याआधी ही अतिशय अवघड परीक्षा पास व्हावी लागते.<br /><br />"कैसे का क्या मतलब? डॉक्टर हूं इसलिये!"<br />"आप और डॉक्टर?' माझ्या आश्चर्याचा कडेलोटच झाला.<br />"अबे नही तो फिर क्या कसाई दिखता हूं?" तो वैतागला.<br />"तो फिर आपका रातका बाहर जाना...."<br />"अरे वो टेंपररी जॉब है मेरा. रातको वह जॉब करता हूं इसलिये दिनमें थोडीबहुत पढाई कर पाता हूं"<br />"अच्छा?"<br />"तो तुम्हें क्या लगा, रातको मैं रंडियां घुमाने जाता हूं? अरे मॅनहॅटनके एक बँकमें सिक्युरीटीमें हूं मैं!"<br /><br />मी त्याच्याकडे बघत राहिलो. माझ्या डोळ्यांतला अविश्वास त्याने ओळखला.<br /><br />"अरे ये देखो, ये मेडिकल डिग्री है मेरी!" त्याने एक जुना कागद काढून माझ्या हातात दिला. पाहतो तर खरंच पाकिस्तानातल्या एका मिलीटरी मेडिकल कॉलेजचं सर्टिफिकेट! त्यावर इंगजीत अब्दुल खानचं नांव!!<br /><br />"खानसाब, आप मिलीटरी डॉक्टर हैं?" मी उभ्या आयुष्यात इतका आश्चर्यचकित कधी झालो नव्हतो!!<br />"है नही, था!" मग त्याने त्याची कथा सांगितली.<br /><br />अब्दुल खानचा जन्म पेशावरजवळचा. त्याचे आजोबा आणि वडील वस्तीचे प्रमुख होते, लष्करात काम केलेले होते. त्याच्या आजोबांनी खान अब्दुल गफ्फारखानांच्या विचारांनी प्रभावित होऊन याला फॅमिली-व्यवसायांत न गुंतवता डॉक्टर करायचं ठरवलं. पठाणांच्या शिरस्त्याप्रमाणे हा लष्करात भरती झाला आणि स्वतःच्या हुशारीवर मिलीटरी मेडिकल कॉलेजमधून डॉक्टर झाला.<br /><br />"तुम्हें पता है, मैं एक फेमस पोलिटिकल लीडरके मेडिकल पॅनलपर था."<br />"तो फिर?"<br />"बादमें कू-डे-टा हुआ और मिलीटरीने टेक-ओव्हर कर लिया. उस लीडरको मारा दिया गया. उसके सब नजदिकी लोगोंको हॅरेसमेंट शुरू हुयी. हम सब तितरबितर हो गये"<br /><br />आता मला तो लीडर कोण असेल याचा जरासा अंदाज आला.<br /><br />"लेकिन खानसाब, आप तो मिलीटरीमेंही थे, फिर आपकोही हरासमेंट कैसे हुयी?"<br />"तू तो बच्चा है, सुलेश! अरे मेरी नौकरी फौजमें थी इसका मतलब ये नही के मैं ऑटोमेटिकली डिक्टेटरशिप फेवर करता हूं. हम डेमॉक्रसी चाहते है इसलिये तो उस लीडर के साथ थे. आर्मीमें ये बात पता थी. उसमेंभी नयी रेजीम को शरियत का अंमल चलाना था. हम तो मजहब को पर्सनल मॅटर समझते है. बस, हम अनवेलकम हो गये. बडी मुश्कीलसे मैं वहांसे जान बचाकर भागा और लंडन जा पहुंचा. वहांसे पोलिटिकल असायलम लेके अमरिका आया. तभीसे इस न्यूयॉर्कमें हूं."<br />"और आपका नाईटजॉब?"<br />"हां! एक्स-आर्मी होनेसे यहां सिक्युरिटीने जॉब मिला. मिलीटरी ट्रेनिंग थी ना मेरे पास! सोचा, ये तो टेंपररी है, अपने मेडिकल पेशेमें काम मिलनेतक करूंगा!! बादमें पता चला की यहां इम्तहान लेनी पडती है और वह बहुत डिफिकल्ट है. इसलिये नाईटड्यूटी मांगकर ले ली. तभीसे रातको काम करके दिनमें जितनी हो सके पढाई कर लेता हूं."<br />"आपका और कोई रिलेटिव्ह है?"<br />"अरे हां फिर! पाकिस्तानमें मेरी औलाद है, एक बेटा और एक बेटी! ये देखो..." त्याने एक फोटो दाखवला. फोटोत दोन गोड मुलं आणि एक स्त्री होती.<br /><br />"वह इन बच्चोंकी अम्मी, मेरी बीवी!" त्याचा आवाज कापरा झाला होता.<br />"अब बच्चे कहां है?"<br />"उनके चाचा चाचीके साथ सब रहते है पाकिस्तानमें. बच्चोंके इमिग्रेशनके पेपर्स फाईल कर दिये है. इव्हेंच्युअली यहां आ जायेंगे. बहुत होशियार और समझदार है मेरे बच्चे!!" डोळ्यातलं पाणी रोखायचा आटोकाट प्रयत्न करत तो लढवय्या म्हणाला.<br /><br />"और उनकी अम्मी?"<br />"उनका यहां आना मुनासिफ नही! क्या बताऊं सुलेश, उसकी वजहसे मुझे कितनी तकलीफ हुयी!!<br />"तकलीफ?"<br />"हां, अरे घरकी प्रायव्हेट बातेंभी सब सीआयडीको मालूम हुआ करती थी. उसके लिये तो शौहरसेभी ज्यादा शरियत बडी है." त्याचा चेहरा विचित्र भेसूर दिसत होता...<br /><br />"एक आर्मी अफसर मैं, लेकिन अपने खुदके घरकोभी फॅनेटिझमसे नही बचा सका. जबसे पाकिस्तान छोडा है, उससे बात तक नही की. बच्चे वहां अटके पडे है इसलिये चुप हूं. वे एक बार यहां सेफ आ जायें तो फिर ये झमेलाही खत्म कर दूंगा."<br /><br />मी ऐकत होतो...<br /><br />"उस दिन तुम पूछ रहे थे की मैं शबनमसे शादी क्यों नही कर लेता? लेकिन मेरे बच्चोंके इजाजत के बिना मैं ये शादी कैसे कर सकता हूं? वे इतने नन्हें तो नही है, उन्हे अब सब समझता है. अपनी अम्मीकी वजहसे अपने अब्बाको कितनी तकलिफोंका सामना करना पडा, वे सब जानते है. उनका डॉक्टर अब्बा, जिसके आगे-पीछे इंटर्नस-नर्सेस चला करते थे आज एक सिक्युरिटीका काम कर रहा है, यह जानकर उन्हें बहुत अफसोस होता है. दे क्राय ऑन द फोन एव्हरी टाईम!!"<br /><br />आता तो आपले अश्रू थांबवू शकला नाही....<br /><br />"जब वे यहां आ जायेंगे, शबनमसे मिल लेंगे तब अगर उन्हें पसंद होगा तो ही मैं ये शादी कर लुंगा. शबनमको यह सब पता है और उसका कोई ऑब्जेक्शन नही है. तब हमारे तीन बच्चे होंगे, मेरे दो और शबनमका एक."<br /><br />"इन्शाल्ला खानसाब, जरूर होंगे!!" माझ्याही डोळ्यांतून अश्रू ओघळले...<br /><br />या पठाणाचं एक निराळंच रूप मी पहात होतो. एका अपत्यविरहाने विव्हल झालेल्या बापाचं कोमल, वत्सल रूप!!<br /><br />माझा पठाणांच्या कठोरतेविषयीचा शेवटला पूर्वग्रहही गळून पडला होता.<br /><br />....<br /><br />आणि एक दिवस माझा न्यूयॉर्कमधला अंमल संपला. माझी इंटर्नशिप पूर्ण झाली होती. मला अटलांटाला कायम स्वरुपाची नोकरीही मिळाली. न्यूयॉर्क आणि अटलांटा! शेकडो मैलांचं अंतर!! मी जाणार म्हणून अब्दुल खान, शबनम आणि त्यांच्या पाकिस्तानी मित्रांनी मला मेजवानी दिली. आपापल्या घरून त्यांनी वेगवेगळ्या पाकिस्तानी खास डिशेस करून आणल्या होत्या. अब्दुल खानने न्यूजर्सीतून कुठूनतरी गोट-मीट (बकर्‍याचं मटण) मिळवलं होतं आणि शबनमने ते शिजवलं होतं. त्यांनी आणि त्यांच्या मित्रांनी माझ्यासाठी भेटवस्तूही आणल्या होत्या...<br /><br />पार्टी संपल्यावर मी माझं सामान बांधू लागलो आणि माझ्या लक्षांत आलं की त्या सगळ्या भेटवस्तू माझ्या बॅगांत मावणं अशक्य होतं. मी त्या तिथेच खानकडे सोडून जायचा विचार केला आणि त्याला तसं सांगितलं.<br /><br />"अरे नही, नही! ऐसा करो, तुम जब अटलांटामें तुम्हारा अपार्ट्मेंट वगैरा लेके सेटल हो जाओगे तब मुझे ऍड्रेस दे देना. मैं तुम्हें ये सब शिप करूंगा" खान. <br /><br />मला वाटलं उगाच कशाला त्याला त्रास? पण तो काही ऐकून घेईना!!<br /><br />यथावकाश मी अटलांटाला येऊन सेटल झालो. नोकरी सुरू झाली. महिन्याभरांत अब्दुल खानबरोबर चार-पाच वेळा फोन झाले. मी सेटल झालेला ऐकून त्याला बरं वाटलं असावं असं मला जाणवलं.<br /><br />एके दिवशी मी कामावरून संध्याकाळी घरी आलो. पहातो तर दरवाजावर युनायटेड पार्सल सर्व्हिस (यूपीएस) ची चिठ्ठी चिटकवलेली!<br /><br />"तुमच्या नांवे पार्सल आलेले आहे, पण खूप जड असल्याने डिलीव्हर करता येत नाही तेंव्हा खालील पत्त्यावरच्या ऑफिसातून पिक-अप करा..."<br /><br />मी दुसर्‍या दिवशी कामावरून सुटल्यावर त्या ऑफिसात गेलो. पाहतो तर माझ्या नांवे खरंच एक भला मोठा बॉक्स आला होता. प्रेषक म्हणून अब्दुल खानचं नांव होतं. पण बॉक्स खरोखरच खूप जड होता. इतका, की मला तो गाडीत ठेवायला त्या ऑफिसातल्या माणसांची मदत घ्यावी लागली. बॉक्स घेऊन मी घरी आलो. मला एकट्याला तो उचलून घरात नेणं शक्यच नव्हतं. मी गाडीतच तो उघडला आणि एक-एक वस्तू काढून घरात नेऊ लागलो. तरी बॉक्स काही विशेष हलका होईना!! करता-करता मी बॉक्सच्या तळाशी हात घातला. <br /><br />बघतो तर तळाशी तांदळाची वीस पौंडांची पिशवी!! या पठ्ठ्याने मला किंमतीच्या दुप्पट पोस्टेज भरून वीस पौंड तांदूळ पाठवला होता. सोबत त्याची चिठ्ठी होती. मी चिठ्ठी वाचत होतो...<br /><br />वाचतांना माझ्या ओठावर हसू फुटत होतं पण डोळे मात्र टचकन पाण्याने भरले होते...<br /><br />"डियर सुलेश! तुम अपनी नयी जिंदगी शुरू कर रहे हो. बहुतसी कठिनाईयोंका सामना करना पडेगा और तुम्हें ताकद की जरूरत पडेगी. इसलिये तुम्हारे इंडियन राईससे बेहतर खास इंडस बासमती राईस भेज रहा हूं. बिल्कुल डरना नही, इन्शाल्ला, सब ठीक हो जायेगा...."<br /><br />(संपूर्ण)<br /><br />टीपः या कथेतील व्यक्तिरेखा व प्रसंग काल्पनिक आहेत. कुणा हयात वा मृत व्यक्तीशी साधर्म्य आढळल्यास तो केवळ योगायोग समजावा. सर्व हक्क लेखकाच्या स्वाधीन.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-2326226038036222181?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-7824696078591068662008-05-01T19:36:00.000-07:002008-05-01T19:53:53.473-07:00एकदा काय झालं...<br />एका रविवारी दुपारी इक्बाल मला भेटायला आला होता. अब्दुल खान कुठेतरी बाहेर गेला होता. आम्ही व्हिडिओवर एक हिन्दी फिल्म लावून बसलो होतो. पिक्चर यथातथाच होता. आम्ही त्याच्याकडे दुर्लक्ष करून गप्पा मारण्यात रंगलो होतो....<br /><br />अचानक घराचा दरवाजा उघडून अब्दुल खान आत आला. इक्बालचं आणि त्याचं नेहमीचं सलाम आलेकुम झालं. <br /><br />"क्या चल रहा है मियां?"<br />"कुछ नही, बस गप्पे लडा रहे है!" इक्बाल<br />अब्दुल खानने थोडावेळ टीव्हीकडे पाहिलं....<br />"ये क्या बकवास देख रहे हो? कुछ अच्छे जीनत अमानके गाने लगावो यार!!" <br /><br />हे त्याचं आणखी एक वेड होतं. त्याला सगळ्या भारतीय नट्यांमध्ये झीनत अमान विलक्षण आवडायची!!!<br /><br />"ए इक्बाल, उठ!! जरा नीचे जा और कोनेवाले उस सिंधीके दुकानसे जीनत के गानेवा़ली कॅसेट लेके आ!! और देख, साथमें समोसे और जलेबी भी लेके आ, ये ले पैसे!!"<br />"तू आयेगा मेरे साथ?" इक्बालने मला विचारले....<br />"अबे कराचीके सांईं! सुलेशको बैठने दे यहां!! वो कोनेवाला और तुम, दोनो सिंधी हो इसलिये तुम्हें भेज रहा हूं! जितना जी चाहे बार्गेनिंग करो. हम दोनो वॉरियर्सको बैठने दो यहां!" आज त्याचा खोड्या काढायचाच मूड होता...<br />"तू वापस आयें तभीतक हम ड्रिंक्स बनाकर तय्यार रखते है! चलो, आज पार्टी करेंगे....." <br /><br />मला 'तू जर पार्ट्या करणार असशील तर जागा मिळणार नाही' असे अगोदर खडसावणारा अब्दुल खान स्वतःच म्हणत होता...<br /><br />मी त्याला त्याच्या झीनत अमानच्या वेडाबद्द्ल विचारायचं ठरवलं. खरंतर झीनत तेंव्हा खूप फेमस होती. सत्यं, शिवं, सुंदरम वगैरे!!! पण म्हणून काय झालं?<br />"खानसाब, मुझे एक बात सच सच बताओ, आपको झीनत अमान इतनी पसंद क्यों है? वो तो क्रॉस-आईड है!! मुझे बिल्कुल समझमें नही आता की उसमें आप इतना क्या देखते है?'<br />"अबे उल्लूके पठ्ठे!!" इक्बाल गेल्याची खात्री करून घेउन तो म्हणाला, "उसकी आंखोसे हमें क्या लेना देना? अरे, उसका जिस्म देख जिस्म!! आंखोको लेकर क्या करेगा तू? वैसेभी ऐन मौकेपर तो जिस्म्ही काम आता है ना!!!"<br /><br />मी सर्द्च झालो. पुढे विषय वाढवला नाही पण त्याच्या परिपक्व रसिकतेला मनातल्या मनात दाद दिली. मनातल्या मनातच फक्त, कारण माझ्या पांढरपेशा मनाला मोठयाने दाद देण्याची लाज वाटली. स्त्रीया आणि नातेसंबंध याबाबत त्याचे विचार अगदी वेगळे होते. जसजशी आमची मैत्री वाढली तसतसे मला ते कळत गेले आणि प्रत्येक वेळी मी अचंबित होत गेलो...<br /><br />एकदा क्लायंट वेळेवर न पोहोचू शकल्याने माझी एक मोठी मीटींग रद्द झाली. चला, लवकर सुटका झाली म्हणून मी आनंदातच घरी आलो. चार-साडेचारचा सुमार असेल. घरी येऊन लॅच मध्ये चावी फिरवली तरी दरवाजा उघडेना! आतून बोल्ट घालून दार बंद करण्यात आलं होतं. मला आश्चर्य वाटलं. आम्ही बोल्ट कधीच लावत नसू. दोघांकडेही चावी असल्याने त्याची आवश्यकताच कधी भासली नव्हती. मी दरवाजा ठोठावला, उत्तर नाही! पुनः पुनः दरवाजा ठोठावल्यावर अब्दुल खानचा आवाज आला,<br /><br />"गो अवे!"<br />"खानसाब, मै सुलेश हूं!"<br />"अच्छा, ठहरो एक मिनट!"<br /><br />तब्बल पाच मिनिटांनी दरवाजा उघडला. दरवाजात अब्दुल खान उभा! उघडाबंब, कमरेला फक्त एक लुंगी गुंडाळलेली!! काही न बोलता त्याने मला आत यायला वाट दिली. मी बूट-मोजे काढून फ्रेश व्हायला बाथरूमकडे वळलो तर बाथरूमचा दरवाजा बंद!<br /><br />"माय फ्रेंड इज इनसाईड!" तो म्हणाला. माझी नजर परत मेन दरवाजाकडच्या जमिनीकडे वळली. तिथे लेडीज सॅन्डल्सची एक जोडी होती...<br /><br />"ओके, आय विल युज इट लेटर" असे म्हणून मी माझ्या खोलीत गेलो. थोडया वेळाने बाथरूममधली ती पंजाबी ड्रेस घातलेली स्त्री बाहेर आली. तिचं आणि अब्दुलखानचं हलक्या आवाजात काहीतरी बोलणं झालं आणि ती गेली. हा विषय इथेच सोडायचा असं मी ठरवलं...<br /><br />दोन्-तीन दिवसांनी आम्ही गप्पा मारत बसलो असतांना अचानक अब्दुल खानच म्हणाला,<br />"अरे सुलेश, तुमसे एक बात करनी थी! याद है, उस दिन तुम जल्दी आये तभी वो औरत आयी थी, मैने मेरी फ्रेंड करके बतायी..."<br />मी काहीच बोललो नाही..<br />"हालांकि वो फ्रेंड तो है, बट शी इज मोअर दॅन अ फ्रेंड!"<br />"पता है!" मी म्हणालो. तो आश्चर्याने उडालाच!<br />"क्या, क्या पता है तुम्हें?"<br />"दॅट शी इज मोअर दॅन युवर फ्रेंड"<br />"तुम्हें क्या मालूम? क्या तुम उसे जानते हो?" तो चक्रावला होता.<br />"उसे तो नही जानता, लेकिन खानसाब, आपको तो अब मैं जानता हूं!! अगर वो सिर्फ दोस्त होती तो आप उसके सामने बिना कुर्ता पहने हुए सिर्फ लुंगी लटकाये कभी नही बैठते! इतने शरीफ तो आपभी हो!!" मी डोळे मिचकावले. <br />"तुम तो शेरलॉक होम्सके बाप हो यार!" तो हसून उदगारला, "वो बीवी है मेरी!" <br />माझ्या चेहर्‍यावर मिश्किल हसू कायम होतं. तो थोडा ओशाळला...<br />"अरे वैसी शादीवाली बीवी नही! वो रखैल है मेरी! लेकिन रखैल कहना अच्छा नही लगता नं!" <br /><br />म्हणजे त्याला ऍक्चुअली रखेली ठेवायला हरकत वाटत नव्हती पण तिला रखेली म्हणायला 'अच्छा नही लगता!!'<br /><br />"खानसाब आपको यह सब मुझे कहने की कोई जरूरत नहीं. यू आर ऍन ऍडल्ट! यू डोन्ट नीड टू एक्सप्लेन एनीथिंग टू मी"<br />"अरे वो तो ठीक है. लेकिन तुम मेरे रूममेट हो. शायद आगेभी कभी उसदिन जैसी नौबत आ सकती है. तुम्हें ऑकवर्ड होगा, उसे ऑकवर्ड होगा, मुझे तो डबल ऑकवर्ड होगा! खामखा झंझट क्यूं? मैने बहुत सोचा और फिर फैसला किया किया तुम्हें साफ साफ बता देनाही अच्छा है, तुम समझ जाओगे!" <br />"ठीक है!"<br />"उसका नाम शबनम है. शादी होके पाकिस्तानसे यहां आयी. एक बच्चा होने के बाद उसके शौहरने तलाक दे दिया और दूसरे औरत के साथ रहने लगा. अकेली बच्चे के साथ रहती है. एक डिपार्टमेंटल स्टोअरमें काम करती है"<br /><br />म्हणजे अगदीच नगरभवानी नव्हती तर! तिला नव्हता नवरा आणि याला नव्हती बायको! दोघे एकमेकांची गरज भागवत होते...<br /><br />सिम्बियॉटिक जॉईंट व्हेंचर!! माझं ताजंताजं एम्.बी.ए. मनात बडबडलं!!<br /><br />"तो फिर आप उससे शादी क्यों नही करते?"<br />"कॉम्प्लिकेशन है, कभी बताऊंगा बादमें"<br /><br />त्यानंतर तो विषय तिथेच संपला. मला त्याचं वागणं जरी पसंत नव्हतं तरी त्याने मला विश्वासात घेण्याइतकं आपलं मानलं याचं मला बरं वाटलं! त्यानंतर शबनम मी घरी असतांना क्वचितच आली असेल. "हाय, हलो" यापुढे आमची कधीच बातचीत झाली नाही. खान मात्र मला कधी कधी शनिवारी रात्री मोकळेपणे सांगायचा,<br /><br />"सुलेश, मैं जरा शबनमके यहां जा रहा हुं, वापस आनेको देर होगी" माझ्या चेहर्‍यावरचा संकोच त्याच्या लक्षात यायच्या आधीच तो दरवाजा बंद करुन जात असे.<br /><br />एके दिवशी मात्र त्याने माझी साफ दांडी उडवली. मला म्हणाला,<br /><br />"सुलेश, मै देख रहां हूं, यहांपर तुम्हारी कोई गर्लफ्रेंड तो है नही! ऑफिसमें कोई है क्या?"<br />"नही तो खानसाब!" माझा चेहरा लाजेने लाल झाला असावा.<br />"अरे इतना शरमानेकी जरूरत नहीं. मेराभी यही अंदाजा था! कैसे होगा रे तुम्हारा?'<br /><br />मी काही न कळून त्याचाकडे पाहिले...<br /><br />"मैं शबनमको कहूं, तुम्हारे लिये उसकी कोई सहेली ढुंढने?"<br /><br />माझ्या डोळ्यांसमोर काजवे चमकले. मी सुद्धा रखेली ठेवू? तीही लग्नाआधीच? माझ्या डोळ्यापुढे भारतातले माझे आई-वडील उभे राहिले! त्यांना जर कळलं की आपल्या दिवट्या चिरंजीवांनी रखेली ठेवली आहे तर? वडील तर कानाखाली एक आवाजच काढतील. आणि आई? ती चुलीतलं जळतं लाकूड डागून माझा नेमका तोच अवयव निकामी करेल...<br /><br />मी एकदम शहारलो. माझी ती विचित्र हालचाल पाहून अब्दुल खान म्हणाला,<br /><br />"कोई बात नही, सोचकर बताना" <br /><br />क्या सोचना, कपाळ!! तो मित्राच्या काळजीने सांगत होता हे मला कळत होतं पण आपल्या विश्वात ते इतकं भयंकर होतं की मला ते त्याला समजावून सांगताही आलं नसतं!!<br /><br />मला नेहमी त्याच्या पूर्वेतिहासाबद्दल कुतुहल असायचं. हा कोण असेल, कुठे वाढला असेल, त्याला फॅमिली असेल काय! इथे न्यूयॉर्कमध्ये कसा आला?<br /><br />आणि एक दिवस मला सगळं सगळं समजलं!! अब्दुल खाननेच सांगितलं!!<br /><br />ती रात्र मी आयुष्यात कधीच विसरणार नाही.....<br /><br /> <br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-782469607859106866?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-41839090233248782472008-04-28T18:43:00.000-07:002008-04-28T18:56:27.078-07:00एकदा अशीच गंमत झाली. हिवाळ्यात थंडीचा कडाका पडला होता. बाहेर बर्फाचे डोंगर साठले होते. हिमवृष्टीमुळे हायवेज बंद होऊन ट्राफिक जाम होणार असे वाटत होते. तशात मला भयानक सर्दी झाली होती. थोडी विश्रांती घ्यावी म्हणून ऑफिसातून लवकर घरी आलो. पहातो तर अब्दुलखान आपला घरी बसलेला! हिमवृष्टीचे लक्षण बघूनच त्याने सिक लीव्ह टाकली असावी. मी अंगावरचा बर्फ झटकत, खोकत-शिंकत, बाथरूम मध्ये गेलो. गरम शॉवर घेऊन बाहेर येईपर्यंत खानने कपाटातून बाटली काढून दोन ग्लासात दोन पेग तयार करून ठेवले होते. काही न बोलता त्याने एक ग्लास माझ्या हातात दिला. मी ही काही न बोलता तो तोंडाला लावला.<br />त्याच्या चेहर्‍यावर समाधान पसरलं..... मित्राची काळजी घेतल्याचं समाधान!! <br />पठाण हे मूलतः अतिकठोर आणि प्रसंगतः क्रूर असतात हे माझं स्टिरिओटाइप भंग पावलं होतं...<br />आम्ही दोघेही न बोलता खिडकीतून बाहेर चाललेलं हिमवादळाचं तांडव बघत आपापले ग्लास रिकामे करत राहिलो. तीनएक पेग संपवल्यानंतर तो म्हणाला,<br /><br />"अब तेरे चेहरेपे रंग आया, सुलेशके बच्चे!!" मी हसलो...<br />"घरमें डबलरोटी है. मैने मेरे लिये गोश्त बनाया है. तुम क्या खाओगे?" त्याचा प्रश्न.<br />"अगर इनफ है तो मैं भी वही खाऊंगा" <br />तो गडगडाटी हसला, "गुड जोक!! लगता शराब तुम्हे घुमा रही है. लेकिन सच्ची बोलोना, कुछ बनायें तुम्हारे लिये?"<br />"नही, मैं सचमुच डबलरोटी-गोश्त खाऊंगा"<br />"अच्छा! तो ये बात है? अबे तू तो खाकर ही दिखा!! मेरी तर्फसे तुम्हे सौ डॉलर इनाम!!"<br />"ठीक है!" मी उठलो. दोन प्लेटस घेतल्या. दोन्हीतही गोश्त आणि पाव वाढून घेतला. एक प्लेट त्याच्या हातात दिली. <br /><br />तो छद्मीपणे हसत माझ्याकडे पहात होता. जणू माझी मजल कुठपर्यंत जातेय याचा अंदाज घेत होता....<br />मी पावाचा तुकडा काढून गोश्तच्या रश्श्यात बुडवला. आता मी तो तोंडात घालणार इतक्यात अब्दुलखान कडाडला,<br /><br />"अबे तेरा दिमाग फिर गया है क्या रे, काफीर?" त्याच्या ओरडण्यानेच मी दचकलो. <br />"क्यों? क्या हुवा?"<br />"अबे वो गोश्त है, बीफ!!"<br />"पता है!"<br />"अबे लेकिन तू तो हिन्दू है ना!"<br />"मतलब?" <br />"फिर गोश्त कैसे खाता है? बीफ खानेसे तेरा मजहब मिट नही जायेगा? ये ले तेरा सौ डॉलर, मगर ये गुस्ताखी मुझे नही करनी बाबा!!"<br /><br />आता छद्मीपणे हसण्याची पाळी माझी होती...<br /><br />"खानसाहब, आपको सचमुच लगता है की बीफ खानेसे मेरा हिन्दू मजहब खत्म हो जायेगा?"<br />"हमने तो ऐसाही सुना है, की हिन्दुओंको बीफ मना है, जैसे हम मुसलमानोंको पोर्क!! इसलिये हम पोर्क नही खाते!!"<br />"तो आप पाक मुसलमान है?"<br />"बिल्कुल! इसमें कोई शक है?"<br />"तो आप अभी शराब कैसे पीते थे मेरे साथ? क्या इस्लामको शराब मंजूर है?"<br />आता त्याच्या चेहर्‍यावर स्माईल उमटलं, नजर निवळली!! "वो बात अलग है!!"<br />"खानसाब, बुरा मत मानिये! मेरा मतलब ये रहा की उस उपरवाले को पाने के लिये खाने-पीने जैसी चीजोंपर पाबंदी लगानेकी जरूरत नही. और ना ही ऐसी चीजोंपर पाबंदी लगाकर उसको पाया जा सकता है"<br />"हां बाबा, सही है!" तो हसला...<br /><br />पण त्याचं आश्चर्य विरलेलं नव्हतं. त्याने धडाधडा त्याच्या पाकिस्तानी मित्रांना फोन फिरवले. फोन स्पीकरवर लावून सगळ्यांना हेच सांगत होता,<br />"अरे भाई, हमे बचपनसे सिखाते आये है ना कि हिन्दू गोश्त नही खाते? वो मेरा रूममेट सुलेश है ना, वो तो गोश्त खाता है और उपरसे बोलता है कि मै फिरभी हिन्दू हूं"<br />आणि त्याचे सगळे पाकिस्तानी मित्रही चाट पडत होते. त्यांच्या प्रतिक्रिया ऐकुन आम्हाला इथे हसू आवरत नव्हते...<br /><br />आपण जन्मभर उराशी बाळगलेले स्टिरिओटाईप्स किती पोकळ आणि फोल आहेत ते आता त्यांना कळत होतं.....<br /><br />त्यानंतर त्याचे मित्रही कधी मी फोन उचलला तर मोकळेपणे माझ्याशी बोलायचे, घरी यायचे. येतांना माझ्यासाठी पाकिस्तानी खासियत खाऊ घेऊन यायचे. त्या प्रसंगानंतर अब्दुल खानवरचंही दडपण दूर झालं असावं. निरनिराळ्या विषयांवर आमच्या गप्पा व्हायच्या पण मुख्य विषय म्हणजे निरनिराळ्या देशांतले लोक इथे येऊन अमेरिकेला कसे 'चुत्या' बनवतात हा असायचा. तो शब्दही त्याला माहिती होता. एकदा आम्ही असेच गप्पा मारत बसलो होतो. विषय होता बिर्याणी! अर्थातच तो बोलत होता आणि मी ऐकत होतो. नुकतेच आम्ही एका इंडियन रेस्टॉरंटमध्ये जेवून आलो होतो. अब्दुल खान त्यांच्या बिर्याणीला शिव्यांची लाखोली वहात होता. त्या बिर्याणीच्या तुलनेत त्याच्या पेशावर मध्ये रेल्वे स्टेशनवर मिळणारी बिर्याणीसुद्धा किती चांगली असते ते सांगत होता!! पाकिस्तानातील निरनिराळ्या प्रांतात मिळणार्‍या बिर्याण्यांची खासियत वर्णन करत होता. बोलता बोलता नकळत म्हणाला,<br /><br />"एक बात बताऊं सुलेश! इन लोगोंको अच्छी बिर्यानी बनाने क्यों नही आती पता है? ये इंडियाका बासमती राईस इस्तेमाल करते है! सस्ता होता है ना, इसलिये!! हमारे पाकिस्तान के इंडस बासमती राईसके जैसा राईस अलम दुनियामें पैदा नही होता." त्याच्या चेहर्‍यावरून अभिमान ओसंडत होता...<br /><br />अनुभवाअंती माझंही तेच मत झालं आहे. भारताचा देशाभिमान वगैरे ठीक आहे पण पाकी सिंधूच्या खोर्‍यात होणार्‍या बासमतीला पर्याय नाही!! महाग असतो पण पैसा वसूल!!! जसा त्यांचा कोणताही आंबा आपल्या हापुसची बरोबरी करू शकत नाही तसा आपला बासमती त्यांच्या इंडस बासमती तांदळाशी मुकाबला करू शकत नाही!!!<br /><br />बोलता-बोलता त्याची नजर माझ्या मनगटाकडे गेली...<br />"घडी नयी ली है क्या सुलेश!"<br />"नही तो! पुरानीही है!!"<br />"दिखा, दिखा!!" मी मनगटावरचं घड्याळ काढून त्याच्या हातात दिलं.<br />"बहुत बढिया है!" त्याने घड्याळ बारकाईने न्याहाळलं. डायलवरची अक्षरं वाचायचा प्रयत्न केला...<br />"हेच्...हेम्...टी...! ये क्या है?"<br />"हिंदुस्तान मशीन ऍन्ड टूल्स! घडी बनानेवाली कंपनीका नाम है!!"<br /><br />त्याने तीक्ष्ण नजरेने माझ्याकडे पाहिले.<br /><br />"तुम्हारा क्या मतलब, ये इंडियामें बनी है?"<br />"हां!! हिंदुस्तान मशीन ऍन्ड टूल्स, बंगलोरमें फॅक्टरी है"<br /><br />अब्दुल खान एकदम गप्प झाला. बराच वेळ हातातल्या घड्याळाकडे बघत राहिला. नंतर घड्याळ माझ्या हातात देत गंभीरपणे स्वतःशीच बोलल्यासारखा म्हणाला,<br /><br />"पाकिस्तान और इंडिया! दोनो एकसाथ इन्किलाब हुवे!! लेकिन तुम लोगोने कितनी तरक्की कर ली!! हम वहीं के वहीं रहें!! ऐसी खूबसूरत घडियां पाकिस्तानमें नही बनती!!!"<br />"लेकिन खानसाब, आपके पास इंडस राईस तो है!" मी त्याला खुलवण्याचा प्रयत्न केला. तो हसला...<br />"हां, इंडस राईस हमें भूखा नही रखेगा, चाहे टेक्नॉलॉजीमें हम कितनेंभी पीछे क्यों न रह जायें!!!" तो उपरोधिकपणे म्हणाला. मला त्याची वेदना जाणवली, मी विषय बदलायचा प्रयत्न केला. पण अब्दुलखान विषय सोडायला तयार नव्हता....<br /><br />"तुम्हें पता है सुलेश, उस टाईमपर हमारे पठान लीडर गफ्फारखानने मांग की थी की जैसे ईस्ट और वेस्ट पाकिस्तान बनाया है वैसे नॉर्थ्-वेस्ट फ्रंटियरको अलग रखके उसे वेस्ट इंडिया बनाओ! लेकिन किसीने उनकी नही सुनी!! अभी शायद कभी कभी लगता है कहीं वे सही और हम गलत तो नही थे?"<br /><br />मला काय बोलावे ते कळेना!! मग त्यानेच विषय बदलला,<br /><br />"खैर! छोडो इन पुरानी बातोंको!! चलो कुछ इंडियन मूव्ही देखते है!! उस एरियामें तुम इंडियनोंका जवाब नही!! क्या एक-एक हिरॉईन है तुम्हारी, वल्ला!!" हाताची चारी बोटे ओठांना लावून हवेतल्या हवेत मुका घेत म्हणाला. मग आम्ही आपले कुठलातरी हिन्दी सिनेमा बघत राहिलो.....<br /><br />त्याला हिंदी सिनेमे खूप आवडायचे! त्यातही प्रत्यक्ष सिनेमापेक्षा गाणी छायागीत सारखी बघायला आवडायची. या बाबतीत त्याची आणि माझी आवड सारखी होती.<br /><br />"पूरी फिलम क्या देखनी, सबकी स्टोरी तो एकही होती है!!" हे त्याचं मत मला पूर्ण मान्य होतं!!! पण त्याची इतर काही काही मतं एकदम भन्नाट होती. एकदा काय झालं....<br /><br />(क्रमशः)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-4183909023324878247?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-23347917075448299552008-04-24T22:39:00.000-07:002008-04-24T22:54:32.820-07:00"ईन्शाल्ला, सब ठीक हो जायेगा!"<br /><br />परवा एका इंडियन रेस्टॉरंटमध्ये गेलो होतो. तिथे बाजूच्या एका टेबलावरून कोणीतरी कुणालातरी म्हटलेले हे उद्गार कानी पडले आणि मला एकदम अब्दुल खानची आठवण झाली. "ईन्शाल्ला, सब ठीक हो जायेगा!" हा त्याचा तकियाकलाम (पालुपद) होता. मधली वीस-पंचवीस वर्षे जणू वितळून गेली आणि जसे आत्ताच त्याला भेटून आल्यासारख्या आठवणी जाग्या झाल्या!<br /><br />अब्दुल खान हा माझा जुना मित्र आणि एकेकाळचा रूममेट! त्यावेळी मी नुकतेच एम्.बी.ए. संपवले होते. पण कोर्सवर्क संपले तरी कमीतकमी सहा महिन्यांचा तरी प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव घेतल्याशिवाय डिग्री द्यायची नाही असा आमच्या युनिव्हर्सिटीचा एक नियम होता. त्यामूळे आम्ही विद्यार्थ्यांनी विविध कंपन्यांना ऍप्रेंटिसशिप साठी अर्ज पाठवले होते. त्यात माझी एका न्यूयॉर्कच्या इन्व्हेस्टमेंट कंपनीत निवड झाली होती. प्रत्यक्ष वॉल स्ट्रीटवर काम करायला मिळणार याचा मला विलक्षण आनंद झाला होता. त्या आनंदातच मी माझा बाडबिस्तारा (दोन बॅगा, एकीत कपडे आणि दोन्-चार भांडी, आणि दुसरीत पुस्तके! स्टुडंटकडे आणखी संसार काय असणार!) घेऊन न्यूयॉर्कमध्ये दाखल झालो होतो. नदीपल्याडच्या न्यूजर्सीत एका गुजुभाईच्या सुमार मोटेलमध्ये तात्पुरता उतरलो होतो. रहाण्यासाठी जागा शोधत होतो आणि त्या काळातही न्यूयॉर्कमध्ये ती मिळणे किती दुरापास्त आहे याचा अनुभव घेत होतो. माझ्या अपेक्षा अगदीच माफक होत्या पण त्या पूर्ण करणार्‍या जागादेखील माझा स्टुडंट बजेटच्या बाहेर होत्या.<br /><br />करता-करता कामाचा पहिला दिवस उजाडला आणि कंपनीत जाऊन हजर झालो. पहातो तो तिथे माझ्यासारखेच आणखी आठ-दहा इंटर्न्स आले होते. एकमेकांची ओळख झाली आणि गप्पा सुरू झाल्या. त्यावेळेलाच मी जाहीर करुन टाकले की मी शहरात नवीनच आहे आणि जागा/ रुममेट शोधत आहे. कुणाला गरज असेल अथवा जागेविषयी काही माहिती असेल तर सांगा. थोड्या वेळाने त्यातील एक एशियन दिसणारा मुलगा माझ्या जवळ आला.<br /><br />"माय नेम इज इक्बाल", त्याने हात मिळवला. मी ही माझं नांव सांगितलं.<br />"व्हेअर आर यू फ्रॉम?"<br />'बॉम्बे", मला त्याचा रोख कळला होता.<br />"आय ऍम फ्रॉम कराची" त्याने हिंदीतून सुरवात केली. "तभी तुमने कहा की रहनेके लिये मकान ढूंढ रहे हो, कुछ लीडस मिलें है?"<br />मी नकारार्थी मान हलवली.<br />"तुम कहां रहते हो?" मी चौकशी केली.<br />"यहींपर क्वीन्स में! मेरी बहन और बहनोई के साथ!"<br />"अच्छा है! काश मेराभी कोई बहनोई यहां होता!' माझं फ्रस्ट्रेशन बोललं. त्याने गोड हसुन विषय बदलला.<br /><br />दुसर्‍या दिवशी आम्ही आपापल्या कामात मग्न असतांना इक्बाल माझ्या टेबलाजवळ आला.<br />"सलाम आलेकुम" आज त्याने देशी सुरवात केली, 'कैसे हो? कुछ मकानकी बात बन पायी?"<br />"नही, अभीतक नही."<br />"मेरे पास एक लीड है, इफ यू आर इंटरेस्टेड!"<br />"ऑफ कोर्स, आय ऍम इंटरेस्टेड, इक्बाल! तुम्हें क्या लगा मैं मजाक कर रहा हूं?" मी तडकून बोललो.<br />"माशाल्ला, ऐसी तो बात नही भाई! देखो, मेरे पहचानका एक आदमी है, जो रुममेट ढुंढ रहा है. अगर तुम्हें इंटरेस्ट हो तो बात करा दूं......"<br />"कहां है जगह?" माझे डोळे लकाकले. लांडग्याला भक्ष्य दिसल्यागत!!<br />"मेरे नजदीकही है क्वीन्समें, ऍस्टोरियामें! एरिया सेफ है, ज्यादातर ग्रीक और सायप्रसके लोग रहते है, फॅमिलीवाले है. अपार्ट्मेंटभी अच्छा है, टू-बेडरूम, फर्निश्ड है. एक रूम तुम्हे मिलेगी, लिव्हिंगरूम, किचन और बाथरूम शेअर करनी पडेगी"<br />"तो कब बात करा रहे हो?" माझ्या तोंडाला सुटलेलं पाणी खाली गळेल की काय अशी मला भीती वाटू लागली. पण इक्बाल थोडा घुटमळला.<br />"लेकिन एक बात है. पहलेही क्लिअर करना चाहता हुं." त्याचा आवाज सिरियस झाला.<br />"क्या बात है? पैसे बहुत मांग रहा है क्या?" मी माझ्या मनातली भीती बोलून दाखवली.<br />"नही वो बात नही" इक्बाल परत घूटमळला, "वह आदमी हमारे पाकिस्तानसे है. और तुम तो इंडियासे हो, इसलिये..."<br />"तो क्या हुआ? वैसेभी इस न्यूयॉर्क में अगर कोई गोरा या काला रुममेट मिल जाता तो मै क्या करता? यह कमसे कम अपनी जबान में तो बोलेगा!"<br />"तो फिर ठीक है. मै आजही उससे बात करके मुलाकात पक्की कर लेता हूं. लेकिन अगर तुम्हारा काम हो गया तो मुझे एक लंच तुम्हारी तरफसे मुफ्त", इक्बाल मिश्किलपणे म्हणाला.<br />"अरे मेरे बाप, मेरा ये काम तू कर दे. मैं लंच क्या, तेरी शादीभी करा दुंगा!!"<br /><br />दोन दिवसांनी इक्बालने ठरवल्याप्रमाणे तो आणि मी अपार्टमेंट पहाण्यासाठी गेलो. एका इमारतीच्या दुसर्‍या मजल्यावर जाऊन एका दरवाजाची इक्बालने बेल दाबली.<br /><br />"हू इज इट?' आतुन एक कठोर घोगरा आवाज आला.<br />"मैं इक्बाल हुं, जी" दरवाजा उघडला गेला.<br />"सलाम आलेकुम इक्बालमियां" आता आवाज बराच मॄदू झाला होता.<br />"आलेकुम सलाम जी, खानसाहब! वो आपके मेहमान लेके आया हूं"<br />"आवो, अंदर आवो!"<br /><br />आम्ही आत गेलो. त्या माणसाने माझ्याशी शेकहँड केला. माझ्या हाताचे तुकडे कसे पडले नाहीत कोण जाणे. कळ डोक्यात गेली.<br />"आय ऍम खान अब्दुल खान पठाण. इक्बालके साथ काम करते हो?"<br />"जी हां"<br />"रूममेट बनना चाहते हो?"<br />"अगर आपकी मर्जी हो तो"<br />त्याला माझं उत्तर आवडलं असावं. त्याने आम्हाला जागा दाखवली. आम्ही अपार्ट्मेंट पाहिलं. स्वच्छ! फर्निश्ड!! मला खूपच पसंत आलं. त्याने सांगितलेलं भाडंही माझ्या आवाक्यातलं होतं. माझी खुशी त्याने जाणली असावी. तो गंभीर आवाजात बोलला,<br />"मुझे पता है की मैं किराया कम बोल रहा हूं. इसलिये की मेरी एक शर्त है. मैं रातको काम करता हूं इसलिये दिनमे सोता हूं. मुझे दिनमें यहांपर पूरी शांती चाहिये. अगर तुम्हें दिनमें टीव्ही देखनेका या दोस्तोंके साथ पार्टियां करनेका शौक है तो अपनी बात जमनेवाली नही"<br />"खानसाब, दिनमें तो मैं कामपर होता हुं, रातको लौटुंगा. और वैसेभी इस शहरमें नया हूं. ये इक्बाल छोडकर और कोई दोस्त तो है नही" मी काही झालं तरी आता हे डील क्लोज करणारच होतो.<br />"तो फिर ठीक है, पहले हफ्तेका किराया लाये हो?"<br />मी चेक फाडला. त्याने अपार्ट्मेंटची चावी माझ्या हातात ठेवली. माझा आनंद गगनात मावेना. मी जायला उठलो.<br />"अभी चाय लेकेही जाना."<br />"नही, उसकी क्या जरूरत है?", मी.<br />"नीचे बैठ जावो!" त्या आवाजाला विलक्षण कठोरता आली, "चाय... लेके... जाना...".<br />मी दचकून इक्बालकडे पाहिले. त्याचा चेहरा पांढराफटक पडला होता. त्याने डोळ्यानेच मला खाली बसायची खूण केली. आम्ही केशर आणि मध घातलेला पठाणी चहा घेतला. चहा संपल्यावर कप खाली ठेवत अब्दुलखान निरोप देत परत मॄदु आवाजात म्हणाला,<br />"अब तुम्हारे पास चाबी है, जब जी चाहे मूव्ह हो जाना. देर शामसे आये तो मै घरपे रहूंगा नही, पर तुम कभीभी आ जाना! इन्शाल्ला! सब ठीक हो जायेगा!!"<br /><br />आम्ही बाहेर पडलो. माझी अस्वस्थता ओळखून इक्बाल म्हणाला,<br />"सॉरी यार, एक बात तुमसे कहना तो भूल गया. इन पठानोंमे अगर कोई उनकी दी हुयी खातिरदारीको इन्कार करता है तो वे अपना पर्सनल इन्सल्ट समझते हैं. सब पाकिस्तानी यह बात जानते है. मै ये भूल गया के हालांकि तुम और हम जबान एकही बोलते है लेकिन तुम इंडियन हो, तुम्हे ये बात पता न होगी! मेरा खयाल है की शायद उसे भी पता था की इंडियन होने के नाते तुम इस बातसे वाकिफ न होंगे, इसलिये उसने खाली जबानही चलायी. अगर तुम्हारी जगह पर मैं ऐसा कुछ बोलता तो वह छुराही निकालता!!" <br />"परमेश्वराऽऽ! कुठल्या लफड्यात मी येउन पडलोय!!" मी एक दीर्घ सुस्कारा सोडला...<br /><br />यथावकाश मी त्या अपार्ट्मेंटमध्ये स्थिरावलो. सुरवातीला मी आणि अब्दुलखान एकमेकांना भेटण्याचे प्रसंगच आले नाहीत. दिवसा मी सकाळी लवकर ऊठून कामावर जाई, तेंव्हा अब्दुलखान घरी आलेला नसायचा. कामावर शिकण्यासारखे खूप काही असल्याने मला रात्री परत यायला उशीर होई तेंव्हा तो कामावर गेलेला असायचा. पहिला आठवडा असाच गेला. त्यानंतरच्या पहिल्या रविवारी घडलेली गोष्ट!!<br /><br />रविवारची सुट्टी असल्याने मी थोडासा उशीराच उठलो. पहातो तर अब्दुलखान त्याच्या खोलीत येऊन झोपला होता. मी ही माझं आवरून कपडे लॉन्ड्री वगैरे करायला बाहेर पडलो. जवळपास काय-काय मिळतं याचा अंदाज घेतला. बाहेरच जेवलो आणि दुपारी एक-दीडच्या सुमारास परत आलो. पहातो तर अब्दुलखान जागा झालेला होता. किचनमध्ये काहीतरी करत होता. मला पाहताच म्हणाला,<br />"चाय पिवोगे?"<br />"जरूर!", याखेपेस नाही म्हणण्याची चूक मी करणार नव्हतो. सुर्‍याचे घाव झेलायला सोबत इक्बालही नव्हता...<br /><br />माझ्यापुढे चहाचा कप ठेवून तो समोर येऊन बसला. सहा फूट उंची, गोरा वर्ण - रापून तांबूस झालेला! भक्कम शरीर- अडीचशे पौंड वजन असावं! हिरवे भेदक डोळे! केस बारीक कापलेले, दाढी शेव्ह केलेली पण भरघोस मिश्या राखलेल्या! अगदी कान्होजी जेध्यांच्या चित्राची आठवण करून देणार्‍या!!<br />"तो कहांसे हो तुम सुलेश?" त्याने सुरवात केली. मी माझं नांव त्याला सांगितलं होतं पण एकतर त्याच्या ते लक्षात नव्हतं किंवा त्याला फिकीर नव्हती. त्याच्या दॄष्टीने मी सुलेश होतो आणि अजूनही आहे...<br />'बॉम्बेसे"<br />"तुम इंडियन तो लगते नही!"<br />"मतलब?"<br />"इंडियन्स आर शॉर्ट, डार्क ऍन्ड थिन! तुम तो तीनो नही हो! पारसी हो क्या?"<br />"जी नही, मै महाराष्ट्रियन हूं" मी त्याला समजेल अशा शब्दांत सांगायचा प्रयत्न केला.<br />"ये कौम तो मुझे पता नही है"<br />"हमें मराठी भी कहते है". <br />"मराठी...मराऽऽठी.... मराऽऽठा...हां हां मराठा!!! शिवाजी?"<br />"जी हां!", मी. <br />आता बघा! या दिलेरखानाला महाराष्ट्र माहिती नव्हता पण शिवाजी बरोब्बर माहिती होता...<br />"पहाडोंवाला मुल्क है तुम्हारा?"<br />"हां, लेकिन आपको शिवाजी कैसे पता?" माझं आश्चर्य!<br />"अरे हमारे यहां जनरेशन्स से दादा-परदादा बताते आये हैं तुम्हारे सूरमा शिवाजी और उसके पहाडी मुल्कके बारेमे! कहते है, पठानोने पूरे हिन्दोस्तांमे फतेह पायी. लेकिन सिर्फ शिवाजीके मराठा और उसके पहाडोंके सामने वे कामयाब नही हुवे!!"<br /><br />माझ्या अंगावर सरसरून काटा उभा राहिला. माझ्या पूर्वजांच्या पराक्रमाची कीर्ती त्यांचा एक हाडवैरी, एका सर्वस्वी परक्या अमेरिकेत माझ्यासमोर गात होता...<br /><br />"सुभानल्ला! फिर तो तुम तो हमारे जैसेही हो यार!"<br />"आपके जैसे?" मला काही कळेना.<br />"हां, हां, हमारे जैसे! समशेरबहाद्दर!! हमारे मुल्कमें एक कहावत है,<br />"सिख, मराठा, पठान, गोरखा,<br />ये है असिजीवी<br />बाकी सब तो मसीजीवी<br />"मतलब समझे? की पूरे हिन्दोस्तांमे सिर्फ सिख्ख, मराठा, पठान और गुरखा ये चारही कौमें ऐसी है जो दुश्मनके खून पर जिया करती है. बाकी सब कौमें मसीजीवी, मतलब, स्याही पर जिया करती है..."<br />अब्दुलखान उठून उभा राहिला, आणि म्हणाला,<br />"वाह, वाह, बडी खुषी हुई आज पहले बार एक मराठासे मिलके! आवो, गले मिल जावो!" असं म्हणून मला आलिंगन दिलं.<br /> <br />तेंव्हापासून त्याने मला एक रूममेट म्हणुन न वागवता एक मित्र म्हणून वागवायला सुरवात केली। आमच्यात एक नविनच मैत्रीचा बंध निर्माण झाला. आम्ही दोघंही १९४७ नंतर जन्म झालेले! त्यामुळे तो त्याच्या देशाचा नागरीक आणि मी भारताचा! आम्ही दोघंही परस्परांबद्दल बरंच काही नवीन शिकत होतो. आमचे दोघांचेही काही पूर्वग्रह होते, आपापल्या समाजाने करून दिलेल्या समजुती होत्या. त्यामुळे कधीकधी खूप गंमत व्हायची! माझ्या दृष्टीने त्याचा देश पाकिस्तान आणि माझा हिंदुस्तान! पण त्याचा दृष्टीकोन वेगळा होता. त्याच्या बोलण्यात म्हणजे फाळणीपूर्व भारत हा हिन्दोस्तां, आणि फाळणीनंतर त्याचा पाकिस्तान आणि माझा इंडिया! त्यातही हिन्दोस्तां म्हणतानाचा आदर आणि अभिमान इंडिया म्हणतांना थोडा कमी व्हायचा!! तसा धार्मिक होता, कधीकधी नमाज पढतांना दिसायचा! सुट्टीच्या दिवशी क्वचित कुराणेशरीफही वाचायचा!! मी हिन्दू असल्याचे त्याने ताडले होते. पण कधीही स्वतःहून धर्मावरची चर्चा चुकुनही सुरू करीत नसे. त्याच्यामते व्यक्तिस्वातंत्र्याला, मित्राचं मन जपण्याला जास्त महत्त्व असावं!! तरीसुद्धा गोंधळ हे व्हायचेच!! <br /><br />एकदा अशीच गंमत झाली....<br />(क्रमश:)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-2334791707544829955?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-88967991372673472472008-04-19T08:13:00.000-07:002008-04-19T08:15:48.069-07:00स्वामीराया मजसम नसे या जगी पापराशी<br />पायापाशी म्हणुनि विनवी ठाव द्या पामरासी<br />गोवि देवा निशिदिनी मला घोर संसारआशा<br />स्वामीराया, करुणीकरुणा उद्धरी दीनदासा<br /><br />नाही नाही म्हणुनमुळी लेश वैराग्य देवा<br />कैसा लाभे विषयनिरता सच्चिदानंद ठेवा<br />स्वप्नीसुद्धा प्रियकर गमे घातकी थोर पैसा<br />स्वामीराया, करुणीकरुणा उद्धरी दीनदासा<br /><span class=""></span><br />कैसे भारी चपलमन हे लेशही आवरेना<br />चित्ती-चिंती विषयसुख हे, भोगवी दु:ख्ख नाना<br />चौर्‍यांशीचा फिरुनी दमलो फार फेरा परेशा<br />स्वामीराया, करुणीकरुणा उद्धरी दीनदासा<br /><span class=""></span><br />कामक्रोधे बहुत पिडलो जाहलो घाबरा मी<br />कोठे जाऊ, करु तरी कसे, नाठवे काही स्वामी<br />संसाराच्या बिकट वनी या सापडे मार्ग कैसा<br />स्वामीराया, करुणीकरुणा उद्धरी दीनदासा<br /><span class=""></span><br />धावे धावे त्वरित सखया, अंत माझा न पाही<br />गेलो गेलो फुकट परि या भक्तिचा लेश नाही<br />केले झाले क्षमुनि सगळे तोडी संसारपाशा<br />स्वामीराया, करुणीकरुणा उद्धरी दीनदासा<br /><br />-अनामिक<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-8896799137267347247?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-38203187827216181612008-04-12T16:14:00.000-07:002008-04-12T16:51:21.126-07:00विमानतळावरचा आगमन लाऊंज माणसांनी अगदी फुलून गेला होता. नुकतीच मुंबईहून आलेली एअर इंडियाची फ्लाईट लागली होती. प्रवासी इमिग्रेशन, कस्टम्स आटोपून बंद दरवाजातून हळूहळू बाहेर येत होते. असेच एकदा दरवाजा ढकलून आजी आणि आजोबा बाहेर आले. आजोबा बॅगा लादलेली जड गाडी हळूहळू ढकलत होते. आजी संधिवातामुळे हळूहळू चालत होत्या. दोघांचेही चेहरे प्रवासाने दमलेले, किंचित बावरलेले. त्यांची ही पहिलीच विदेशवारी होती. भिरभिरती नजर काहीतरी शोधत होती. इतक्यात आजोबांचा चेहरा फुलला,<br />"ती बघ, सुमा आलीय", ते आजींना म्हणाले.<br />आजींनी मान वर करून नजर स्थिर करेपर्यंत गर्दीतून वाट काढत सुमा त्यांच्यापर्यंत पोचलीच. हसतमुखाने तिने दोघांनाही मिठी मारली.<br />"दमलात ना! इथे बसा पाच मिनीटं, पाणी प्या."<br />पाणी वगैरे पिऊन झाल्यानंतर सुमाने ढकलगाडी आपल्या ताब्यात घेतली.<br />"चला जाऊया! थोडं चालावं लागेल, गाडी समोरच्या पार्किंग लॉटमध्ये लावलीय", सुमा.<br />"अगं पण हे काय? जावई कुठायत?"<br />"तोच येणार होता तुम्हाला घ्यायला. पण त्याला ऐनवेळी महत्त्वाची मिटिंग लागली म्हणून मी आले."<br />पार्किंग लॉटमध्ये गाडीजवळ आल्यावर सुमाने बॅगा ट्रंकमध्ये टाकल्या, आजी-आजोबांना मागच्या सीटवर बसवलं आणि सराईतपणे ती ड्रायव्हरच्या सीटवर येऊन बसली.<br />सायंकाळची वेळ होती. एअरपोर्ट मागे टाकून गाडी हायवेला लागली तशी सुमाच्या गप्पा सुरु झाल्या. आजीआजोबांच्या तब्येतीची चवकशी, इंडियातील इतर नातेवाईकांची चवकशी, मुंबईचं हवापाणी वगैरे वगैरे! आजीच प्रामुख्याने गप्पांत भाग घेत होत्या, आजोबा गप्प होते. विचारलेल्या प्रश्नांना एक-दोन शब्दांतच उत्तरं देत होते. त्यांची नजर गाडीतून बाहेर आजूबाजूला फिरत होती. हायवे वरच्या बंदुकीच्या गोळ्यांसारख्या प्रचंड वेगाने जाण्यार्‍या वाहनांनी धास्तावत होती.<br />"काय हरामखोर जावई आहे आमचा! स्वतः यायचं सोडून हिला एकटीला या भयंकर रहदारीतून पाठवली. मला लग्नाआधीच याचं लक्षण कळलं होतं. मी सुमाला तसं म्हणालोही होतो पण कार्टी ऐकेल तर शपथ! ही प्रेमात पडली होती ना त्याच्या! आता भोगतेय आपल्या कर्माची फळं!" आजोबांच्या डोक्यात विचार गर्दी करत होते. त्यांनी एक-दोन वेळा सुमाला गाडीचा वेग कमी कर म्हणून सांगितलंही होतं. तिने अर्थातच त्याकडे काही न बोलता दुर्लक्ष केलं होतं. त्यामुळे त्यांचा संताप अजून वाढला होता. शेवटी ते चिडून काहितरी बोलणार इतक्यात सुमाने एक्झिट घेतला, गाडीचा वेग मंदावला.<br />"आता जवळ आलं आपलं घर", सुमा म्हणाली. आजोबांनी राग गिळला.<br />डौलदार वळण घेऊन गाडी एका बंगल्याच्या ड्राईव्हवे वर उभी राहिली. आजी-आजोबांनी पाहिलं, जावई दरवाजात उभे होते. आता जरा वयस्कर वाटत होते, केस जरा विरळ, कानशिलाशी किंचित पिकलेले, पोट जरासं सुटलेलं. त्यांच्या पायाला बिलगून एक लोकरीचा गुंडा उभा होता. कुतुहलाने या दोघा म्हातार्‍यांकडे पहात होता.<br />"या, या! प्रवासाचा खूप त्रास नाही ना झाला?" जावयांनी स्वागत केलं. गाडीतल्या बॅगा घरात आणून टाकल्या. सगळे आत घरात आले.<br />तो लोकरीचा गुंडा अजुनही या म्हातारयांकडेच बघत होता.<br />"समीर, आजीआजोबांना नमस्कार कर!" सुमा म्हणाली. तो तसाच उभा राहिला.<br />"अरे, दे आर युअर ग्रँडमा ऍन्ड ग्रँडपा!" जावई म्हणाले. त्याच्यावर काहीच परिणाम झाला नाही.<br />"असू दे!", आजीने त्याला जवळ घेतलं, "अरे किती मोठा झालास रे समीर! गेल्यावेळेला तुला मुंबईत पाहिला तेंव्हा दहा महिन्याचा होतास."<br />समीरला काही कळलं नाही पण आपलं कौतुक चाललंय हे समजलं. तो आजीच्या मांडीवर बसला.<br />"मी तुझी आजी आणि हे तुझे आजोबा! हे बघ आजोबांनी तुझ्यासाठी काय आणलंय!" आजीने एका बॅगेतून एक वस्तू काढली. आजोबांना आठवलं, जवळ जवळ वर्षभरापूर्वी पूर्वी ते एकदा अष्ट्विनायकाच्या यात्रेला गेले होते तेंव्हा त्यांनी एक संगमरवरी गणपतीची मूर्ती विकत घेतली होती, समीरसाठी! छोट्या मुलासाठी अशी भेटवस्तू घेतल्याबद्दल आजींनी त्यांची थट्टाही केली होती. पण त्यांनी त्याकडे तेंव्हा दुर्लक्ष केलं होतं.<br />मूर्ती पाहिल्यावर समीरचा चेहरा फुलला. आजोबा आपल्या साडेचार वर्षांच्या नातवाकडे पहात होते.<br />"से थँक्यु, समीर!" जावई आपला ठेवणीतला आवाज काढत म्हणाले. आवाजातला फरक समीरने ओळखला.<br />"थँक......यू..." एक एक अक्षर ओढत तो म्हणाला.<br />"नाऊ टेल देम युअर नेम"<br />"मनेम इज शमीऽऽऽऽऽ"<br />"डू यू नो हू वुई आर?" आजोबांनी प्रथमच त्याच्याच भाषेत संवाद करायचा प्रयत्न केला.<br />"युर ग्रँमा ऍन ग्रँफा" समीर म्हणाला आणि मूर्ती हातात घेऊन आत कुठेतरी पळून गेला.<br />थोडं पिठलंभात खाऊन झाल्यानंतर सुमाने आजीआजोबांना घर दाखवायला सुरवात केली. जावई जेवून त्यांच्या अभ्यासिकेत गेले होते. समीरही कुठे दिसत नव्हता. पुढलं अंगण, मागलं परसू आणि तळमजला बघूनच आजींचे पाय भरून आले.<br />"वरचा मजला उद्या बघू", सुमा समजूतदारपणे म्हणाली, "तुम्ही आता विश्रांती घ्या, दमला असाल इतक्या लांबच्या प्रवासाने. आईला संधिवात आहे, वर चढउतर सारखी करायला नको म्हणून तुमची व्यवस्था इथे तळमजल्यावरच्याच गेस्टरूममध्ये केली आहे, चालेल ना? शेजारीच बाथरूमही आहे आणि किचनही इथेच आहे. आमची बेडरूम वरती आहे. काही रात्री लागलं तर हे बटण दाबून हाक मारा, आम्हाला वर ऐकू येईल." सुमाने इंटरकॉमचं बटण दाखवलं.<br />"घरातल्या घरात फोन, काय एकेक थेरं आहेत", आजोबांचं विचारचक्र परत चालू झालं.<br />"अगं पण समीर कुठेय?" आजीने विचारलं<br />"तो झोपला त्याच्या खोलीत"<br />"इतक्या लहान मुलाला एकटा झोपवतां?" आजोबांचा प्रश्न<br />"इथे अशीच पद्धत आहे. हा तर साडेचार वर्षांचा आहे, इतर मुलांना तर एक वर्षापासून स्वतंत्र झोपवतात", सुमा<br />"अतिशहाणे आहांत", आजोबांचा राग, मनात.<br />गादीवर पडल्यावर आजोबांना झोप येईना. आजी पाच मिनिटातच झोपी गेल्या होत्या. आजोबा बिछान्यावर तळमळत विचार करत पडले होते. दिवसभरातले प्रसंग आठवत होते. कुठंतरी काहीतरी खटकत होतं. 'जावयांनी एअरपोर्टवर न येणं, सुमाचं भन्नाट ड्रायव्हिंग, इनमिन तीन माणसांसाठी असलेला तो बंगला. बंगला कसला प्रासाद! आजवर कुणाचं घर बघतांना दमायला झालं नव्हतं!! ज्या नातवाला बघायला आलो त्याचं तुटक बोलणं. समीरने आपल्या पाया पडावं अशी त्यांची अपेक्षा नव्हती पण आजोबांच्या जवळ येऊन पापा द्यायला काय हरकत होती? आता वेगळ्या खोलीत झोपवतात म्हणे. काय त्याची भाषा आणि काय त्याचे उच्चार! त्याच्यात भारतीय काहीच नाही, पूर्ण अमेरिकन झाला आहे. हेच बघायला आलो का आपण! छे, झक मारली आणि आपण बायकोचं ऐकलं. इथे आलो हेच चुकलं!!'<br />विचारांच्या चक्रात कधीतरी त्यांना झोप लागली. जाग आली तेंव्हा पहाट झाली होती. खिडकीतून बाहेर पाहिलं तर नुकतच उजाडत होतं. भिंतीवरच्या घड्याळात सहा वाजत होते. त्यांनी आजींकडे नजर टाकली. त्या गाढ झोपेत होत्या.<br />"झोपू दे, दमली असेल" असा विचार करून ते हळूच बाथरूमकडे गेले. दिवा लावल्यावर तिथला झगझगाट पाहून एकदम अवघडले.<br />"गरज काय इतका उजेड करायची? वीज किती खर्च होते? आम्हाला काय आमचे अवयव कुठे आहेत ते माहित नाही?" रात्रीचे विचारचक्र पुन्हा सुरु झाले. कसेबसे प्रातर्विधी आटोपून ते दिवाणखान्यात आले. घरात सगळीकडे सामसूम होती. भलीमोठी खिडकी समोर असलेल्या एका सोफ्यावर जाऊन बसले. बाहेर सकाळ होत होती. रात्री थोडा पाऊस पडून गेला असावा. बाहेर एक काळशार रस्ता दूरवर जात होता. रस्त्याच्या दोन्ही कडांना झाडं होती, त्यामागे ओळीत मांडल्यासारखी घरं! पण एक गोष्ट विचित्र होती. उजाडलं तरी त्या रस्त्यावर एकही चिटपाखरूही नव्हतं. काही तासांपूर्वीच मुंबईच्या कोलाहलातून आलेल्या आजोबांना ती शांतता सहन होईना. बातम्या तरी बघाव्यात म्हणून ते टीव्हीकडे वळले पण तो अजस्त्र साठ इंची टिव्ही पाहिल्यावर त्याचे तंत्र आपल्याला जमणारे नाही याची खात्री पटून ते अजूनच वैतागले. शेवटी परत जाऊन ते सोफ्यावर बसले आणि डोळे मिटून आपले प्रातःस्तोत्र पुट्पुटू लागले.<br />असा किती वेळ गेला कोण जाणे. अचानक धड धड धड असा आवाज ऐकू आल्याने आजोबा भानावर आले. डोळे उघडून त्यांनी पाठीमागे वळून आवाजाच्या दिशेने पाहिले. समीर त्याच्या खोलीतून धावत कुठेतरी निघून गेला. आजोबांनी त्याच्याकडे दुर्लक्ष करून आपल्या स्तोत्राकडे मन केन्द्रित केलं. पुन्हा काही वेळाने धडधड आवाज आला. समीर कुठुनतरी आला होता. त्याच्या ओंजळीत काहीतरी होतं.<br />वैतागलेल्या आजोबांनी त्याच्याकडे दुर्लक्ष केलं आणि ते खिडकीबाहेर नजर लावून बसले. त्यांचा राग आता शिगेला पोचला होता. या कार्ट्याच्या एक ठेवून द्यावी असं त्यांना वाटत होतं. त्यांनी कसंबसं स्वतःला आवरलं आणि पुन्हा खिडकीबाहेर नजर लावली.<br />यावेळी समीर वरच्या मजल्यावरील त्याच्या खोलीत न जाता देवघरात घुसला होता. हा तिथे काय गोंधळ घालतोय हे न कळून आजोबा थोड्याशा अनिच्छेनेच त्याच्या मगोमाग गेले. आणि त्यांनी पाहिले....<br />देवघरातल्या चौरंगावर त्यांनी कालच दिलेली गजाननाची संगमरवरी मूर्ती ठेवेलेली होती. त्यावर समीरने नुकतीच बॅकयार्डमधून तोडून आणलेली फुले वाहीलेली होती. समीर त्यांच्याकडे पाठमोरा होउन उभा होता. हात जोडलेले, डोळे मिटलेले...<br />तल्लीन होउन ते गोबरंगुबरं ध्यान म्हणत होतं...<br />"प्लालंभी विनंती कलू गनपती, विद्यादयाशागला,<br />अज्ञानतत्व हलोनी बुद्धिमती दे, आलाघ्य मोलेश्वला,<br />चिंता क्लेश दलिद्ल्य दुख: अवघे, देशांतला पाठवी...."<br />आजोबा विस्फारलेल्या डोळ्यांनी तल्लीन झालेल्या त्या पिटुकल्या ध्यानाकडे पहात राहिले.....<br />आणि पुढच्याच क्षणी त्यांनी गहिवरून धावत जाऊन नातवाला पोटाशी घेतले......<br />तो ही त्यांच्या कुशीत तोंड खुपसून त्यांना बिलगला......<br />कसला एव्हढा मोठा आवाज झाला म्हणून सुमा व जावई देवघराच्या दारात जमा झाले होते. पण आजोबांना त्याची पर्वा नव्हती....<br />आजोबांचे डोळे पाझरत होते.....<br />आपल्या नातवाला उराशी धरुन ते मुक्तपणे स्फुंदत होते....<br />दोन पिढ्यातल्या आणि दोन देशांतल्या दुराव्यापेक्षा एकाच संस्कृतीच्या, एकाच रक्ताच्या पेशी वरचढ ठरल्या होत्या...........<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-3820318782721618161?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-24054176346194802542008-04-12T16:09:00.000-07:002008-04-12T16:10:18.147-07:00गौतम बुद्धांची एक कथा.<br />बुद्ध हे मनोविजयी होते हे सर्वज्ञात आहे. ते नेहमी शांत, सस्मित, आणि प्रसन्न असत. त्यांच्या सहवासात येणारया लोकांनाही या प्रसन्नतेचा लाभ होत असे. पण काही लोक असेही होते की त्यांना गौतमांना मिळणारा सन्मान सहन होत नसे. त्यांचा अगदी जळफळाट होत असे. असाच एक माणूस एकदा गौतमांना रागवावयास भाग पाडायचेच, त्यांचा अपमान करायचाच, फजिती करायचीच असे ठरवून त्यांच्या प्रवचनाच्या ठिकाणी आला.<br />प्रचंड जनसमुदाय जमला होता. तथागत शांतपणे त्या समुदायाला मार्गदर्शन करत होते. तेंव्हा हा माणूस तेथे पोचला आणि सर्वांसमोर त्याने गौतमांना न भूतो न भविष्यति अश्या शिव्या दिल्या. जमलेले लोक अस्वस्थ झाले, संतापलेही. पण तथागत शान्त होते. त्यांच्या चेहरयावरील स्मित जरासुद्धा ढळले नव्ह्ते. तो माणूस बराच वेळ अद्वातद्वा शिव्याशाप देत होता. बरयाच वेळाने तो थकून थांबला व डोळे तारवटून गौतमांकडे पहात राहिला.<br />तथागतांनी स्मितहास्य केले व शान्त स्वरात ते बोलले,<br />"मी तुला एक प्रश्न विचारू काय?"<br />"विचारा" तो गुरगुरला.<br />"जर तुला कोणी एखादी वस्तू भेट दिली आणि ती भेट स्वीकारण्यास तू नकार दिलास तर त्या भेटीवर मालकी कुणाची?"<br />"मालकी?"<br />"हां, ती भेटवस्तू कोणाकडे राहील?"<br />"इतकही कळत नाही? सोपं आहे, ती वस्तू त्या देणारयाकडे राहील" तो माणूस म्हणाला.<br />"अगदी बरोबर!" तथागत स्मित करीत म्हणाले, "मग जर मी तुझे हे शिव्याशाप स्वीकारण्यास नकार दिला तर ते कोणाकडे रहातील?"<br />तो माणूस सुन्न झाला आणि तथागतांच्या चरणी लागला.<br />तात्पर्य: जगात कोण आपल्याला काय बोलेल यावर आपण नियंत्रण ठेवू शकत नाही. पण त्यांच्या स्तुतिशापांचा स्वीकार करणे न करणे हे पुर्णपणे आपल्याच हाती असते. आपण स्वताचा अपमान करून घ्यायचा म्हटला तर तो घोर अपमान होऊ शकतो अन्यथा ते असतात केवळ शब्दांचे बुडबुडे! ऑफिसात, समाजात वावरतांना हे जर लक्षात ठेवले तर खूपच मनस्ताप कमी होऊ शकतो.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-2405417634619480254?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6908077748628685251.post-31714965951180913712008-04-12T15:42:00.000-07:002008-04-12T15:54:37.086-07:00<p>आजवर अनेक दिवस स्वतःचा ब्लॉग सुरु करायचा म्हणत होतो पण मुहूर्त लागत नव्हता!<br />मनात अनेक विचार येत पण अनभिज्ञता, आळस आणि वेळेचा अभाव यापायी हातुन काम घडत नव्हतं!!<br />संकेतस्थळांवर वाचन आणि आवडीच्या संकेतस्थळावर प्रतिक्रिया लिहिणे इतपतच जमत होतं!<br />पण हल्लीच माझ्या एका जेष्ठ आणि जाणत्या जाल-मित्राने स्वैर लिखाण करण्याचा आग्रह केला, तेंव्हा त्याच्या विनंतीला मान देत आहे!<br />चुका तर असंख्य होतीलच, तरी वाचकहो, गोड मानून घ्या!!</p><p> </p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6908077748628685251-3171496595118091371?l=manatarmga.blogspot.com' alt='' /></div>डॉ. शैलेश कुळकर्णीhttp://www.blogger.com/profile/01090943326610500406noreply@blogger.com0